Kayaçlarda yapılan tahribatsız deneylerle boyut faktörü etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of size factor in non-destructive tests on rocks
- Tez No: 998342
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İSMAİL İNCE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Jeoloji Mühendisliği, Geological Engineering
- Anahtar Kelimeler: Mühendislik jeolojisi, Engineering geology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Konya Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bir kayaç bünyesindeki içindeki yapıların tasarımı için sağlam kaya malzemelerinin dayanımının belirlenmesi gerekmektedir. Bu kaya blokları, tipik olarak test edilen laboratuvar örneklerinden boyut olarak çok daha büyüktür. Laboratuvar ortamında deneysel olarak elde edilen numune özelliklerinin, arazideki gerçek koşulları temsil edebilmesi için, bu özelliklerin eş değer saha değerlerine uygun şekilde ölçeklendirilmesi gerekmektedir. Bu durum boyut etkisi veya boyut faktörü olarak bilinir. Kayaçların dayanım özellikleri üzerinde (nokta yük, tek eksenli ve üç eksenli basınç deneyleri), boyut faktörü birçok araştırmacı tarafından araştırılmış olmasına rağmen kayaçların fiziksel özellikleri hakkında her ortamda (laboratuvarda ve yerinde) ekonomik ve pratik bilgiler sunan tahribatsız deneylerde boyut etkisi konusunda sınırlı çalışmalar bulunmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'nin farlı bölgelerinde magmatik kayaçlarda açılmış 20 farklı taş ocağından blok örnekler derlenerek, bu bloklardan laboratuvarda farklı kenar uzunluğuna (3 cm, 4 cm, 5 cm, 6 cm, 7 cm, 8 cm, 9 cm ve 10 cm) sahip küp önekler hazırlanmıştır. Hazırlanan örneklerin fiziksel özelliklerin belirlenmesinde kullanılan tahribatsız deneyler (P-dalga hızı, elektrik özdirenç, Leeb sertliği) yapılarak laboratuvar ortamında boyut faktör etkisi araştırılmıştır. Tahribatsız deneylerden P-dalga hızı ve Leeb sertliği ile boyut faktörü arasındaki ilişki incelendiğinde bir kenar uzunluğu 8 cm'den küçük olan örneklerde bu deneylerin sağlıklı sonuçlar vermediği istatiksel olarak tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçların son dönemde kullanımı gittikçe yaygınlaşan tahribatsız deneylerin, mühendislik projelerinde daha verimli kullanımına katkı sunacağı beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
For the design of structures within a rock body, it is essential to determine the strength characteristics of intact rock materials. The rock blocks encountered in the field are much larger in size than typical laboratory samples being tested. Therefore, the properties obtained from laboratory-scale samples must be appropriately scaled to represent equivalent field conditions. This phenomenon is commonly referred to as the size effect or scale factor. Although the influence of specimen size on the strength properties of rocks—such as those determined by point load, uniaxial compressive strength, and triaxial compression tests—has been extensively investigated, relatively limited attention has been given to the size effect in non-destructive testing methods. Non-destructive tests provide economical and practical means of assessing the physical properties of rock both in laboratory settings and in situ. In this study, rock samples were collected from 20 different quarry sites quarried on magmatic rocks located in different regions of Türkiye. From these samples, cubic specimens with edge lengths ranging from 3 cm to 10 cm (3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, and 10 cm) were prepared under laboratory conditions. The physiacl features of the rock samples were determined utilizing non-destructive tests (P-wave velocity, electrical resistivity and Leeb hardness). Accordingly, the size factor effect was investigated. Statistical analyses of the results revealed that P-wave velocity and Leeb hardness measurements do not yield reliable or representative outcomes for specimens with edge lengths smaller than 8 cm. The findings of this research are expected to contribute to the more effective and reliable application of non-destructive testing techniques, whose use has been increasingly expanding in recent years, particularly in rock engineering and related engineering projects.
Benzer Tezler
- Studies on the cuttability of rocks at O.A.L. Çayırhan district by laboratory cutting tests
Başlık çevirisi yok
KÜRŞAD CEYLAN
Yüksek Lisans
İngilizce
1987
Orta Doğu Teknik ÜniversitesiMaden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Acenaphthene uygulaması ile tütün dihapladlerinin elde edilmesi üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
SERVET KEFİ
- Dondurularak saklamanın tavuk etinin bazı kalite özellikleri üzerine etkisi
Başlık çevirisi yok
Ö.EVREN ATASOY
- Hayriye (Kayseri) nefelin-siyenit intrüzyonunun petrografik ve jeokimyasal incelenmesi
Petrographical and geochemical investigation of Hayriye (Kasyseri) nepheline-syenite intrusion
H.MUSTAFA ÖZKAN
- Ankara Kızılcahamam Kınık Tüneli'ndeki jeoteknik problemler
Investigation of the geotecnical problems the Kınık Tunnel, Kızılcahamam Ankara
RIZA MUCUKGİL
- Ilgın gölü dolayının jeomorfolojisi
The Geomorphology of the surroundings of the Ilgın lake
KENAN TÜFEKÇİ
