Myra terrakotta figürinleri (2020-2021)
Terracotta figurines from Myra (2020-2021)
- Tez No: 998627
- Danışmanlar: PROF. DR. NEVZAT ÇEVİK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Arkeoloji, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Heykelcikler, Klasik arkeoloji, Likya, Figurines, Classical archeology, Lycia
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arkeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Likya Bölgesi'nin önemli kentlerinden biri olan Myra'nın Roma Dönemi tiyatrosunun orkestrasında 2020 ve 2021 yıllarında gerçekleştirilen sondaj çalışmalarında Roma tiyatrosu öncesine ait yapı katmanında bulunan mekanlar bütününden ele geçen terrakotta figürinler ve figürin fragmanları değerlendirilmiştir. Tanımlanabilir durumdaki tüm parçalar bütünlüğün bozulmaması adına ve her bir parçanın taşıdığı özellikler nedeniyle çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışma literatüre kattıklarının yanı sıra hem Myra'nın hem de Likya'nın koroplastik yaklaşımına dair yeni bilgiler sunmasıyla önemlidir. Katalogda 579 ayrı numara altında değerlendirilen figürinler ve fragmanlarının teknik özellikleri, ikonografileri, atölye özellikleri ve dönemsel stil özelliklerinin detaylı incelemesi ile benzer örneklerle karşılaştırmalı değerlendirmeleri gerçekleştirilmiştir. Değerlendirmede ayrıca kontekst buluntuları da dikkate alınmıştır. Figürinlerin gruplanması ve incelenmesi ile birlikte Myra örnekleri arasında 29 ayrı tipolojinin yer aldığı tespit edilmiştir. Alt gruplar ile bu sayı arttırılabilir. Figürin tipleri arasında Kaz Üzerinde Eros, Tutsak Eros, Aphrodite Tiepolo, Artemis, Oturan Tanrıça, Genç Albertini Heraklesi, Giyimli Kadınlar, Rahibeler, Kourotrophoi, Hydrophoroi, Dansçılar, Çıplak Kadınlar, Oturan Kadın Figürini, Epheboslar, Kausialı Erkekler, Kız Çocukları, Karpophoros, Köpeğiyle Oynayan Çocuk, Kausialı Erkek Çocukları, Sepet? Taşıyan Çocuk, Diğer Erkek Çocukları, Yetişkin Biniciler, Çocuk Biniciler, Kılıçlı Süvari, Güvercin, Koç, Domuz, Yük Hayvanı, Kithara Çalan Figür? gibi farklı tipolojilerde örnekler bulunmaktadır. Figürinlerin tipolojik çeşitliliği kentin kozmopolit ve kültürel yapısının zenginliğini yansıtmaktadır. Başlar da dahil edildiğinde toplamda 106 figürin ile en yoğun grubu kadınlar oluşturmaktadır. Peşinden 67 örnekle erkekler ve 33 örnekle erkek çocukları gelmektedir. Yapılan çalışmalarda Myra figürinlerinin bulunduğu kontekstte en az 210 adet figürinin birlikte bulunduğu tespit edilmiştir. Bu sayıya tam figürinler ve üst gövdeler ile başlar dahil edilmiştir. Çalışma kapsamında değerlendirilen Myra figürinleri zengin tipolojik repertuvarları ve farklı stilleri ile oldukça geniş bir dönem aralığında üretilmişlerdir. En erken örnekler MÖ 3. yüzyılın ikinci yarısı-MÖ 2. yüzyıl başlarından itibaren tarihlenmekte olup en geç örnek MS 1. yüzyıl ilk yarısına aittir. Figürinlerin büyük bir çoğunluğu Geç Hellenistik Dönem evresine ait olmakla birlikte Yüksek Hellenistik Dönem'de üretilen