Bayburt kent atmosferindeki iri mod partikül madde (pm10) ve ince mod partikül maddelerin (pm2,5) konsantrasyon ve karakterizasyonlarının belirlenmesi
Determination of the concentration and characterization of large mode particle matter (pm10) and fine mode particle matter (pm2.5) in the atmosphere of Bayburt city
- Tez No: 999460
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ CİHAN PALOLUOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Çevre Mühendisliği, Environmental Engineering
- Anahtar Kelimeler: Hareketli hava kirleticileri, Hava kirliliği, Partiküller, Mobile air pollutants, Air pollution, Particles
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bayburt Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İklim Değişikliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Bayburt ili sınırları içinde yer alan yarı-kentsel bir alanda bulunan Baberti kampüsünde kaba mod toplam askıda partikül maddeler (TSP / PM10) ve ince mod partikül maddelerin (PM2,5) varlıklarının tesbiti, konsantrasyonlarının hesaplanması ve karekterizasyonlarının detaylandırması amaçlanmıştır. Bayburt ilinde yapılan bu çalışmada iki adet Techora marka High-Volume cihaz (yüksek hacimli hava örnekleyicisi: YHHÖ) kullanılarak aktif örnekleme yöntemi yapılmıştır. Bu amaçlar doğrultultusunda Baberti atmosferindeki iri mod partikül maddeleri (PM'ler) tutmak için TSP / PM10 başlıklı YHHÖ kullanılmıştır. İnce mod PM'lerin tutulması içinde PM2,5 başlıklı YHHÖ kullanılmıştır. Örnekleme çalışması aynı noktada ve eş zamanlı olarak zamansal ve mevsimsel yapılmıştır. Ayrıca çalışmada günlük olarak 24 saatte bir PM'leri üzerinde tutan cam fiber filtreler (GFF) kullanılmıştır. Mevsimsel olarak iki ay yaz ve ardından da iki ay kış sezonlarında örnekleme yapılmıştır. Örneklemelerin ardından toplanan filtreler laboratuar ortamına getirilerek muhafaza edilmiştir. Daha sonra uygun laboratuvar çalışmaları, gravimetrik analiz yöntemleri ile PM'lerin konsantrasyon hesaplamaları yapılmıştır. Aynı zamanda PM'lerin kartekterizasyonlarının belirlenmesinde, ayrı ayrı Meteorolojik faktörlerle etkileşimli ilşkileri istatistiksel ve bunları gösteren grafiksel yöntemler ile açıklanmıştır. Böylece PM'lerin varlığı, konsantrasyonları ve karakterizasyonlarının tesbiti başarılı bir şekilde yapılmıştır. Sonuç olarak, Bayburt kent atmosferinde PM2,5 ve PM10 açısından, benzer literatür çalışmaları ile kıyaslanıp, yorumlarla tartışılıp, genel sonuçlara varılmıştır. Bu çalışmada Baberti kampüsünden elde edilen verilere göre; kış aylarında atmosferik partikül fazdaki PM2,5'ların ortalama konsantrasyonu 28,80 ± 30,48 µg m-3 olarak belirlenmiştir. Yaz aylarında ise 54,18 ± 36,25 µg m-3 olarak bulunmuştur. Mevsimsel ve zamansal ortalamalar değerlendirildiğinde PM2,5 için genel yıllık ortalama konsantrasyonun 41,74 ± 35,69 µg m-3 olduğu görülmüştür. Benzer şekilde PM10'ların kış aylarında 36,03 ± 29,95 µg m-3 olarak belirlenirken, yaz aylarında ise 61,87 ± 38,91 µg m-3 olarak ortalama konsantrasyon değerleri ölçülmüştür. Yıl boyunca PM10'ların genel ortalaması ise 48,75 ± 36,86 µg m-³ olarak tespit edilmiştir. Meteorolojik parametreler, özellikle sıcaklık, yağış miktarı ve rüzgâr hızının, PM2,5 ve PM10 konsantrasyonları üzerinde pozitif veya negatif yönde anlamlı etkiler oluşturduğu saptanmıştır. Araştırma sonuçları, Baberti kampüsü atmosferinin PM2,5 ve PM10'lar açısından birçok büyük kentsel alana kıyasla daha düşük, benzer alanlara görede yüksek değerlere sahip olduğu görülmüştür. Aynı zamanda belirlenen bu değerler ile temiz hava kalitesi sınırlarında yer aldığını göstermektedir. Bu kapsamda elde edilen bulgular, bölgenin mevcut atmosferik yapısının izlenmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Aynı zamanda bu verilerin eldesi ile gelecekteki karşılaştırmalı çalışmalar ve hava kalitesi politikalarına ışık tutması açısından önemli bir ilk başlangıç basamağı şeklinde katkı sağladığına inanılmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aimed to detect the presence of coarse mode total suspended particulate matter (TSP/PM10) and fine mode particulate matter (PM2,5) in the Baberti campus, located in a semi-urban area within the boundaries of