Ebeveynlerin 0-6 yaş çocuk kitaplarındaki içerik ve fiziki özellikleri ile ilgili algı ve tutumlarının çocukların okuma davranışındaki rolü: Ankara Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi örneği
The role of parents' perceptions and attitudes regarding the content and physical features of children's books for 0-6 year olds on children's reading behavior: Ankara Adnan Çtüken Provincial Public Library
- Tez No: 998804
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERDİNÇ ALACA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bilgi ve Belge Yönetimi, Information and Records Management
- Anahtar Kelimeler: Halk kütüphaneleri, Okuma alışkanlığı, Resimli çocuk kitapları, Çocuk edebiyatı, Public libraries, Reading habit, Illustrated children books, Children’s literature
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çocukların öğrenmeye en açık olduğu ve alışkanlıklar kazandığı okul öncesi dönemde gelişimlerini destekleyici materyaller bulunmaktadır. Bunlardan biri de çocuk edebiyatı ürünlerinden olan resimli çocuk kitaplarıdır. Resimli çocuk kitapları, henüz okuma becerisi edinmemiş okul öncesi dönem çocuklarının duygu ve düşüncelerinin gelişiminde, dil ve konuşma becerilerinin desteklenmesinde, içinde bulundukları dünyayı tanımalarında ve en önemlisi de okuma alışkanlığı kazanmalarında önemli bir yere sahiptir. Tabii ki bu süreçte ebeveynlerin önemli bir yeri vardır. Çünkü ebeveynler, çocukların kitap seçim sürecini doğrudan ya da dolaylı bir şekilde etkileyebilmektedirler. Bu bağlamda ebeveynlerin resimli çocuk kitaplarının özellikleri ile ilgili düşünce ve tutumları çocukların seçecekleri veya kendilerinin çocukları için seçeceği kitaplar üzerinde oldukça etkilidir. Dolayısıyla resimli çocuk kitapları, çocukların yaş ve gelişim düzeyine uygun nitelikleri taşımalıdır. Bu çerçevede toplumun her kesimine hiçbir ayrım gözetmeksizin hizmetlerini ücretsiz bir şekilde sunan halk kütüphanelerinin dermesinde bu niteliklere sahip kitapların yer alması oldukça önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı Ankara Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi Çocuk Bölümü'nde yer alan çocuk kitaplarının içerik ve fiziki özelliklerini belirli kriterler ekseninde incelemek ve ebeveynlerin bu özellikler ile ilgili tutumlarının çocukların okuma davranışını nasıl etkilediğini ortaya koymaktır. Çalışmada betimleme yöntemi kullanılmıştır. Kitapların içerik ve fiziki özellikleri kapsamında içerik analizi tekniğinden yararlanılmış olup ebeveynlerden veri toplamak için yarı yapılandırılmış görüşme tekniğinden yararlanılmıştır. Kitapların içerik ve fiziki özelliklerini ortaya çıkaracak bir değerlendirme formu ile 2024 yılında yayımlanmış ve farklı yazarlar tarafından kaleme alınmış resimli çocuk kitapları arasından ödünç alınan kitapların değerlendirmesi yapılmıştır. Ankara Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi Çocuk Bölümü kullanıcısı olan 20 ebeveyn ile çocuk kitaplarının özellikleri hakkında görüşme yapılmış ve Ankara Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi Çocuk Bölümü'nde görev yapan kütüphaneci ile görüşülmüştür. Araştırma kapsamında Ankara Adnan Ötüken İl Halk Kütüphanesi'nin yazılı bir derme geliştirme politikası olduğu; dermedeki nitelikli çocuk kitaplarının, çocukların estetik algısını ve okuma motivasyonunu destekleyen en önemli unsur olarak öne çıktığı; kitabın içerik ve fiziki özelliklerinin çocuğun okuma eylemini belirleyen temel unsurlardan biri olduğu; ebeveynlerin, okul öncesi dönem çocuklarının okuma alışkanlıklarının şekillenmesinde aktif birer yönlendirici ve rol model konumunda oldukları sonuçlarına ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlara dayanarak kütüphane dermesine dâhil edilecek kitapların rastgele seçilmemesi, belirli kalite standartlarının ve kullanıcı taleplerinin gözetilmesi; kitapların içerik ve fiziki özellik bakımından çocuk edebiyatına uygun olmasına dikkat edilmesi ve kütüphane tarafından kullanıcılara yönelik, kitap seçimi üzerine rehberlik yapılması bağlamında öneriler geliştirilmiştir. Elde edilen bulgular“ebeveynlerin resimli çocuk kitapları içerik ve fiziki özellikleri ile ilgili algı ve tutumları çocukların okuma davranışlarını olumlu etkilemektedir”araştırma hipotezini doğrulamaktadır. Tez“giriş”,“çocuk edebiyatı ve ”çocuk kütüphaneleri“, ”bulgular ve değerlendirme“ ve ”sonuç ve öneriler" olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. Sonuç olarak çocuk kitaplarının içerik ve fiziki özellikleri ile ilgili ebeveynlerin algı ve tutumları çocukların okuma davranışını etkilediği bu nedenle çocuk kütüphanelerinin dermesi için seçilecek kitapların içerik ve fiziki özelliklerine dikkat edilmesi gerekmekte, ebeveynlerin bu süreçteki rolleri göz ardı edilmemelidir.
