Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı olan çocuklarda nörobilişsel özelliklerin değerlendirilmesi
Evaluation of neurocognitive characteristics in children diagnosed with attention deficit hyperactivity disorder
- Tez No: 999575
- Danışmanlar: PROF. DR. DAMLA EYÜBOĞLU
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: DEHB, yürütücü işlevler, metilfenidat, uyku, ebeveyn stresi, Hiperaktiviteli dikkat eksikliği bozukluğu, Yönetici işlevler, ADHD, executive functions, methylphenidate, sleep, parental stress, Attention deficit disorder with hyperactivity
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, 6–12 yaş aralığında DEHB tanılı çocuklarda yürütücü işlevlerin farklı bileşenlerinin incelenmesi; ilaç tedavisi alan ve almayan grupların nörobilişsel performans, semptom şiddeti, uyku alışkanlıkları ve ebeveyn ruhsal durumu açısından karşılaştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla çalışmaya 40'ı metilfenidat kullanan, 40'ı ilaç kullanmayan toplam 80 çocuk dahil edilmiştir. Nörobilişsel işlevler Cambridge Nöropsikolojik Test Otomatik Bataryası (CANTAB) ile; semptom şiddeti Conners Ebeveyn Derecelendirme Ölçeği, Yenilenmiş Kısa formu (CADÖ-YK), uyku alışkanlıkları Çocuk Uyku Alışkanlıkları Anketi (ÇUAA) ve ebeveyn ruhsal durumu Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği-21 (DASS-21) ile değerlendirilmiştir. İlaç tedavisi almayan grupta dikkatsizlik belirtileri anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Her iki grupta da klinik düzeyde uyku sorunları saptanmış, bu durum uykunun tedaviden bağımsız olarak bozulabildiğini göstermiştir. Ebeveynlerin ruhsal durum puanları çocuk semptom şiddetiyle pozitif ilişki göstermiştir. CANTAB bulgularına göre, ilaç kullanan çocuklar Dur Sinyali Görevinde daha az hata yapmış, Hızlı Görsel Bilgi İşlemleme testinde hedef duyarlılığı ve tepki kararlılığı daha yüksek bulunmuştur. Uzamsal Çalışma Belleği performansı iki grup arasında farklılık göstermemiştir. Metilfenidat tedavisinin sürdürülen dikkat ve dürtü kontrolü üzerinde olumlu etkiler yarattığı, ancak çalışma belleği üzerindeki etkisinin sınırlı olduğu görülmüştür. Uyku bozuklukları ve ebeveyn ruhsal sıkıntısının tüm olgularda değerlendirilmesi önerilmektedir. DEHB tedavisinde farmakolojik yaklaşımlara ek olarak uyku ve aile temelli müdahalelerin bütüncül biçimde ele alınması önemlidir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine different components of executive functions in children aged 6–12 years diagnosed with Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) and to compare medicated and unmedicated groups in terms of neurocognitive performance, symptom severity, sleep habits, and parental psychological well-being. A total of 80 children, including 40 receiving methylphenidate and 40 not receiving medication, participated in the study. Neurocognitive functions were assessed using the Cambridge Neuropsychological Test Automated Battery (CANTAB); symptom severity was evaluated with the Conners' Parent Rating Scale–Revised Short (CPRS-RS), sleep habits with the Children's Sleep Habits Questionnaire (CSHQ), and parental mental health with the Depression Anxiety Stress Scale-21 (DASS-21). Children not receiving medication showed significantly higher inattention scores. Clinically significant sleep problems were observed in both groups, indicating that sleep disturbances may occur independently of treatment. Parental psychological distress scores were positively correlated with the severity of children's symptoms. According to CANTAB findings, medicated children made fewer errors on the Stop Signal Task and showed higher target sensitivity and response stability on the Rapid Visual Information Processing test, whereas no difference was found in Spatial Working Memory performance between the groups. Methylphenidate treatment appeared to improve sustained attention and inhibitory control, while its effect on working memory was limited. Given the presence of sleep disturbances and parental psychological distress in both groups, these factors should be routinely assessed in all ADHD cases. In addition to pharmacological approaches, addressing sleep regulation and providing family-based interventions are essential components of a comprehensive treatment plan for ADHD.
Benzer Tezler
- Yavaş Bilişsel Temponun eşlik ettiği Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu tanılı 8-12 yaş arasındaki çocuklarda klinik ve nörobilişsel özelliklerin belirlenmesi ve DEHB ve DEHB+KOKGB tanılı çocuklarla karşılaştırılması
Determination of clinical and neurocognitive characteristics in children between 8-12 years diagnosed with Attention Deficit Hyperactivity Disorder with Sluggish Cognitive Tempo and comparison to children with ADHD and with ADHD+ODD
SEVİM BERRİN İNCİ İZMİR
Doktora
Türkçe
2023
PsikolojiIşık ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEKERİYA DENİZ AKTAN
- Özgül öğrenme bozukluğu tanısı bulunan 8-16 yaş arası çocuklarda nörokognitif yetilerin bilgisayar tabanlı nöropsikolojik test bataryası olan CNSVS (The central nervous system vital signs) ile değerlendirilmesi
Evaluation of neurocognitive functions in children with spesific learning disability aged 8-16 by using a computerized neuropsychological test battery, CNSVS (The central nervous system vital signs)
CEREN KAYA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Psikiyatriİstanbul ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BURAK DOĞANGÜN
- Dikkat eksikliği olan çocuklarda nöro-geribildirim uygulamasına bağlı bilişsel özelliklerin wechsler çocuklar için zekâ ölçeği ile randomize tek körlü araştırılması
A randomized single-blind investigation of cognitive characteristics due to neurofeedback application in children with attention deficit by using the WİSC-R
RUKİYE ÖLÇÜOĞLU
- Özgül öğrenme bozukluğu ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu komorbiditesi olan çocuklarda okuma-yazma performansının yönetici işlevler, nörobilişsel profil ve işlevsellik ile ilişkisinin incelenmesi
An investigation of the relationship between reading-writing performance and executive functions, neurocognitive profile, and functionality in children with specific learning disorder and comorbid attention-deficit/hyperactivity disorder
EBRAR ONAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriHacettepe ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLŞAD FOTO ÖZDEMİR
- Acil servise kafa travması ile başvuran ilkokul çağındaki çocuklarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite/dürtüsellik bozukluğu (DEHB) ilişkisi
Association of head trauma and attention-deficit/hyperactivity disorder in primary school chi̇ldren admitted to the emergency department
REŞAD BEYOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
İlk ve Acil YardımPamukkale ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT ERDUR