Kalkolitik ve Erken Tunç Çağı'nda Samsun bölgesi bezemeli keramik geleneğinin çağdaş kültürlerle ilişkisi
The relationship of the decorated ceramic tradition of the Samsun region with contemporary cultures in the Chalcolithic and Early Bronze Age
- Tez No: 999568
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ATİLA TÜRKER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Arkeoloji, Archeology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arkeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Samsun Bölgesi Prehistorik ve Protohistorik Çağlar'da coğrafi konumu itibariyle Anadolu'nun kuzeyinde, batı ve doğu kesimlerine oranla önemli bir stratejik merkezde yer almaktadır. Bölgede gerçekleştirilen arkeolojik kazılar ve yüzey araştırmalarından elde edilen bulgular, Kalkolitik ve Erken Tunç Çağ kültür varlığını kanıtlayan önemli veriler sunmuştur. Tespit edilen çok sayıdaki arkeolojik lokaliteden ele geçen buluntular, özellikle İkiztepe'de yürütülen eski kazı çalışmalarında belirlenen stratigrafi çerçevesinde değerlendirilmiştir. Ancak, bu değerlendirmelerin eski stratigrafik verilere dayandırılması bazı kronolojik güçlükler doğurmuş, bu sorun tez çalışmasında güncel tabakalaşma önerileri doğrultusunda çözümlemeye çalışılmıştır. Son yıllarda bölgede gerçekleştirilen Dombalaktepe kazıları her ne kadar kısa süreli olsa da özellikle Geç Kalkolitik Çağ'a (GKÇ 1-2) ait tabakaların güncel analiz verileriyle desteklenmesi, bu dönemin Samsun Bölgesi kültür tarihindeki yerini daha net biçimde ortaya koymuştur. Söz konusu tüm çalışmalardan elde edilen buluntular arasında yer alan bezemeli keramikler, bölgenin keramik geleneğini yansıtan veriler olarak değerlendirilebilir. Bununla birlikte, Samsun Bölgesi bezemeli keramikleri, Anadolu, Ege-Balkan ve Mezopotamya genelindeki çağdaş kültürlerle olan ilişkilerini ortaya koyması açısından dikkate değerdir. Bu kapsamda, Samsun Arkeoloji Müzesi'nde bulunan Dündartepe, Tekkeköy ve Kaledoruğu kazı buluntuları ile Dombalaktepe kazısı ve 2015-2019 yılları arasında kıyı kesiminde yürüttüğümüz yüzey araştırmalarında tespit edilen bezemeli keramikler, tez çalışmasında toplu olarak ele alınmıştır. Keramikler üzerinde gözlenen başta bezeme çeşitleri olmak üzere motif tipleri de teknik açıdan incelenmiş ve genel bir tipoloji oluşturulmuştur. Ayrıca, literatürde yer alan İkiztepe buluntuları da çalışma kapsamındaki keramiklerle karşılaştırılmış ve bölgenin bezeme geleneği tipolojik olarak ortaya konulmuştur. Tüm bu tipolojik değerlendirmeler, Samsun Bölgesi'nin bezemeli keramik geleneğinin, Anadolu ve komşularındaki çağdaş kültürlerle olan etkileşimlerini açığa çıkararak, konunun daha geniş bir çerçevede ele alınmasına katkı sağlamıştır.
Özet (Çeviri)
The Samsun Region occupies a significant strategic centre compared to its western and eastern parts during the Prehistoric and Protohistoric periods due to its geographical location in northern Anatolia. Findings from archaeological excavations and surface surveys have provided significant data confirming the existence of Chalcolithic and Early Bronze Age cultures. Artefacts recovered from numerous identified archaeological sites have been evaluated primarily within the stratigraphic framework established by earlier excavations at İkiztepe. However, relying on older stratigraphic data has led to chronological difficulties, which have been addressed in accordance with current stratigraphic proposals. This study aims to address these issues by proposing updated stratigraphic sequences. Although of limited duration, recent excavations at Dombalaktepe have significantly clarified the position of the Late Chalcolithic period (LC 1-2) in the cultural history of the Samsun Region by providing up-to-date analytical data for the layers dated to this period. Among the findings from all these studies, the decorated ceramics stand out as key evidence reflecting the region's pottery tradition. Moreover, the decorated ceramics of the Samsun Region are noteworthy for revealing connections with contemporary cultures throughout Anatolia, the Aegean-Balkan and Mesopotamia. Within this scope, this study collectively examines decorated ceramics from the excavations at Dündartepe, Tekkeköy, and Kaledoruğu (housed in the Samsun Archaeology Museum), also with from the Dombalaktepe excavation, and from our surface surveys conducted in the coastal area between 2015 and 2019. The types of motifs observed on the ceramics, particularly the decorative varieties, have been analyzed from a technical perspective, and a general typology has been established. Additionally, the İkiztepe finds documented in the literature were compared with the ceramics within the study's scope, to identify for a typological presentation of the region's decorative tradition. All these typological assessments have contributed to a broader understanding of the subject by revealing the interactions between the decorated pottery tradition of the Samsun Region and contemporary cultures in Anatolia and its neighboring areas.
Benzer Tezler
- Bakla Tepe Erken Tunç Çağı I seramiğinin Ege arkeolojisindeki yeri ve önemi
Early Bronze Age I pottery from Bakla Tepe: Its place and importance in the archaeology of the Aegean
KADİR BÖYÜKULUSOY
- Anadolu erken Tunç Çağı topluluklarında ağız ve diş sağlığı
Dental health in early Bronze Age populations of Anatolia
MELİHA MELİS KORUYUCU
Doktora
Türkçe
2019
AntropolojiHacettepe ÜniversitesiAntropoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YILMAZ SELİM ERDAL
- Oylum Höyük buluntularının ışığı altında Erken Tunç Çağı'nda Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin madeni eserleri
The Early Bronze Age Metal objects in Southeastern Anatolia in the light of Oylum Höyük finds
HALİL TEKİN
- Çanak çömlek öncesi Neolitik Dönem'den Demir Çağı sonuna kadar dikilitaşlar ve steller
Standing stones and steles from the pre-pottery Neolithic to the end of Iron Age
SÜHEYLA ZIMMERMANN