Geri Dön

Öğretmenlerin beslenme okuryazarlık düzeyleri ile obez bireylere karşı tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi

Evaluation of teachers' nutrition literacy levels and their attitudes and behaviors towards obese individuals

PDF İndir

  1. Tez No: 999276
  2. Yazar: SEMANUR KARA
  3. Danışmanlar: PROF. DR. NURCAN YABANCI AYHAN
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Öğretmenler, öğrencilerine sağlıklı beslenme alışkanlığı kazandıran etkili rol modellerden biridir. Araştırma öğretmenlerin beslenme okuryazarlık düzeyleri ile obez bireylere karşı tutum ve davranışlarını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Kırıkkale İl Merkezindeki ilköğretim, ortaöğretim ve liselerde görev yapan kadrolu öğretmenler oluşturmaktadır. Anket formu sosyodemografik özellikler, Kilofobi Ölçeği, Yetişkinlerde Beslenme Okuryazarlığı Değerlendirme Aracı (YBOYDA), Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği (SBİTÖ) olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. Veriler yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak elde edilmiştir. Araştırma 171 erkek (%46,6), 196 kadın (%53,4) olmak üzere 367 öğretmenden oluşmaktadır. Kişilerin yaş ortalaması 43,1±8,6 yıldır. Öğretmenlerin %90,2'si yeterli, %9,8' sınırda beslenme okuryazarlık düzeyine sahiptir. Alt boyut düzeyleri incelendiğinde %85,3'ünün 'Genel Beslenme Bilgisi', %89,1'inin 'Okuduğunu Anlama', %89,6'sının 'Besin Grupları', %15,5'inin 'Porsiyon Miktarları', %34,3'ünün 'Sayısal Okuryazarlık ve Gıda Etiketi Okuma' düzeyleri yeterli seviyede bulunmuştur. YBOYDA medyan puan 29'dur. Kadınların YBOYDA toplam puan, 'Genel Beslenme Bilgisi', 'Sayısal Okuryazarlık ve Gıda Etiketi Okuma' alt boyut puanları erkeklerden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0,05). 'Okuduğunu Anlama' alt boyutunda erkeklerin puanları kadınların puanlarından istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksektir (p<0,05). Beslenme eğitimi aldıklarını bildiren öğretmenlerin 'Genel Beslenme Bilgisi' alt boyut puanları almadıklarını bildiren öğretmenlere göre göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Öğretmenlerin %23,2'sinde yüksek, %45,5'inde orta, %31,3'ünde düşük düzey kilofobi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. KFÖ medyan puan 3,85'tir. Kadınların KFÖ puanları erkeklerin KFÖ puanlarına göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). 35-44 yaş aralığındaki öğretmenlerin KFÖ puanları 55 yaş ve üzeri öğretmenlerin KFÖ puanlarından, obezitenin akademik başarıyı olumsuz etkilediğini bildiren öğretmenlerin KFÖ puanları ise etkilemediğini bildirenlerden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Kilofobi ve YBOYDA toplam puan (r=0,118, p<0,05), 'Genel Beslenme Bilgisi' (r=0,135, p<0,01), 'Besin Grupları' alt boyut puanları (r=0,156, p<0,01) arasında pozitif düzeyde zayıf ilişki saptanmıştır. Öğretmenlerin %8,7'inin orta, %67,8'inin yüksek, %23,5'inin ideal düzeyde yüksek sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. SBİTÖ medyan puan 77'dir. SBİTÖ toplam puan açısından cinsiyetler arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p>0,05). Erkek öğretmenlerin SBİTÖ alt boyutlarından 'Olumlu Beslenme' puanları kadınlardan istatistiksel olarak daha yüksektir (p<0,05). Fiziksel aktivite yaptıklarını bildiren öğretmenlerin SBİTÖ alt boyutlarından 'Olumlu Beslenme' puanları yapmadıklarını bildirenlere göre, beslenme eğitimi alan öğretmenlerin SBİTÖ alt boyutlarından 'Beslenme Hakkında Bilgi' ve 'Olumlu Beslenme' alt boyut puanları ise beslenme eğitimi almayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). SBİTÖ alt boyutlarından 'Beslenmeye Yönelik Duygu' puanı ve KFÖ puanı arasında negatif yönde zayıf ilişki (r=-0,140, p<0,01) saptanmıştır. SBİTÖ toplam puan ile YBOYDA toplam puan (r=0,196, p<0,01), 'Genel Beslenme Bilgisi' (r=0,116, p<0,05), 'Okuduğunu Anlama' (r=0,161 p<0,01), 'Besin Grupları' (r=0,148, p<0,01), 'Porsiyon Miktarları' (r=0,103, p<0,05) ve 'Sayısal okuryazarlık ve Gıda Etiketi Okuma' (r=0,125, p<0,05) alt boyut puanları arasında pozitif düzeyde zayıf ilişki saptanmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda; öğretmenlerin obez bireylere yönelik olumsuz tutuma sahip olduğu ve beslenme okuryazarlığı arttıkça sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumun da arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin obez bireylere yönelik olumsuz tutumlarının altında yatan nedenlerin sorgulanması ve azaltılmasına yönelik eğitim ve politika girişimlerinin yapılması önerilmektedir. Öğretmenlerin beslenme okuryazarlık düzeylerinin tespiti ve artırılmasının çocukluk çağı obezitesinin önlenmesinde fayda sağlayacağı düşünülmektedir.