Bayburt province, to calculate their concentrations, and to detail their characterization. In this study conducted in Bayburt province, active sampling was performed using two Techora brand High-Volume devices (high-volume air samplers: HVAS). To this end, HVAS with TSP/PM10 heads were used to capture coarse particulate matter (PM) in the Baberti atmosphere. A YHHÖ labeled PM2,5 was used to capture fine-mode PM. The sampling study was conducted at the same point and simultaneously on a temporal and seasonal basis. In addition, glass fiber filters (GFF) that capture PM were used daily, once every 24 hours. Sampling was conducted seasonally for two months in summer and then for two months in winter. After sampling, the collected filters were brought to the laboratory environment and stored. Subsequently, appropriate laboratory studies and gravimetric analysis methods were used to calculate PM concentrations. At the same time, the characterization of PMs was determined by explaining their interactive relationships with separate meteorological factors using statistical and graphical methods. Thus, the presence, concentrations, and characterization of PM were successfully determined. As a result, the Bayburt city atmosphere was compared with similar literature studies in terms of PM2,5 and PM10, the findings were discussed, and general conclusions were reached. In this study, based on data obtained from the Baberti campus, the average concentration of PM2,5 atmospheric particulate matter during the winter months was determined to be 28.80 ± 30.48 µg m-3. In the summer months, it was found to be 54.18 ± 36.25 µg m-3. When seasonal and temporal averages were evaluated, the general annual average concentration for PM2,5 was found to be 41.74 ± 35.69 µg m-3. Similarly, the average concentration values for PM10 were measured as 36.03 ± 29.95 µg m-3 in winter and 61.87 ± 38.91 µg m-3 in summer. The overall average for PM10 throughout the year was determined to be 48.75 ± 36.86 µg m-3. Meteorological parameters, particularly temperature, precipitation, and wind speed, were found to have significant positive or negative effects on PM2,5 and PM10 concentrations. Research results show that the Baberti campus atmosphere has lower PM2,5 and PM10 levels compared to many large urban areas, but higher levels than similar areas. At the same time, these determined values indicate that the air quality is within clean air quality limits. The findings obtained in this context reveal the need to monitor the region's current atmospheric structure. Furthermore, it is believed that the acquisition of these data provides an important first step in contributing to future comparative studies and informing air quality policies.
Benzer Tezler
- Bayburt ili hava kalitesinin değerlendirilmesi
The consideration of air qualification of Bayburt city
ENDER KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Çevre MühendisliğiAtatürk ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. F. SEZER TURALIOĞLU
- Bayburt ili Baberti kampüsünde yüksek hacimli hava örnekleyicisi kullanılarak pm2.5 ve ağır metal içeriklerinin belirlenmesi
Determination of pm2.5 and heavy metal contents using a high volume air sampler in bayburt province baberti̇ campus
NESLİHAN SONKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Çevre MühendisliğiAtatürk ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERKAN BAYAR
- Bayburt kent dokusunun gelişimi
The development of Bayburt urban fabric
METHİYE GÜL ÇÖTELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Sanat TarihiErciyes ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CELİL ARSLAN
- Bayburt kent kültüründe sinema
Cinema in Bayburt urban culture
HACI MURAT OKUTMUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıBayburt ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TURGAY KABAK
- Kentsel kıyı alanları ve kamusal mekân ilişkisi: Bayburt kent örneği
The relationship between urban coastal areas and public space: The case of Bayburt city
BETÜL GÜRBÜZ SÖYLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Şehircilik ve Bölge PlanlamaErciyes ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUT DOĞAN