Geri Dön

Türkiye'de yükseköğretim kalite güvence süreçlerinin istatistiksel analizi ve karşılaştırmalı değerlendirilmesi üzerine bir çalışma

A statistical analysis and comparative evaluation of quality assurance processes in Turkish higher education

PDF İndir

  1. Tez No: 998566
  2. Yazar: FİRDEVS SEMA ÖZER
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELEN ÇAKMAKYAPAN ERGÜLER
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Matematik, İstatistik, Eğitim ve Öğretim, Mathematics, Statistics, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: Veri zarflama analizi, Yükseköğretim Kalite Kurulu, Data envelopment analysis, Higher Education Board
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Uygulamalı Matematik ve Hesaplamalı Bilimler Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu tezde, Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarının kurumsal performansı, kalite güvencesi çerçevesi ile nicel performans ölçüm yaklaşımları birlikte ele alınarak bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Çalışmanın temel amacı, Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK) tarafından tanımlanan Araştırma-Geliştirme, Eğitim-Öğretim ve Toplumsal Katkı boyutlarını esas alarak üniversitelerin kaynaklarını çıktılara dönüştürme etkinliklerini karşılaştırmalı biçimde analiz etmektir. Bu kapsamda, kalite güvencesinin süreç odaklı yaklaşımı ile Veri Zarflama Analizi'nin (VZA) girdi–çıktı temelli ölçüm yapısı bir arada kullanılmıştır. Her bir YÖKAK boyutu için ayrı ayrı olmak üzere, çıktı odaklı ve ölçeğe göre değişken getirili BCC yöntemiyle, VZA modelleri kurulmuştur. Analizler 2023 yılına ait kurumsal göstergeler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Eksik gözlemler K-en Yakın Komşu (KNN) yöntemi ile tamamlanmış; elde edilen etkinlik skorları üzerinden üniversiteler benzer performans örüntülerine göre kümelendirilmiştir. Ayrıca etkin olmayan üniversiteler için referans (peer) kümeleri belirlenerek karşılaştırmalı değerlendirmeler yapılmıştır. Bulgular, üniversitelerin üç YÖKAK boyutunda homojen bir performans sergilemediğini göstermektedir. Eğitim-Öğretim boyutunda etkinlik skorlarının görece dar bir aralıkta yoğunlaştığı gözlenirken, Araştırma-Geliştirme ve özellikle Toplumsal Katkı boyutlarında daha belirgin bir heterojenlik ortaya çıkmıştır. Akreditasyon statüsünün VZA etkinlik skorlarıyla birebir örtüşmediği, bu nedenle çıktı değişkeni olarak değil bağlamsal bir unsur olarak ele alınmasının daha uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kruskal–Wallis ve Bonferroni düzeltmeli post-hoc analizler, tüm YÖKAK boyutlarında performans kümeleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunduğunu göstermiştir. Sonuç olarak bu tezin, kalite güvencesi süreçleri ile nicel performans ölçüm yöntemlerini bütünleştiren özgün bir değerlendirme çerçevesi sunması ve yükseköğretimde kalite yönetimi ile stratejik planlama süreçlerine analitik katkı sağlaması beklenmektedir

Özet (Çeviri)

In this thesis, the institutional performance of higher education institutions in Türkiye is evaluated from a holistic perspective by jointly considering the quality assurance framework and quantitative performance measurement approaches. The main objective of the study is to comparatively analyze the efficiency with which universities transform their resources into outputs, based on the Research and Development, Education and Teaching, and Social Contribution dimensions defined by the Higher Education Quality Council (YÖKAK). Within this context, the process-oriented approach of quality assurance and the input–output-based measurement structure of Data Envelopment Analysis (DEA) are used together. For each YÖKAK dimension separately, DEA models were constructed using the output-oriented BCC method with variable returns to scale. The analyses were carried out using institutional indicators for the year 2023. Missing observations were completed using the K-Nearest Neighbors (KNN) method; based on the resulting efficiency scores, universities were clustered according to similar performance patterns. In addition, reference (peer) sets were identified for inefficient universities, and comparative evaluations were conducted. The findings indicate that universities do not exhibit homogeneous performance across the three YÖKAK dimensions. While efficiency scores in the Education and Teaching dimension were observed to be concentrated within a relatively narrow range, a more pronounced heterogeneity emerged in the Research and Development dimension and especially in the Social Contribution dimension. It was concluded that accreditation status does not correspond one-to-one with DEA efficiency scores; therefore, it is more appropriate to consider accreditation information not as an output variable in the model but as a contextual factor in the interpretation of the findings. Kruskal–Wallis and Bonferroni-adjusted post-hoc analyses revealed statistically significant differences between performance clusters across all YÖKAK dimensions. As a result, this thesis is expected to present an original evaluation framework that integrates quality assurance processes with quantitative performance measurement methods and to provide an analytical contribution to quality management and strategic planning processes in higher education.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    274630

    Almanya, Danimarka, Birleşik Krallık, Avustralya, Amerika Birleşik Devletleri ve Türkiye'de yükseköğretim programlarında kalite güvencesi ve akreditasyon süreci

    Quality assurance and accreditation process regarding higher education programs in Germany, Denmark, United Kingdom, Australia, United States of America and Turkey

    DİLŞAD AYDINALP

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2011

    Eğitim ve ÖğretimAnkara Üniversitesi

    Eğitim Programları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MEHMET A. KISAKÜREK

  2. Tez No

    885482

    Avrupa Birliği kültür politikası ekseninde Erasmus Programı: Türkiye-Finlandiya karşılaştırması

    Erasmus Program along the axis of cultural policy of the European Union: A comparison between Türkiye and Finland

    SEDA SAKARYA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Uluslararası İlişkilerİstanbul Üniversitesi

    Avrupa Birliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ARZU KİHTİR

  3. Tez No

    974983

    Mikro-kredilerin yükseköğretime entegrasyonunda kalite güvencesi ve akreditasyon: Sürekli Eğitim Merkezleri akreditasyon modeli

    Quality assurance and accreditation in the integration of micro-credentials into higher education: Continuing Education Centres accreditation model

    GAMZE YAVAŞ ÇELİK

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Eğitim ve ÖğretimAnadolu Üniversitesi

    Uzaktan Öğretim Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ELİF TOPRAK

  4. Tez No

    619318

    Kurumsal risk yönetiminin Türk kamu mali yönetiminde uygulanması ve uygulamaya etki eden faktörlerin araştırılması: Kamu üniversiteleri örneği

    Application of corporate risk management in Turkish public financial management and research on factors affecting application: The case of public universities

    NAZMİ ZARİFİ GÜRKAN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    MaliyeSüleyman Demirel Üniversitesi

    Maliye Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. İBRAHİM ATTİLA ACAR

  5. Tez No

    573633

    Yükseköğretim kurumlarında kalite güvencesi sistemi ve Trakya bölge üniversitelerinin incelenmesi

    Quality assurance system in higher education institutions and examination of universities in Thrace region

    BURÇAK SOYER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Kamu YönetimiTrakya Üniversitesi

    Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MAHMUT GÜLER

Geri Dön