İnternet oyun oynama bozukluğu ve sosyal medya bağımlılığı olan ergenlerde kronotip özelliklerinin incelenmesi, içe yönelim ve dışa yönelim sorunlarının kronotip tipleri ile ilişkisi
Examination of chronotype characteristics in adolescents with internet gaming disorder and social media addiction, and the relationship between internalizing and externalizing problems and chronotype types
- Tez No: 998555
- Danışmanlar: ÖĞR. GÖR. MEHMET TEKDEN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: İçe yönelim ve dışa yönelim sorunları, İnternet oyun oynama bozukluğu, Kronotip, Psikiyatrik eş hastalanım, Sosyal medya bağımlılığı, Uyku sorunları, Dışa yönelim davranış problemi, Uyku, İnternet bağımlılığı, Internalizing and externalizing problems, Internet gaming disorder, Chronotype, Psychiatric comorbidity, Social media addiction, Sleep problems, Externalizing behavior problem, Sleep, Internet addiction
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: İstanbul Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
AMAÇ: Çalışmamızda, ergenlerde internet oyunu oynama bozukluğu (İOOB) ve sosyal medya bağımlılığı (SMB) tanısı almış olgularda kronotip özelliklerini karşılaştırmak ve bu özelliklerin uyku bozukluklarıyla ilişkisini değerlendirmek amaçlanmıştır. Ayrıca, eşlik eden içe yönelim ve dışa yönelim sorunlarının kronotip tiplerine göre farklılık gösterip göstermediği ve mevcut sorunların şiddetinin kronotip tiplerinin etkisiyle değişip değişmediği de değerlendirilmiştir. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmanın örneklem grubu, Şubat 2025-Mayıs 2025 tarihleri arasında çocuk ve ergen psikiyatri polikliniğine başvuran ve İnternet Oyunu Oynama Bozukluğu (İOOB) ve/veya Sosyal Medya Bağımlılığı (SMB) tanısı almış 98 ergen ile yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş 48 sağlıklı kontrol grubundan oluşmaktadır. Tanı koyma sürecinde, çocuk/ergenlerin psikiyatrik değerlendirmesi DSM-5 tanı kriterleri doğrultusunda, Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi – Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli (ÇDŞG-ŞY-T) kullanılarak yapılmıştır. İOOB tanısı için ICD-11 Oyun Oynama Bozukluğu tanı kriterleri, SMB için ise kliniğe özgü ve literatüre uygun biçimde hazırlanmış tanı kriterleri esas alınmıştır. Katılımcılar için sosyodemografik ve klinik verilerin elde edilmesi amacıyla araştırmacılar tarafından oluşturulmuş Sosyodemografik ve Klinik Veri Formu doldurulmuştur. İnternet Oyun Oynama Bozukluğu Ölçeği-Kısa Formu, Çocuklarda Anksiyete ve Depresyon Ölçeği Yenilenmiş (ÇADÖ-Y) ve Bergen Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği (BSMBÖ) formları olgu ve kontrol gruplarındaki ergenler tarafından doldurulmuştur. Ayrıca Çocukluk Dönemi Kronotip Anketi (ÇDKA), Çocuklar İçin Uyku Bozukluğu Ölçeği (ÇUBÖ) ve 6-18 Yaş Çocuk ve Gençler için Davranış Değerlendirme Ölçeği (Child Behaviour Checklist: CBCL/6–18)( ÇDDÖ) ölçekleri ise ebeveynler tarafından doldurulmuştur. BULGULAR: Çalışmada 50 tane İOOB olgusu, 48 tane SMB olgusu ve 48 tane kontrol değerlendirilmiştir. Demografik olarak, İOOB tanılı grupta erkek oranı yüksekken (%85,4), SMB tanılı grupta kız oranı (%80) fazla olduğu saptanmıştır. İOOB grubunda okul devam oranı daha düşük ve SMB grubunda ailede psikiyatrik bozukluk öyküsü (%32) ile ebeveyn ayrılığı (%24) oranları yüksek olduğu saptanmıştır. Psikiyatrik eş tanılar açısından İOOB grubunda en sık DEHB (%45,8), SMB grubunda ise MDB (%38) görülmektedir. Ölçek puanları karşılaştırıldığında, İOOB grubunun İOOB ölçek puanlarının en yüksek, SMB grubunun BSMBÖ ölçek puanlarının en yüksek olduğu; ÇADÖY toplam ve alt ölçek puanlarının ise SMB grubunda daha yüksek olduğu görülmüştür. Uyku bozukluğu ölçekleri de SMB ve İOOB gruplarında