Çorum Sulama Birliği sulama şebekelerinde tarımsal su kullanım verimliliğinin değerlendirilmesi
Evaluation of agricultural water use efficiency in irrigation networks of Çorum irrigation association
- Tez No: 998503
- Danışmanlar: PROF. DR. BELGİN ÇAKMAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Sulama, Sulama yönetimi, Sulama şebekesi, Irrigation, Irrigation management, Irrigation network
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tarım, mevcut su kaynaklarını tüketmede en büyük paya sahip olan sektördür. Bu nedenle tarımda suyun verimli kullanımı her geçen gün daha kritik hale gelmektedir. Bu çalışmada, Çorum Sulama Birliğinde 2019-2024 yılları arasında sulama şebekelerinde tarımsal su kullanım verimliliği değerlendirilmiştir. Çalışmada, sulama sahalarında yetiştirilen bitkilerin su-verim ilişkileri incelenmiş, kısıntılı sulama senaryolarına göre sulama programları oluşturulmuş ve optimum bitki deseni belirlenerek mevcut durumla karşılaştırılmıştır. Performans göstergeleri, su kullanım etkinliği, sosyal ve ekonomik etkinlikler, tarımsal etkinlik ve enerji kullanım verimliliği olmak üzere dört ana başlık altında değerlendirilmiştir. Buna göre; yıllık dağıtılan toplam sulama suyunun 1.400.000-37.532.590 m³, birim alana dağıtılan yıllık sulama suyunun 530-2.947 m³/ha, birim sulanan alana dağıtılan yıllık sulama suyunun 1.931-4.466 m³/ha arasında değiştiği saptanmıştır. Yıllık su temin oranının 0,59-0,90 ve sulama oranının %27,4-%90,1 arasında olduğu tespit edilmiştir. Yatırımın geri dönüşüm oranı 0,77-1,81, bakım masraflarının gelire oranı 0,11-0,36, birim alana düşen toplam işletme-bakım-yönetim masrafı 243-1.841 TL/ha, su ücreti toplama performansı 0,98-1,00 arasında olduğu görülmüştür. Yıllık toplam tarımsal üretim değeri 9.536.479-1.218.425.700 TL, birim sulama alanına karşılık elde edilen gelir 3.610-78.628 TL/ha, sulanan birim alana karşılık elde edilen gelir 13.154-114.6876 TL/ha, şebekeye alınan birim sulama suyuna karşılık elde edilen gelir 3,98-37,2 TL/m³, tüketilmesi gereken birim sulama suyuna karşılık elde edilen gelir 3,51-23,8 TL/m³ arasında olduğu tespit edilmiştir. Koçhisar Barajı sulama alanında, 2024 yılı için 21.271.713 m³ sulama suyu kapasitesi esas alınarak belirlenen optimum bitki deseninde toplam 68.110 dekar alanda tarımsal üretim planlanmıştır. Belirlenen optimum bitki deseni sonucunda toplam 192.161.031 TL net gelir elde edilmiştir.
Özet (Çeviri)
Agriculture is the sector that consumes the largest share of existing water resources. Therefore, the efficient use of water in agriculture is becoming increasingly important. This study evaluates agricultural water use efficiency in irrigation networks operated by the Çorum Irrigation Association for the period 2019–2024. The study analyzed the water–yield relationships of crops cultivated in the irrigated areas, developed irrigation schedules based on deficit irrigation scenarios, and determined an optimal cropping pattern, which was then compared with the existing conditions. Performance indicators were evaluated under four main headings: water use efficiency, social and economic efficiency, agricultural efficiency, and energy use efficiency. Therefore, the total irrigation water distributed annually ranged from 1.400.000 to 37.532.590 m³, the annual irrigation water distributed per unit area ranged from 530 to 2.947 m³/ha, the annual irrigation water distributed per unit irrigated area ranged from 1.931 to 4.466 m³/ha, the annual water supply rate ranged from 0,59 to 0,90, and the irrigation rate ranged from 27,4% to 90,1%. The return on investment ratio was found to be between 0,77 and 1,81, the ratio of maintenance costs to revenue was between 0,11 and 0,36, the total operating-maintenance-management cost per unit area was between 243 and 1.841 TL/ha, and the water fee collection performance was between 0,98 and 1,00. It has been determined that the total annual agricultural production value ranges from 9.536.479 to 1.218.425.700 TL, the income obtained per unit of irrigated area ranges from 3.610 to 78.628 TL/ha, the income obtained per unit of irrigated area ranges from 13.154 to 114.6876 TL/ha, the income obtained per unit of irrigation water taken into the network ranges from 3,98 to 37,2 TL/m³, and the income obtained per unit of irrigation water that needs to be consumed ranges from 3,51 to 23,8 TL/m³. In the Koçhisar Dam irrigation area, agricultural production was planned on a total area of 68,110 decares based on an optimal cropping pattern determined by considering an irrigation water capacity of 21,271,713 m³ for the year 2024. As a result of the determined optimal cropping pattern, a total net income of 192,161,031 TL was obtained.
Benzer Tezler
- Konya kapalı havzası sulama birliklerinin sulama yönetimindeki etkinlikleri ve işletme sorunları
Effectivenes and management problems of irrigation associations at Konya closed basin
İHSAN BOSTANCI
Doktora
Türkçe
2023
ZiraatSelçuk ÜniversitesiTarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİZAMETTİN ÇİFTÇİ
- Açık kanallı sulama şebekelerinde sediment taşınımı ve birikiminin modellenmesi
Modeling of sediment transportation and deposition in open channel irrigation networks
MESUT MERTSOY
Doktora
Türkçe
2025
ZiraatEge ÜniversitesiTarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT KILIÇ
- Eşen Çayı havzası sulama sahası sulama birliklerinin mevcut durumları, çalışma yöntemleri, karşılaştıkları bazı çevre sorunları ve çözüm yolları
Current status, working methods and some environmental problems of irrigation union Esen Stream basin
CENGİZ AKBULUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Çevre MühendisliğiMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiÇevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM YOKAŞ
- Prioritization of water conservation strategies in irrigation facilities through integrated MCDM methods: A case of Çorum province
Entegre MCDM yöntemleriyle sulama tesislerinde su tasarrufu stratejilerinin önceliklendirilmesi: Çorum ili örneği
GİZEM YAZICI YILDIZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM YILMAZ
- Tarımda üretici birliklerinin kurulması ve yapılanmasının Türk tarımına olası etkileri Çorum Osmancık Çeltik Yetiştiricileri Birliği örneği
Producer unions founded and organized in agriculthsal for Turkey probabliy effect Çorum Osmancık paddy producer unions sample
EMİN SERDAR KURŞUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
ZiraatTrakya ÜniversitesiTarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İ. HAKKI İNAN