Dezavantajlı kadınlara yönelik sosyal yardımların aile yaşamına etkileri: Şile örneği
The impact of social assistance programs for disadvantaged women on family life: The Şi̇le example
- Tez No: 999109
- Danışmanlar: PROF. DR. EBULFEZ SÜLEYMANLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Şile ilçesinde sosyal yardım alan dezavantajlı kadınların deneyimlerinden hareketle bu çalışma, sosyal yardımların aile yaşamını hangi süreçler üzerinden dönüştürdüğünü incelemektedir. Sosyal yardımlar çoğu zaman“yoksulluğu hafifleten destek”ya da“bağımlılık üreten mekanizma”ikiliğiyle tartışılsa da saha bulguları, yardımın hane içinde daha karmaşık bir işleve sahip olduğunu göstermektedir: Yardım, yalnızca gelir açığını kapatan bir kaynak değil; bakım emeği, annelik pratikleri, hane içi ekonomik yönetim, karar alma biçimleri ve toplumsal algı/itibar müzakereleriyle iç içe geçen, gündelik yaşamı örgütleyen bir düzenek olarak çalışmaktadır. Araştırma nitel desenle yürütülmüş; fenomenolojik yaklaşım benimsenmiştir. Veriler, Şile'de sosyal yardım alan ve etik-gizlilik ilkeleri doğrultusunda K1–K8 biçiminde kodlanan katılımcılarla yapılan yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler aracılığıyla toplanmış; tematik analizle çözümlenmiştir. Bulgular, hane yaşamının büyük ölçüde kadınlar üzerinden örgütlendiğini ortaya koymaktadır. Tek ebeveynlik, eşin fiilî yokluğu, sağlık sorunları, kadınların bakım ve geçim sorumluluğunu merkezileştirmektedir. Sosyal yardım bu bağlamda hanenin asgari sürekliliğini destekleyen kritik bir dayanak üretirken; yardımın türü düzenliliği ve öngörülebilirliği hane içi planlamayı doğrudan belirlemektedir. Parçalı ve belirsiz akış, bütçe yönetimini“ucu uca getirme”, erteleme ve önceliklendirme pratikleri üzerine kurmakta; çocukların da dahil olduğu bir hane içi ekonomik disiplin ve erken sosyalleşme alanı yaratmaktadır. Yardım alma deneyimi aynı zamanda onur, damgalanma ve“hak eden–hak etmeyen”ayrımı etrafında yürüyen toplumsal değerlendirmelerle şekillenmektedir. Çalışma yaşamına katılım arzusu yaygın olmakla birlikte, bakım yükü ve güvencesiz istihdam koşulları nedeniyle çoğunlukla kırılgan biçimlerde kurulmaktadır. Sonuç olarak, Şile örneğinde sosyal yardımın aile yaşamını yalnızca“rahatlatan”bir araç olarak değil; gündelik hayatın ritmini, kadınların annelik ve bakım emeğini, hane içi karar alma pratiklerini ve toplumsal saygınlık mücadelesini birlikte şekillendiren çok boyutlu bir rejim olarak işlediğini göstermektedir. Bu bulgular, sosyal yardım politikalarının etkisini değerlendirirken yalnızca miktar ve kapsama değil; düzenlilik ve öngörülebilirlik ile kadınların bakım–istihdam–katılım hattında güçlenmesini destekleyecek bütüncül hizmet tasarımına odaklanmanın gerekliliğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
Based on the experiences of disadvantaged women receiving social assistance in the Şile district, this study examines how social assistance transforms family life through various processes. While social assistance is often discussed in terms of the dichotomy of“support that alleviates poverty”or“a mechanism that creates dependency,”field findings show that assistance has a more complex function within the household: Assistance is not merely a resource to close the income gap; it functions as a mechanism that organizes daily life, intertwined with caregiving labor, motherhood practices, household economic management, decision-making processes, and negotiations of social perception/reputation. The research was conducted using a qualitative design and a phenomenological approach. Data were collected through semi-structured in-depth interviews with participants receiving social assistance in Şile, coded as K1–K8 in accordance with ethical-confidentiality principles; the data were analyzed using thematic analysis. The findings reveal that household life is largely organized through women. Single parenthood, the de facto absence of a spouse, and health problems centralize the responsibility of caregiving and livelihood for women. In this context, social assistance provides a critical foundation for supporting the minimum continuity of the household; the type, regularity, and predictability of assistance directly determine household planning. Fragmented and uncertain flows base budget management on practices of“financing,”procrastination, and prioritization; creating a space for household economic discipline and early socialization, including children. The experience of receiving assistance is also shaped by social evaluations revolving around dignity, stigma, and the distinction between“deserving”and“undeserving.”While the desire to participate in working life is widespread, it is often established in fragile forms due to caregiving burdens and precarious employment conditions. Consequently, the Şile example demonstrates that social assistance functions not merely as a tool to“ease”family life, but as a multi-dimensional regime that shapes the rhythm of daily life, women's maternal and caregiving labor, household decision-making practices, and the struggle for social respectability. These findings indicate the necessity of focusing not only on quantity and coverage but also on regularity and predictability, and on holistic service design that supports women's empowerment along the care-employment-participation axis when evaluating the impact of social assistance policies.
Benzer Tezler
- Kadınlara yönelik sosyal adaletin sağlanmasında sosyal koruma: Güney Avrupa refah ülkeleri ve Türkiye karşılaştırması
Social protection in ensuring social justice for women: A comparison of South European welfare countries and Turkey
ZEYNEP OKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Sosyal HizmetBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLSÜM KORKUT
- Three articles on poverty, educational mobility and human development in Iraq
Irak'ta yoksulluk, eğitimsel hareketlilik ve insani gelişme üzerine üç makale
AHMED TAHA BILAL BILAL
- Türkiye'de aile sosyal politikası: Bir değerlendirme çalışması
Family social policy in Turkey: An evaluation study
FAHİMEH HOSSEINNEZHAD HENDVARI
Doktora
Türkçe
2019
Sosyal HizmetHacettepe ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KASIM KARATAŞ
- Kadınların gözünden kadın istihdamı meselesi
Women's employment matter through women's perspective
ESRA DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
EkonomiTobb Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERDAR SAYAN
- Sosyal belediyecilik ve Üsküdar Belediyesi örneği
Başlık çevirisi yok
HÜSAMETTİN HAKAN HAYIRCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Kamu YönetimiMarmara ÜniversitesiYerel Yönetimler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT TUYSUZ