Özet (Çeviri)

Teachers are one of the effective role models that help their students gain healthy eating habits. The research was conducted to evaluate the nutritional literacy levels of teachers and their attitudes and behaviors towards obese individuals. The study sample consisted of tenured teachers working in primary, secondary, and high schools in Kırıkkale city center. The survey consisted of four sections: sociodemographic characteristics, the Fatphobia Scale, the Evaluation Instrument of Nutrition Literacy on Adults (EİNLA), and Attitude Scale for Healthy Nutrition (ASHN). The study included 367 participants, 171 male (46.6%) and 196 female (53.4%). The average age of the participants was 43.1±8.6 years. 90.2% of the participants had adequate nutritional literacy, and 9.8% had borderline nutritional literacy. When the sub-dimension levels were examined, it was found that 85.3% had sufficient levels of 'General Nutrition Knowledge', 89.1% had sufficient levels of 'Reading Comprehension', 89.6% had sufficient levels of 'Food Groups', 15.5% had sufficient levels of 'Portion Sizes', and 34.3% had sufficient levels of 'Numerical Literacy and Food Label Reading'. The median score on EİNLA is 29. Women had statistically significantly higher scores on the EİNLA, the“General Nutrition Knowledge,”and the“Numerical Literacy and Food Label Reading”subscales than men (p<0.05). In the 'Reading Comprehension' subscale, men's scores were statistically significantly higher than women's (p<0.05). Participants who reported receiving nutrition training had significantly higher scores on the 'General Nutrition Knowledge' sub-dimension than those who reported not (p<0.05).It was concluded that 23.2% of the participants had high, 45.5% had moderate, and 31.3% had low-level fatphobia. The fatphobia median score is 3.85. Women's fatphobia scores were found to be statistically significantly higher than men's fatphobia scores (p<0.05). The fatphobia scores of participants aged 35-44 were found to be statistically significantly higher than those of participants aged 55 and over, and the fatphobia scores of participants who reported that obesity negatively affected academic success were found to be statistically significantly higher than those who reported that obesity did not affect academic success (p<0.05). A weak positive correlation was found between fatphobia and EİNLA total score (r=0.118, p<0.05), 'General Nutrition Knowledge' (r=0.135, p<0.01), and 'Food Groups' subscale scores (r=0.156, p<0.01). It was concluded that 8.7% of the participants had a moderate, 67.8% had a high, and 23.5% had an ideally high attitude towards healthy nutrition. The median score on the ASHN is 77 No significant difference was found between the genders in terms of the ASHN total score (p>0.05). Male participants' 'Positive Nutrition' scores, which is a sub-dimension of ASHN, were statistically higher than females (p<0.05). Participants who reported doing physical activity had significantly higher scores on the 'Positive Nutrition' sub-dimensions of the ASHN compared to those who reported not doing so, while participants who received nutrition education had significantly higher scores on the 'Information About Nutrition' and 'Positive Nutrition' sub-dimensions of the ASHN compared to those who did not receive nutrition education (p<0.05). A weak negative correlation (r=-0.140, p<0.01) was found between the 'Emotion Towards Nutrition' score, which is a sub-dimension of ASHN, and the fatphobia score. A weak positive correlation was found between the ASHN total score and the EİNLA total score (r=0.196, p<0.01), 'General Nutrition Knowledge' (r=0.116, p<0.05), 'Reading Comprehension' (r=0.161 p<0.01), 'Food Groups' (r=0.148, p<0.01), 'Portion Sizes' (r=0.103, p<0.05) and 'Numerical Literacy and Food Label Reading' (r=0.125, p<0.05) sub-dimension scores. In line with these results; It was concluded that teachers have negative attitudes toward obese individuals, and that as nutritional literacy increases, so does their attitude toward healthy eating. It is recommended that the underlying reasons for teachers' negative attitudes toward obese individuals be investigated and interventions be undertaken to reduce them. It is believed that identifying and increasing teachers' nutritional literacy levels will be beneficial in preventing childhood obesity.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    649097