kontrol grubuna göre daha yüksek çıkmıştır. Korelasyon analizlerinde, SMB grubunda kronotip puanları ÇDDÖ içe ve dışa yönelim alt ölçekleriyle pozitif korelasyon gösterirken, uyku bozukluğu puanları da ÇDDÖ ölçek puanlarıyla anlamlı ilişkilere sahiptir. İOOB grubunda ise kronotip ve uyku bozukluğu puanları, özellikle depresyon ve içe yönelim gibi alt ölçeklerle pozitif korelasyon göstermiştir. Regresyon analizleri sonucunda, SMB ve İOOB gruplarında kronotip ve uyku bozukluğu değişkenlerinin çocuk davranış sorunları ve depresyon düzeylerini anlamlı biçimde öngördüğü saptanmıştır. SONUÇ: Çalışmanın sonuçları, hem İOOB hem de SMB tanısı alan ergenlerin, kontrol grubuna kıyasla daha akşamcı bir kronotipe sahip olduklarını, daha fazla uyku bozukluğu yaşadıklarını ve hem içe hem de dışa yönelim sorunları açısından daha yüksek risk taşıdıklarını göstermiştir. Özellikle akşamcı kronotipin, uyku kalitesindeki bozulma, içe yönelim sorunları (anksiyete, depresyon, somatik belirtiler) ve dışa yönelim sorunları (dürtüsellik, saldırganlık, kurallara karşı gelme) ile güçlü ilişkiler kurduğu; bu ilişkinin uyku bozukluğu gibi aracı değişkenler kontrol edildiğinde dahi devam ettiği ve kronotipin psikopatoloji üzerinde bağımsız bir belirleyici olabileceği ortaya konmuştur. Elde edilen veriler, sosyal medya ve internet oyun bağımlılığı tanısı alan ergenlerin psikiyatrik sorunlar ve uyku düzeni açısından daha yüksek risk taşıdığını ve akşamcı kronotipin bu süreçte kritik bir rol oynadığını vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
OBJECTIVES: The aim of this study was to compare the chronotype characteristics of adolescents diagnosed with Internet Gaming Disorder (IGD) and Social Media Addiction (SMA) and to evaluate the relationship between these characteristics and sleep disorders. Additionally, the study investigated whether the accompanying internalizing and externalizing problems differed according to chronotype types and whether the severity of these problems varied based on chronotype. MATERIALS AND METHODS: The sample consisted of 50 adolescents diagnosed with IGD, 48 diagnosed with SMA and 48 age- and gender-matched healthy controls who were admitted to the child and adolescent psychiatry outpatient clinic between February 2025 and May 2025. During the diagnostic process, psychiatric evaluations were conducted in line with DSM-5 diagnostic criteria using the Affective Disorders and Schizophrenia Interview Schedule for School-Age Children - Present and Lifetime Version – Turkish Adaptation (K-SADS-PL-T). The diagnosis of IGD was based on ICD-11 criteria, while SMA was diagnosed using clinically adapted and literature-based criteria. The Internet Gaming Disorder Scale-Short Form (IGDS9-SF), Children's Anxiety and Depression Scale-Revised (CADS-R), and the Bergen Social Media Addiction Scale (BSMAS) were completed by the adolescents in both the case and control groups. Additionally, parents completed the Childhood Chronotype Questionnaire (CCQ), the Sleep Disturbance Scale for Children (SDSC), and the Child Behavior Checklist for Ages 6-18 (CBCL/6-18). FINDINGS: In total, 50 cases with IGD, 48 with SMA, and 48 controls were evaluated. Demographically, the proportion of boys was higher in the IGD group (85.4%), while the proportion of girls was higher in the SMA group (80%). School attendance rates were lower in the IGD group, and the rates of family history of psychiatric disorders (32%) and parental separation (24%) were higher in the SMA group. Regarding psychiatric comorbidities, ADHD (45.8%) was most common in the IGD group, while MDD (38%) was most common in the SMA group. When scale scores were compared, the IGD group had the highest IGD scale scores, while the SMA