örnekler de tespit edilmiştir. Çalışmaya konu olan buluntular arasında 9 farklı atölyeye ait üretimler saptanmıştır. Bu atölyelerden üçü koroplast imzasından saptanmış, altısı ise kalıp benzerliği, tipoloji veya stilden yola çıkılarak A-F arasında harflerle gruplandırılmıştır. Myra figürinleri arasındaki en yoğun imza grubunu oluşturan koroplast/atölye ΣΩΣΙΦΑ (Sosiphanes) atölyesidir. Söz konusu atölyenin figürinler arasında toplam 12 adet imzalı 9 adet imzasız örneği bulunmaktadır. Aynı atölyeye ait toplamda 21 figürin ele geçmiştir. Atölyenin ürettiği tipler arasında epheboslar, Aphrodite figürinleri, giyimli kadınlar ve çocuk binici figürini yer almaktadır. Şimdiye kadar yayımlanan koroplastik ve epigrafi araştırmalarında söz konusu koroplast ya da atölyeye dair bir iz yer almamaktadır. Tespit edilen yeni ve olasılıkla yerel olan koroplast/atölye ile literatüre yeni bir isim daha kazandırılmıştır. İkincisi, AΘH olarak imzalanan ve Athenodoros'a atfedilebilecek atölyedir. Üçüncü imza HP olarak kısaltılmıştır. Bunlar dışında koroplast ya da atölye kısaltmasına ya da monograma sahip olmayan ancak aynı kalıp üretimi oldukları saptanan ya da stilden yola çıkılarak aynı atölyeye atfedilebilecek örnekler de tespit edilmiştir. Gruplama yapılırken alfabe sırası kullanılmıştır. Bu kapsamda Giyimli Kadın Figürinleri'nin yer aldığı grup“A Atölyesi”, Binicilerin olduğu grup“B Atölyesi”, İki çocuklu kourotrophosların olduğu grup“C Atölyesi”, Tek çocuklu kourotrophosların bulunduğu grup“D Atölyesi”, Kausia başlıklı çocukların yer aldığı grup“E Atölyesi”, kız çocuklarının yer aldığı grup ise“F Atölyesi”olarak isimlendirilmiştir. Bu atölyelerin isimleri ya da olası yerleri tespit edilememiş olup figürinler arasında genellikle stil birliği bulunması, farklı başlıklar altında değerlendirilseler de aynı atölyeye işaret edebilecekleri de düşünülmektedir. Myra örnekleri incelendiğinde belirgin olarak farklı merkezlerden bilinen bir atölyenin ürünü olabilecek örnekler az sayıdadır. Birçoğunun yerel özellik taşıdığı ya da stiliyle henüz bilinmeyen bir atölyenin üretimi oldukları tespit edilmiştir. Her dönemde önemli bir yere sahip olan Myra'nın figürinlerini konu alan bu kapsamlı araştırma gerek kent tarihi ve kültürü gerekse Likya koroplastiği ve genel koroplastik çalışmaları için önemli bir noktada yer almaktadır. Konteksti de bilinen buluntular olmalarıyla figürinlerin tarihlendirilmesinde hem stil kritik yöntemi kullanılmış hem de aynı alandan ele geçen diğer buluntularla desteklenen bir değerlendirme gerçekleştirilmiştir. Özellikle Likya koroplastiğinin bilinmezlerini bir adım daha aydınlatması ile bölgenin koroplastik araştırmalarına katkı sağlamıştır. Koroplastik araştırmaları içerisinde şüphesiz ki Myra buluntuları, bahsedildiği üzere aynı yerden birlikte ele geçmeleri, geniş tipolojileri, atölye tespitleri ve bölgeden bugüne dek ele geçen ve yayımlanan az sayıdaki çalışmadan biri olması ve tarih olarak geniş aralıkları ile önemli bir yere sahip olmuştur.