    Öğretmenlerin beslenme okuryazarlığı durumu ve sağlıklı yeme indekslerinin değerlendirilmesi: Kırklareli örneği

    Evaluation of nutritional literacy status and healthy eating index in teachers: Kirklareli example

    TAHA ALABAŞOĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Beslenme ve DiyetetikTrakya Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ LEYLA TEVFİKOĞLU PEHLİVAN

  2. Tez No

    775529

    Fen bilimleri öğretmenlerinin beslenme okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi ve sağlıklı beslenme hakkındaki görüşleri: Mersin ili örneği

    Determination of nutrition literacy levels of science teachers and their views about healthy nutrition: Case of Mersin

    ALİ BİÇER

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Eğitim ve ÖğretimMersin Üniversitesi

    Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ FERİDE ERCAN YALMAN

  3. Tez No

    807073

    Beslenme dostu okullarda görev yapan okul öncesi öğretmenlerinin beslenme okuryazarlık düzeyleri: Türkiye örneklemi

    The nutrition literacy levels of preschool teachers working in nutrition friendly scchools: A sample of Turkey

    GÜLŞAH İNALCIK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Eğitim ve ÖğretimAydın Adnan Menderes Üniversitesi

    Temel Eğitim Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. DURİYE ESRA ANGIN

  4. Tez No

    769829

    Öğretmen adaylarının beslenme okuryazarlıklarının medya okuryazarlıkları ile ilişkisi

    The relationship between candidate teachers nutritional literacy and media literacy

    DİCLE ARSLAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesi

    Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HATİCE MERTOĞLU

  5. Tez No

    1009122

    ÖĞRETMENLERİN SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA OKURYAZARLIKLARI İLE SÜRDÜRÜLEBİLİR BESLENMEYE YÖNELİK DAVRANIŞ DÜZEYLERİNİN İNCELENMESİ

    AN EXAMINATION OF TEACHERS' BEHAVIOURAL LEVELS TOWARDS SUSTAINABLE NUTRITION THROUGH SUSTAINABLE FOOD LITERACY

    ÇİĞDEM ARI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    TurizmAksaray Üniversitesi

    Yiyecek İçecek İşletmeciliği Ana Bilim Dalı

    Prof. Dr. FUNDA VARNACI UZUN

Geri Dön