Yetişkinlerde çocukluk çağı olumsuz yaşantılarınınöz-yeterlilik algısı ve stres ile ilişkisi
The relationship between adverse childhood experiences,self-efficacy, and stress in adults
- Tez No: 998379
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELÇUK ASLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Gelişim psikolojisi, Klinik psikoloji, Sosyal psikoloji, Çocuk psikolojisi, Çocukluk çağı travmaları, Öz yeterlilik, Development psychology, Clinical psychology, Social psychology, Child psychology, Childhood traumas, Self-efficacy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Nişantaşı Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırmanın amacı, çocukluk çağı olumsuz yaşantılarının yetişkinlikteki algılanan stres düzeyi üzerindeki etkisini incelemek ve bu ilişkide genel öz-yeterliğin rolünü belirlemektir. Çalışmada çocukluk çağı olumsuz yaşantıları, öz-yeterlik ve stres arasındaki ilişki gelişimsel, bilişsel ve nörobiyolojik kuramsal yaklaşımlar çerçevesinde ele alınmış; ayrıca sosyodemografik değişkenlerin psikolojik yapılar üzerindeki farklılaştırıcı etkileri değerlendirilmiştir. İlişkisel tarama yöntemiyle gerçekleştirilen araştırmanın örneklemini 18–65 yaş aralığında yer alan 400 yetişkin oluşturmuş; veriler çocukluk çağı olumsuz yaşantıları, genel öz-yeterlik ve algılanan stres düzeylerini ölçmeye yönelik Çocukluk Çağı Olumsuz Yaşantılar Ölçeği, Genel Özyeterlilik Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Pearson korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmış; cinsiyet, yaş, eğitim ve gelir düzeyine göre anlamlı farklılıklar test edilmiştir. Elde edilen bulgular, çocukluk döneminde yaşanan olumsuz deneyimlerin algılanan stres düzeyini artırdığını, öz-yeterlilik algısını ise azalttığını göstermiştir. Ayrıca öz-yeterliliğin, algılanan stres düzeyi üzerinde güçlü ve negatif yönlü bir yordayıcı olduğu belirlenmiştir. Bulgular, çocukluk çağı olumsuz yaşantıları, öz-yeterlilik algısı ve algılanan stres düzeyi arasında anlamlı ilişkiler bulunduğunu ortaya koymaktadır. Araştırma sonuçları, çocukluk çağı olumsuz yaşantılarının yetişkinlikte öz-yeterlilik algısı ve algılanan stres düzeyiyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir. Bununla birlikte eğitim ve gelir düzeyinin öz-yeterliliği güçlendiren ve stres düzeyini azaltan koruyucu faktörler olduğu; cinsiyet ve yaş değişkenleri açısından ise anlamlı bir farklılık bulunmadığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, yetişkin ruh sağlığı hizmetlerinde çocukluk yaşantılarının değerlendirilmesinin önemini vurgulamakta ve öz-yeterliliği desteklemeye yönelik müdahalelerin stresle başa çıkma süreçlerinde önemli bir yer tuttuğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the effect of adverse childhood experiences on perceived stress levels in adulthood and to determine the role of general self-efficacy in this relationship. Within the scope of the study, the relationship between adverse childhood experiences, self-efficacy, and stress was addressed within developmental, cognitive, and neurobiological theoretical frameworks. In addition, the differentiating effects of sociodemographic variables on psychological structures were evaluated. Conducted using a correlational research design, the sample of the study consisted of 400 adults aged between 18 and 65. Data were collected using the Adverse Childhood Experiences Scale, the General Self-Efficacy Scale, and the Perceived Stress Scale, which measure adverse childhood experiences, general self-efficacy, and perceived stress levels, respectively. Descriptive statistics, Pearson correlation analysis, and multiple linear regression analysis were used to analyze the data, and significant differences were tested according to gender, age, education level, and income level. The findings revealed that adverse experiences in childhood increase perceived stress levels in adulthood while decreasing self-efficacy perceptions. In addition, self-efficacy was found to be a strong and negative predictor of perceived stress. The results indicate that there are significant relationships among adverse childhood experiences, self-efficacy perception, and perceived stress levels. The results of the study suggest that adverse childhood experiences should be evaluated together with self-efficacy perception and perceived stress levels in adulthood. Moreover, education and income levels were identified as protective factors that strengthen self-efficacy and reduce stress levels, while no significant differences were found in terms of gender and age variables. The findings highlight the importance of assessing childhood experiences in adult mental health services and demonstrate that interventions aimed at supporting self-efficacy play a crucial role in stress coping processes.
Benzer Tezler
- Yetişkin bireylerde çocukluk çağı travmaları ile travma sonrası büyüme arasındaki ilişkide şefkat korkusunun ve psikolojik esnekliğin rolü
The role of fear of compassion and psychological flexibility in the relationship between childhood trauma and post-traumatic growth in adults
BURCU GÜNAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE İNAN
- Yetişkinlerde aile çatışması, olumsuz çocukluk yaşantıları, travma sonrası stres bozukluğu belirtileri ve öz-duyarlık arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the relationship between family conflict, adverse childhood experiences, post-traumatic stress disorder symptoms, and self-compassion in adults
ESRA ESFENDİYAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimKaramanoğlu Mehmetbey ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED AKAT
- Genç yetişkinlerde öz-şefkatin yordayıcıları: Algılanan sosyal destek ve çocukluk örselenme yaşantıları
Predictives of self-compassion in young adults: Perceived social support and childhood traumatic experiences
AYŞEGÜL İMİROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiGaziantep ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET MURAT
- Yetişkinlerde çocukluk çağı olumsuz yaşantılarının şiddete yönelik tutum ve iletişim becerileri üzerine etkisi
The effect of childhood negative experiences in adults on attitudes towards violence and communication skills
EMİNE İÇAÇAN ARKÇI
- Dissosiyatif belirtiler, bağlanma stilleri ve çocukluk çağı olumsuz yaşantılarının alkol kullanım bozukluğu ile ilişkisi
The relationship of dissociative symptoms, attachment styles, and childhood negativities with alcohol use disorder
HASAN AKALIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizmİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖKHAN UMUT