Özet (Çeviri)
This study evaluates the terracotta figurines and fragments discovered in the interconnected structural layers predating the Roman theater at Myra—one of the prominent cities of the Lycian Region. These artifacts were unearthed during soundings conducted in 2020 and 2021 within the theater's orchestra. All identifiable pieces were included in the study to preserve the integrity of the assemblage and to account for the unique characteristics of each fragment. This research is significant not only for its contribution to existing literature but also for providing novel insights into the coroplastic traditions of both Myra and the broader Lycian region.. The figurines and fragments, evaluated under 579 distinct catalog entries, underwent a detailed examination regarding their technical features, iconography, workshop characteristics, and chronological stylistic properties. This was supplemented by comparative analyses with analogous examples and a careful consideration of the archaeological context and associated finds. Through the classification and analysis of the figurines, 29 distinct typologies were identified among the Myra examples, a number that could be further increased through sub-groupings. The typological repertoire includes diverse figures such as Eros on a Goose, Captive Eros, Aphrodite Tiepolo, Artemis, Seated Goddess, Young Albertini Herakles, Draped Women, Priestesses, Kourotrophoi, Hydrophoroi, Dancers, Nude Women, Seated Woman, Epheboi, Men with Kausia, Young Girls, Karpophoros, Child Playing with a Dog, Boys with Kausia, Child Carrying a Basket(?), Boys, Adult Riders, Child Riders, Cavalry with Sword, Pigeon, Ram, Pig, Pack Animal, and a figure playing the Kithara(?). This typological diversity reflects the rich cosmopolitan and cultural fabric of the city. Statistically, when heads are included, women constitute the most populous group (106 figurines), followed by men (67 examples) and boys (33 examples). Systematic analysis determined that at least 210 figurines were found together within the same context. This count incorporates complete figurines, upper torsos, and detached heads. The Myra figurines were produced over an extensive chronological span. The earliest examples date back to the second half of the 3rd century BC or early 2nd century BC, while the latest examples date to the first half of the 1st century AD. Although the majority of the figurines belong to the Late Hellenistic Period, specimens from the High Hellenistic Period were also identified. The finds reveal productions from nine distinct workshops. Three were identified through coroplast signatures, while six were grouped alphabetically (A-F) based on mold similarities, typology, or style. The most prominent signature group belongs to the master/workshop of ΣΩΣΙΦΑ (Sosiphanes), represented by 21 figurines (12 signed and 9 unsigned). Their repertoire includes epheboi, Aphrodite figurines, draped women, and a child rider. As no trace of this master has appeared in previously published coroplastic or epigraphic research, this newly identified and likely local workshop introduces a new name to the literature. The second workshop is signed AΘH (likely Athenodoros), and the third is abbreviated as HP. In addition to these, examples that do not bear coroplast signatures, abbreviations, or monograms but were identified as products of the same mold or attributed to the same workshop based on style were also documented. Alphabetical ordering was employed for these groupings:“Workshop A”for Draped Women,“Workshop B”for Riders,“Workshop C”for Kourotrophoi with two children,“Workshop D”for Kourotrophoi with a single child,“Workshop E”for Boys with Kausia, and“Workshop F”for Young Girls. While the specific names or probable sites of these workshops remain undetermined, the general stylistic consistency observed across the figurines indicates that they might be attributed to a single production center, despite their classification into diverse categories. The Myra specimens include very few examples that can be definitively attributed to workshops known from other centers. The majority exhibit local characteristics or were produced by workshops that remain unidentified in terms of style. This comprehensive research on the figurines of Myra—a city of enduring significance across all periods—occupies a critical position in the study of urban history, culture, Lycian coroplastics, and general coroplastic scholarship. As finds with a known context, these figurines were dated using both stylistic criticism and evaluations supported by other contemporaneous finds from the same area. This study contributes significantly to regional coroplastic research by further illuminating the unknown aspects of Lycian coroplastics. Within the field of coroplastic studies, the Myra finds are of paramount importance due to their discovery in a single closed context, their wide typological range, the identification of new workshops, their broad chronological span, and their status as one of the few published studies from the region to date.
Benzer Tezler
- Myra ve Andriake'de ele geçen Roma dönemi pişmiş toprak kandilleri
Roman period of terracotta lamps unearthed in Myra and Andriake
ELİF ÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
ArkeolojiKarabük ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMÜR DÜNYA ÇAKMAKLI
- Myra ve Andriake'de ele geçen pişmiş toprak unguentariumlar
Terracotta unguentariums from Myra and Andriake
DİLAN DOĞAN
- Myra-Demre Aziz Nikolaos Kilisesi kazılarında ortaya çıkarılmış Episkopeion'da (Piskoposluk ikametgahı) malzeme ve yapım teknikleri
Material and construction techniques from Episkopeion (Episcopal residence) in Myra–Demre St. Nicholas Church's excavation
EMRE SEMİRAMİS
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sanat TarihiMersin ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞENER YILDIRIM
PROF. DR. SEMA DOĞAN
- Myra'nın limanı Andriake'de bulunan Granarium'un müzeleştirilmesi
Conversion of the Granary at Andriake, the harbor of Myra, to a museum
MEHMET ŞENGÜL
- Myra/Andriake antik kentinin yıkılmasına neden olan tarihsel depremlerin ve izlerinin incelenmesi
Investigation of historical earthquakes and traces that caused the destruction of the ancient city of Myra/andriake
MUSTAFA SOFTA
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Jeoloji MühendisliğiKaradeniz Teknik ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET TURAN