group had the highest BSMAS scores and higher total and subscale scores on the CADS-R. Sleep disturbance scores were also higher in the SMA and IGD groups compared to the control group. Correlation analyses showed that in the SMA group, chronotype scores were positively correlated with the internalizing and externalizing subscales of the CBCL, while sleep disorder scores were significantly correlated with CBCL scores. In the IGD group, chronotype and sleep disturbance scores were positively correlated with subscales, especially depression and internalizing problems. Regression analyses indicated that chronotype and sleep disturbance variables significantly predicted child conduct problems and depression levels in both the SMA and IGD groups. CONCLUSIONS: The findings of the study demonstrated that adolescents diagnosed with IGD and SMA had a more nocturnal (evening) chronotype, experienced more sleep disturbances, and were at higher risk for both internalizing and externalizing problems compared to the control group. Notably, the evening chronotype was strongly associated with poorer sleep quality, internalizing problems (anxiety, depression, somatic symptoms), and externalizing problems (impulsivity, aggression, rule-breaking). This relationship persisted even when mediating factors such as sleep disturbances were controlled for, suggesting that chronotype may be an independent determinant of psychopathology. These results highlight that adolescents with social media and internet gaming addiction are at higher risk for psychiatric problems and sleep disturbances, with evening chronotype playing a critical role in this process.
Benzer Tezler
- İnternet oyunu oynama bozukluğu ve sosyal medya bağımlılığı olan ergenlerde online grup üyeliklerinin; psikopatoloji gelişimine, internalizasyon-eksternalizasyon problemlerine ve zorbalık rollerine etkisinin incelenmesi
An investigation of the effects of online group memberships on the development of psychopathology, internalizing and externalizing problems, and bullying roles in adolescents diagnosed with internet gaming disorder and social media addiction
SEDA DEMİRCİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET TEKDEN
- İnternet oyunu oynama bozukluğu ve sosyal medya bağımlılığı olan ergenlerde ebeveyn tutumunun incelenmesi
Analysis of parental attitude in adolescents with internet gaming disorder and social media addiction
AYŞE BESTE GÜZEL TUNCER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜL KARAÇETİN
- Obezite tanılı ergenlerde problemli internet kullanımı, sosyal medya bağımlılığı, benlik saygısı, internet oyun oynama bozukluğu, siber zorbalık/mağduriyet düzeylerinin incelenmesi
Examination of problematic internet use, social media addiction, self-esteem, internet gaming disorder, cyber bullying/victimization levels in adolescents diagnosed with obesity
HAVVANUR EROĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriSüleyman Demirel ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EVRİM AKTEPE
- Ergenlerde internet oyun oynama bozukluğu,sosyal medya bağımlılığı ile olası depresyon düzeyi arasındaki ilişki
The relationship between internet gaming disorder, social media addiction and possible depression level in adolescents
FUAT ZENGİN
- Özgül öğrenme bozukluğu komorbiditesi olan dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuk ve ergenlerde problematik internet kullanımı ve internet kullanım tipleri
Problematic internet use and internet usage types in attention-deficit hyperactivity disorder diagnosed children and adolescents with specific learning disorder
ŞÜKRÜCAN KOCABAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Psikiyatrisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM ADAK