Keçecizâde İzzet Molla'nın“Mihnetkeşan”adlı eseri üzerine tarihî, sosyal ve kültürel bir inceleme
A historical, social, and cultural study of Keçecizade Izzet Molla's work titled“Mi̇hnetkeşan”
- Tez No: 998384
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MAŞALLAH KIZILTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Kültür, Mesnevi, Sosyal, Sürgün, Culture, Mathnawi, Social, Shoots
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bitlis Eren Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Osmanlı Devleti'nin siyasi gücü ve hâkimiyetinin himayesi ve gölgesi altında adeta rakipsiz bir gelenek ve edebiyat halinde devam eden Divan şiiri ve nesri; XIX. yüzyıla gelindiğinde Keçecizâde İzzet Molla, Enderunlu Vâsıf, Yenişehirli Avnî, Enderunlu Fâzıl, Bayburtlu Zihnî gibi şairlerle son çırpınış ve direnişlerini yaşamaktadır. Bilhassa Keçecizâde İzzet Molla; Nâbî, Nef'î, Nedim ve Şeyh Galib'in tesirleri altında geleneğin izinde fakat yeniye açık, güçlü ve etkili bir söyleyişle klasik şiire bir nefes aldırmış, yeni bir canlılık kazandırmıştır. Gerek dili ustalıkla ve özgünce kullanması gerekse klasik mazmunları, terkipleri ve söyleyişleri yaşantı ve duygularıyla birleştirmesi İzzet Molla'yı bu dönemin en güçlü şairlerinden biri haline getirmiştir. Şair, kendi dönemindeki diğer şair ve yazarlar ile karşılaştırıldığında hayli velûd (eser üreten) birisi olarak karşımıza çıkmaktadır. Birçok eseri olmakla birlikte Mihnetkeşan adlı mesnevisi her bakımdan onun şaheseri olmak hususiyetini taşımaktadır. Keçecizâde İzzet Molla'nın yaklaşık bir yıl süren sürgün hayatı sırasında (1823-1824 yılları arasında) kaleme aldığı Mihnetkeşan adlı mesnevisi, dikkat çekici bazı yenilikler içerir. Eserde şekil açısından geleneksel mesnevilerde görülmeyen çeşitli niteliklerle birlikte gerçekçi tasvirler, kronolojik olay örgüleri, yöresel-folklorik unsurlar, toplum ve siyaset eleştirisi, devlet veya halkın ileri gelenlerini ahaliye doğru tanıtma gayreti vb. içerikler Mihnetkeşan'ı aynı dönemde kaleme alınan diğer mesnevilerden özellikle muhteva ve söyleyiş bakımından farklı kılmaktadır. Bu çalışmada, XIX. yüzyıl şair ve devlet adamlarından Keçecizâde İzzet Molla'nın Mihnetkeşan adlı mesnevisinde devrin tarihî, siyasi ve sosyal olaylarının, kültürel ve folklorik unsurlarının yansımaları incelenmeye çalışılmıştır. İzzet Molla'nın sürgün eseri olan Mihnetkeşan'da devrine ait birçok önemli tarihî ve siyasi olay; dönemin toplumsal ve kültürel gelişmeleri, ayrıca Keşan ve çevresinin yöresel, folklorik unsurları şairin dilinden bize edebî bir ustalıkla sunulmaktadır. Başta kendi döneminin İstanbul toplum hayatından kesitler olmak üzere Keşan, Edirne gibi şehirlerin toplumsal hayatına ve siyasi ortamına dair birçok önemli olay adeta şairin kendi bakış açısıyla yeniden değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
Divan poetry and prose, which continued as an unrivaled tradition and literature under the protection and shadow of the political power and dominance of the Ottoman Empire, experienced its last struggles and resistances in the 19th century with poets such as Keçecizâde İzzet Molla, Enderunlu Vâsıf, Yenişehirli Avnî, Enderunlu Fâzıl, Bayburtlu Zihnî. Especially İzzet Molla, who, under the influence of Nâbî, Nef'î, Nedim and Şeyh Galib, gave a breath of fresh air to classical poetry with a strong and effective style of expression that was open to the new but in line with tradition, brought new vitality to it. Both his skillful and original use of the language and his combination of classical themes, compositions and expressions with his experiences and feelings made İzzet Molla one of the most powerful poets of this period. When compared to other poets and writers of his time, our poet emerges as someone who was quite productive (produced works). Although he has many works, his mesnevi named Mihnetkeşan is his masterpiece in every respect. Keçecizâde İzzet Molla's mesnevi named Mihnetkeşan, which he wrote during his exile lasting about a year (between 1823-1824), contains some remarkable innovations. Along with various features not seen in traditional mesnevis in terms of form, the work's realistic depictions, chronological plots, regional-folkloric elements, criticism of society and politics, efforts to introduce the leading figures of the state or the people to the public correctly, etc. make Mihnetkeşan different from other mesnevis written in the same period, especially in terms of content and style. In this study, we tried to examine the reflections of the historical, political and social events, cultural and folkloric elements of the period in the mesnevi named Mihnetkeşan by Keçecizâde İzzet Molla, one of the poets and statesmen of the 19th century. In İzzet Molla's exile work Mihnetkeşan, many important historical and political events of his time; social and cultural developments of the period, as well as local and folkloric elements of Keşan and its surroundings are presented to us with a literary mastery from the poet's language. Many important events regarding the social life and political environment of cities such as Keşan and Edirne, especially sections from the social life of Istanbul of his time, have been re-evaluated from the poet's own perspective.
Benzer Tezler
- Keçeci-zade İzzet Molla'nın Mihnet-keşan'ı ve tahlili
Mihnet-keşan of Keçeci-zade İzzet Molla and its analysis
ALİ EMRE ÖZYILDIRIM
Doktora
Türkçe
2002
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL ÜNVER
- Sürgün yolunda bir yenileşme serüveni: Mihnet-Keşan
Literary renovation on the exile route: Mihnet-Keşan
DERYA TÜZİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Türk Dili ve Edebiyatıİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
YRD. DOÇ. DR. NURAN TEZCAN
- Keçecizade İzzet Molla`nın Islah-ı Nizam-ı Devlete Dair Risale adlı eserinin transkripsiyonu ve edisyon kritiği
The Transcription and the edition-critique of the report of Keçecizade İzzet Molla about reformation for state
LÜTFİ DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Tarihİstanbul ÜniversitesiYakınçağ Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEMAL BEYDİLLİ
- Keçecizade İzzet Molla'nın Divan-ı Bahar-ı Efkar'ında yer alan kişilikler
Personalities in Keçecizade Izzet Molla's Divan
MEHMET FATİH ÇAVUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Türk Dili ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN AKKUŞ
- Keçecizade İzzet Molla'nın Bahar-ı Efkar adlı Divanında Mevlana ve mevleviliğe dair unsurlar
The elements of Mevlana and maulawi in Keçecizade İzzet Molla's Bahar-ı Efkar of Council
İLKNUR ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıSakarya ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OZAN YILMAZ