Algılanan ebeveyn tutumlarının bağlanma stillerinin üzerindeki etkisinde toplumsal cinsiyet rollerinin aracı etkileri
Mediating effects of gender roles on the effect of perceived parental attitudes on attachment styles
- Tez No: 999257
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BURCU RAHŞAN ERİM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Bağlanma stilleri, Ebeveyn stili, Toplumsal cinsiyet, Attachment styles, Parental style, Gender
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Gedik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, algılanan ebeveyn tutumlarının bireylerin bağlanma stilleri üzerindeki etkisinde toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumların aracı etkilerini incelemektir. Bu araştırma, ebeveyn tutumları ile bireyin ilişkisel bağlanma biçimleri arasındaki ilişkiyi ve toplumsal cinsiyet algılarının bu bağlamdaki rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, 18–29 yaş aralığında yer alan toplam 390 katılımcı (301 kadın, 89 erkek) ile yürütülmüştür. Veriler Kısaltılmış Algılanan Ebeveyn Tutumları Ölçeği, Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği ve Üç Boyutlu Bağlanma Stilleri Ölçeği aracılığıyla toplanmış; analizler IBM SPSS Statistics 27 ve PROCESS Macro kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, annenin duygusal sıcaklığı güvenli bağlanmayı anlamlı biçimde etkilemekte (β = .29, p <.001) ve toplumsal cinsiyet rollerine yönelik tutum üzerinde pozitif etkide bulunmaktadır (β = .21, p <.001). Annenin reddedici tutumu ise hem toplumsal cinsiyet rollerini (β = –.27, p <.001) hem de güvenli bağlanmayı (β = –.22, p <.001) olumsuz yönde etkilemektedir. Babanın duygusal sıcaklığı güvenli bağlanmayı pozitif yönde (β = .23, p <.001), babanın reddedici tutumu ise güvenli bağlanmayı negatif yönde (β = –.17, p = .001) etkilemektedir. Ayrıca toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumların hem anne hem de baba tutumları ile güvenli bağlanma arasındaki ilişkide kısmi aracı rol üstlendiği belirlenmiştir. Benzer şekilde, ebeveynlerin sıcak ve reddedici tutumları ile kaygılı/kararsız bağlanma arasındaki ilişkilerde de toplumsal cinsiyet rollerine yönelik tutumların anlamlı aracılık etkisi saptanmıştır. Korelasyon analizleri, duygusal sıcaklık ile güvenli bağlanma arasında pozitif (r = .33, p <.01), reddedici tutum ile kaygılı bağlanma arasında ise pozitif yönde (r = .29, p <.01) anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir. Kadın katılımcıların toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin daha eşitlikçi tutumlara sahip oldukları, erkek katılımcıların ise kaçınan bağlanma düzeylerinin anlamlı biçimde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, elde edilen bulgular, ebeveyn tutumlarının bireylerin bağlanma stilleri üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olabileceğini ve bu etkinin toplumsal cinsiyet rolleri aracılığıyla dolaylı biçimde güçlenebileceğini göstermektedir. Çalışmanın, ebeveyn tutumları, bağlanma stilleri ve toplumsal cinsiyet rolleri arasındaki etkileşimi ele alarak literatüre katkı sağlaması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the mediating role of attitudes toward gender roles in the effect of perceived parental attitudes on individuals' attachment styles. This research aims to examine the relationship between parental attitudes and individuals' relational attachment patterns, as well as the role of gender role perceptions in this context. The study was conducted with a total of 390 participants aged 18–29 years (301 females, 89 males). Data were collected using the Short-Form Parental Attitude Scale, the Gender Role Attitudes Scale, and the Three-Dimensional Attachment Style Scale. Analyses were performed using IBM SPSS Statistics 27 and the PROCESS Macro. Findings indicated that maternal emotional warmth significantly predicted secure attachment (β = .29, p <.001) and had a positive effect on gender role attitudes (β = .21, p <.001). Maternal rejection negatively influenced both gender role attitudes (β = –.27, p <.001) and secure attachment (β = –.22, p <.001). Paternal emotional warmth positively affected secure attachment (β = .23, p <.001), whereas paternal rejection had a negative effect (β = –.17, p = .001). Additionally, gender role attitudes were found to partially mediate the relationship between both maternal and paternal attitudes and secure attachment. Similarly, attitudes toward gender roles had a significant mediating effect in the relationships between parental warmth/rejection and anxious/ambivalent attachment. Correlation analyses showed significant positive relationships between emotional warmth and secure attachment (r = .33, p <.01) and between parental rejection and anxious attachment (r = .29, p <.01). Female participants demonstrated more egalitarian attitudes toward gender roles, whereas male participants exhibited significantly higher levels of avoidant attachment. In conclusion, the findings suggest that parental attitudes may have a significant impact on individuals' attachment styles, and that this effect could be indirectly strengthened through gender roles. The study is expected to contribute to the literature by examining the interplay between parental attitudes, attachment styles, and gender roles.
Benzer Tezler
- Çocukluk çağı olumsuz yaşantılarının anksiyete ile ilişkisinde ebeveyn tutumları ve bağlanma stillerinin aracı rolü
The mediating role of parental attitudes and attachment styles in the relationship between childhood adverse experiences and anxiety
GAMZE GÜNDOĞMUŞ KILINÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİNEM ZEYNEP METİN
- Üniversite öğrencilerinde bağlanma stilleri, stresle başa çıkma tutumları ve stresi algılama düzeyinin incelenmesi
Examining attachment styles, coping styles with stress and perceived stress level among university students
GİZEM ALTUNDAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
PsikolojiHaliç ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. GAYE SALTUKOĞLU
- Algılanan ebeveyn tutumları ve bağlanma stillerinin yeme tutumu üzerindeki yordayıcı rolü
The predictive role of perceived parental attitudes and attachment styles on eating attitudes
BERFİN ÇIPLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİŞAN BURAK YAŞAR
- Algılanan ebeveyn tutumları ve bağlanma stillerinin 15-18 yaş aralığındaki ergenlerin baş etme becerileri üzerindeki etkisinin incelenmesi
An investigation of the effect of perceived parental attitudes and attachment styles on the coping skills of adolescents aged 15–18
ELİF GÜLBANİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİstanbul Aydın ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLDALI AYBAŞ
- Ergenlerin bağlanma stilleri ve algılanan ebeveyn tutumlarının, beden algısı ve yeme tutumları üzerindeki etkilerinin incelenmesi
Investigating the effects of attachment styles and perceived parental attitudes on body image and eating attitudes in adolescents
SİNEM ATASOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Psikolojiİstanbul Gelişim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELCEN YETKİN ÖZDEN