Özet (Çeviri)
In the preschool period, when children are most open to learning and developing habits, there are various materials that support their development. One of these is children's picture books, which are among the products of children's literature. Children's picture books hold a significant place in the emotional and cognitive development of preschool children who have not yet acquired reading skills, in supporting their language and speaking abilities, in helping them to understand the world they live in, and most importantly, in fostering the habit of reading. At this stage, parents play an essential role, as they directly or indirectly influence the book selection process of their children. In this context, parents' opinions and attitudes regarding the characteristics of children's picture books have a considerable impact on the books their children will choose, or on the books they will select for their children. Therefore, children's picture books should possess qualities appropriate to children's age and developmental level. Within this framework, it is highly important that the collections of public libraries, which provide free services to all segments of society without any discrimination, include books with these qualities. The aim of this study is to examine the content and physical features of children's picture books in the Children's Section of Ankara Adnan Ötüken Provincial Public Library according to specific criteria, and to reveal how parents' attitudes toward these features influence children's reading behavior. The descriptive method was used in the study. Within the scope of content and physical features of the books, content analysis technique was employed, while a semi-structured interview technique was used to collect data from parents. Children's picture books published in 2024 and written by different authors were evaluated using an evaluation form that revealed the content and physical features of the books. Interviews were conducted with 20 parents who are users of the Children's Section of Ankara Adnan Ötüken Provincial Public Library, as well as with the library staff. Within the scope of the research, it was concluded that the Ankara Adnan Ötüken Public Library has a written collection development policy; that the presence of high-quality children's books in the collection stands out as the most significant factor supporting children's aesthetic perception and reading motivation; that the content and physical features of a book are among the fundamental elements determining a child's act of reading; and that parents serve as active guides and role models in shaping the reading habits of preschool children. Based on the findings, several recommendations were developed: books to be included in the library collection should not be selected randomly; specific quality standards and user demands should be taken into consideration; attention should be paid to ensuring that the books are suitable for children's literature in terms of their content and physical characteristics; and the library should provide guidance to users regarding book selection. The findings confirm the research hypothesis that“parents' perceptions and attitudes toward the content and physical features of children's picture books positively influence children's reading behavior.”The thesis consists of four sections:“Introduction,”“Children's Literature and Children's Libraries,”“Findings and Evaluation,”and“Conclusion and Recommendations.”In conclusion, it was found that parents' perceptions and attitudes regarding the content and physical characteristics of children's picture books affect children's reading behavior. Therefore, attention should be given to the content and physical features of the books selected for the collections of children's libraries.
Benzer Tezler
- 3-6 yaş çocuklarına yönelik hazırlanan hikâye ve masal kitaplarındaki değerlerin incelenmesi
Analysis of values on 3-6 year old children story and tale books
ŞERİFE CENGİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimUşak Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EROL DURAN
- 6-10 yaş arası çocuk hikaye kitaplarında mantıksal düşünme
Logical thinking in children's story books for ages 6-10
SERAY İREM ACAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
FelsefeGazi ÜniversitesiFelsefe Grubu Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EKREM ZİYA DUMAN
- TÜBİTAK yayınları beş yaş üstü çocuk hakları serisi kitap kapaklarının tasarım ilkeleri bakımından incelenmesi
The analysis of the book series children's rights over 5 years by TUBİTAK publications in terms of design principles for book covers
SERDAR DİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Güzel SanatlarGiresun ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE YILDIRIM
- 6-8 yaş grubu çocuklara yönelik ders kitaplarında illüstrasyon-yazı ilişkisinin incelenmesi ve uygulama örneği
To examine illustration and text relation on textbook for the children between 6-8 ages and application specimen
BURCU AY
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Güzel SanatlarKütahya Dumlupınar ÜniversitesiGrafik Ana Sanat Dalı
DOÇ. DR. LEVENT MERCİN
- 4-6 yaş çocuk kitabı tasarımlarının ebeveyn üzerindeki etkisinin incelenmesi
Investigation of the effects of 4-6 years old children's book designs on parents
FUNDA DİZDAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Güzel SanatlarKütahya Dumlupınar ÜniversitesiGrafik Ana Sanat Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZİK ÇELİK YILMAZ