Obsesif kompulsif bozukluk tanısı alan bireylerin zaman kullanımı ve okupasyonel işlevselliğinin insan okupasyon modeli çerçevesinde incelenmesi
An examination of time use and occupational functioningof individuals diagnosed with obsessive–compulsive disorder within the framework of the model of human occupation
- Tez No: 998523
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HATİCE ABAOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ergoterapi, Occupational Therapy
- Anahtar Kelimeler: Obsessif kompülsif bozukluk, Obsessive compulsive disorder
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ergoterapi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ergoterapi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, obsesif kompulsif bozukluk (OKB) tanısı alan bireylerin günlük zaman kullanım örüntülerini, ilgi ve katılım profillerini ve okupasyonel işlevselliklerini İnsan Okupasyon Modeli (MOHO) çerçevesinde bütüncül olarak incelemektir. Literatürde OKB'nin günlük aktiviteler, rol performansı ve değer–ilgi sistemleri üzerindeki etkisini MOHO temelli yaklaşımla değerlendiren çalışmaların son derece sınırlı olması, bu çalışmayı alan yazın açısından özgün bir konuma taşımaktadır. Araştırma, 32 yetişkin OKB tanısı alan bireyle karma yöntem kullanılarak yürütülmüştür. Nicel veriler Y-BOCS, OSA, MOHOST, İlgi Kontrol Listesi ve Modifiye Aktivite–Rol Anketi ile; nitel veriler ise MOHO temelli yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanmıştır. Bulgular, katılımcıların günlük zamanlarının büyük bölümünü uyku, dinlenme ve pasif aktivitelere ayırdığını göstermiştir. Bireylerin aktiviteleri değerli bulmalarına karşın OSA yeterlilik puanlarının düşük olması ve MOHOST'ta motivasyon, rutin oluşturma, zamanlama ve problem çözme alanlarında belirgin sınırlılıkların bulunması dikkat çekicidir. Obsesyon şiddeti arttıkça aktivite performansı ve rol katılımının anlamlı biçimde azaldığı; yaratıcı, sosyal ve açık alan aktivitelerine yönelik yüksek ilgiye rağmen kompulsiyonlar ve kaçınma davranışlarının katılımı sınırladığı saptanmıştır. Nitel analiz, MOHO'nun irade, alışkanlık, performans kapasitesi ve çevre bileşenlerinde kontrol ihtiyacı, katı rutinler, bilişsel yüklenme ve sosyal izolasyonun belirleyici örüntüler olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak bu çalışma, OKB'nin yalnızca klinik bir sendrom değil, bireylerin yaşam düzeni, rol dengesi, ilgi profili ve aktivitelerin öznel anlamı üzerinde çok boyutlu etkiler yaratan bir durum olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to holistically examine the daily time-use patterns, interest and participation profiles, and occupational functioning of individuals diagnosed with obsessive–compulsive disorder (OCD) within the framework of the Model of Human Occupation (MOHO). The scarcity of studies in the international literature that evaluate the effects of OCD on daily activities, role performance, and value–interest systems using a MOHO-based approach places this research in a unique position. The study was conducted with 32 adults with OCD using a mixed-methods design. Quantitative data were collected using the Y-BOCS, OSA, MOHOST, Interest Checklist, and the Modified Activity–Role Questionnaire; qualitative data were gathered through MOHO-based semi-structured interviews. The findings showed that participants allocated a substantial portion of their daily time to sleep, rest, and passive activities. Despite assigning high value to activities, participants demonstrated low OSA competence scores, and MOHOST results revealed marked limitations particularly in motivation, routine formation, timing, and problem-solving. As obsession severity increased, activity performance and role participation significantly decreased. Although participants reported strong interests in creative, social, and outdoor activities, compulsions and avoidance behaviors restricted their engagement. Qualitative analysis indicated that control needs, rigid routines, cognitive load, and social isolation emerged as defining patterns across MOHO's volition, habituation, performance capacity, and environment components. Overall, this study demonstrates that OCD is not only a clinical syndrome but also a multidimensional condition that profoundly affects individuals' life structure, role balance, interest profiles, and the subjective meaning of activities.
Benzer Tezler
- Dirençli obsesif kompulsif bozukluk hastalarında beyin kaynaklı nörotrofik faktör ve sitokin düzeylerinin prognostik değerleri
Başlık çevirisi yok
SHAFIGA MURSALOVA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. İSMET KIRPINAR
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA AKYÜZ KARACAN
- Obsesif kompulsif bozukluk tanılı ergenlerde duyusal işlemleme bozuklukları ve otizm özelliklerinin yürütücü işlevler ile ilişkisi
Sensory processing disorders and autism traits in adolescents with obsessive-compulsive disorder: İmpact on executive functions
NERGİS KILIÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. İPEK SÜZER GAMLI
- Obsesif kompulsif bozukluğu olan çocuk ve ergenlerin sosyodemografik ve klinik özellikleri
Sociodemographic and clinical characteristics of children and adolescents with obsessive compulsive disorder
MERYEM ÖZLEM KÜTÜK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2010
PsikiyatriMersin ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FEVZİYE TOROS
- Obsesif Kompulsif Bozukluğa (OKB) sahip hastalar ile psikiyatrik tanısı bulunmayan bireyler arasında duygusal yeme düzeylerinin karşılaştırılması
Comparison of emotional eating levels between patients with Obsessive Compulsive Disorder (OCD) and individuals without psychiatric diagnosis
CEREN TATAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OĞUZ TAN
- Obsesif kompulsif bozukluk için bilişsel davranışçı yaklaşıma dayanan internet destekli bir kendine yardım programı geliştirme ve etkililiğini araştırma
Developing of an internet supported self-help program based on cognitive behavioral approach for obsessive-compulsive disorder and evaluation of its effectiveness
EZGİ GÖCEK YORULMAZ
Doktora
Türkçe
2020
PsikolojiEge ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERAP TEKİNSAV SÜTCÜ