Mustafa Kutlu öykülerinde muhafazakar birey temsili
Conservative individual representation in Mustafa Kutlu stories
- Tez No: 999004
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ COŞKUN DİKBIYIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, modern Türk hikâyeciliğinin öncü isimlerinden biri olan Mustafa Kutlu'nun hikâyelerinde muhafazakâr bireyin temsiline odaklanmaktadır. Kutlu, hikâyelerinde geleneksel Anadolu değerlerini, modernleşmenin oluşturduğu toplumsal kırılmalarla iç içe geçirerek anlatır. Onun dünyasında muhafazakâr birey, sadece inanç ve ahlâk ilkelerine bağlı bir tip değil; aynı zamanda değişen zamanın ruhuna karşı kendi kimliğini, maneviyatını ve toplumsal aidiyetini korumaya çalışan bir insandır. Çalışma kapsamında Kutlu'nun beş hikâyesi-Uzun Hikâye (2000), Yoksulluk İçimizde (1981), Bu Böyledir (1987), Sır (1990) ve Sevincini Bulmak (2018)- incelenmiştir. Bu hikâyelerin seçilmesinde hikâyelerin 80'ler, 90'lar ve 2000'li gibi farklı yıllara ait olmasına dikkat edilmiştir. Sevincini Bulmak (2018) ise yazarın geç dönem hikâyesi olması açısından önemlidir. Bu öykülerdeki karakterler, modern şehir hayatı ile geleneksel değerler arasındaki gerilimi yaşayan, manevî arayışlar içinde var olmaya çalışan bireyler olarak ele alınmıştır. Kutlu'nun anlatılarında aile, emek, kanaat, tevazu, inanç, sadakat, dayanışma ve teslimiyet gibi temalar muhafazakâr bireyin yaşam felsefesini şekillendiren temel değerler olarak öne çıkar. Hikâyelerdeki mekânlar- köy, kasaba, istasyon, tekke, dükkân- yalnızca olayların geçtiği yerler değil, aynı zamanda değerlerin, geleneklerin ve aidiyetin mekânları olarak sembolik bir işlev görür. Çalışma, nitel araştırma yöntemine (Karataş, 2015) dayalı olarak gerçekleştirilmiş; hikâyeler metin analizi yoluyla incelenerek karakterlerin konumlandırılışı ve metinlerde tekrar eden temalar muhafazakârlık kavramı çerçevesinde değerlendirilmiştir. Hikâyelerde muhafazakâr bireyin dünyaya bakışı, toplumsal ilişkiler içindeki konumu ve modernleşme sürecine verdiği tepkiler detaylı biçimde değerlendirilmiştir. Bulgular, Kutlu'nun hikâyelerinde muhafazakârlığın bir ideolojiden ziyade bir yaşam ahlâkı, manevî duruş ve medeniyet bilinci olarak temsil edildiğini göstermektedir. Aile yapısını ve birey-toplum ilişkilerini gözlemci bir dille işleyerek Türk toplumunu anlamlandırması ve Anadolu insanının kimlik inşa etme süreçlerine katkıda bulunmasıyla sosyolojik açıdan da incelenmeye değer bir nitelik taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
This study focuses on the representation of the conservative individual in the stories of Mustafa Kutlu, one of the pioneering figures of modern Turkish storytelling. Kutlu narrates traditional Anatolian values by intertwining them with the social ruptures caused by modernization. In his world, the conservative individual is not merely a type bound by faith and moral principles, but a person striving to preserve their identity, spirituality, and social belonging against the spirit of changing times. Within the scope of this study, five of Kutlu's stories-Uzun Hikâye (2000), Yoksulluk İçimizde (1981), Bu Böyledir (1987), Sır (1990), and Sevincini Bulmak (2018)-are analyzed. These stories were specifically selected to reflect different decades, such as the 1980s, 1990s, and 2000s. Sevincini Bulmak (2018) is particularly significant as it represents the author's late-period work. The characters in these stories are treated as individuals seeking to exist within spiritual quests while experiencing the tension between modern urban life and traditional values. In Kutlu's narratives, themes such as family, labor, contentment, humility, faith, loyalty, solidarity, and submission emerge as the fundamental values shaping the life philosophy of the conservative individual. The settings—villages, small towns, railway stations, lodges and shops— serve not only as backdrops for events but also function symbolically as spaces of values, traditions, and belonging. The study was conducted based on the qualitative research method (Karataş, 2015); the stories were examined through textual analysis, and the positioning of the characters along with recurring themes were evaluated within the framework of the concept of conservatism. The worldview of the conservative individual, their position within social relations, and their reactions to the modernization process are assessed in detail. The findings indicate that conservatism in Kutlu's stories is represented as a life ethic, a spiritual stance, and a consciousness of civilization rather than a mere ideology. By processing the family structure and individual-society relations with an observant tone, Kutlu's work holds significant sociological value for interpreting Turkish society and understanding the identity construction processes of the Anatolian people.
Benzer Tezler
- Mustafa Kutlu'nun Chef adlı öyküsünde kadın imgeleri
The woman images in Mustafa Kutlu's story book Chef
SUNA KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıMersin ÜniversitesiKadın Araştırmaları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERHAN ARSLAN
PROF. DR. CEMAL SAKALLI
- Postmodern açıdan Mustafa Kutlu öykülerinde biçim ve biçem
The form and style in th context of postmodern view of Mustafa Kutlu's stories
BETÜL BAĞCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Türk Dili ve EdebiyatıKaradeniz Teknik ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÜLKÜ ELİUZ
- Mustafa Kutlu'nun hikâyelerinde ironi
Irony in Mustafa Kutlu's stories
GÜL IŞIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıIğdır ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULHAKİM TUĞLUK
- Mustafa Kutlunun hikayelerinde yabancılaşma psikolojisini içeren yapılar ve bu yapıların analizi
Structures involve alienation psychology in the narratives of Mustafa Kutlu and the analysis of these structures
ENSER YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Türk Dili ve EdebiyatıDicle ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. M. MALİK BANKIR
- Hüseyin Su hakkında monografik bir çalışma
A monographic study of Hüseyi̇n Su
ENSER YILMAZ
Doktora
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıAdıyaman ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELİM SOMUNCU