Kırgızistan'da Kur'an eğitimi ve hâfızlık
Qur'an education and memorization in Kyrgyzstan
- Tez No: 999574
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HATİCE ŞAHİN AYNUR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Kur'ân-ı Kerîm, Kurân-ı Kerîm eğitimi, Kırgızistan, Hâfızlık, Medrese, Qur'an Studies, Qur'anic education, Kyrgyzstan, Hifẓ (Qur'an memorization), Madrasa
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Bu çalışma, Kırgızistan'da Kurân-ı Kerîm eğitimi ve hâfızlık öğretiminin tarihsel gelişimini, kurumsal yapısını, metodolojik yaklaşımlarını ve güncel uygulamalarını bütüncül bir perspektifle incelemeyi amaçlamaktadır. Sovyet döneminde dinî yapılar üzerindeki ağır baskıya rağmen Kurân-ı Kerîm'in aile, kültür ve yerel gelenekler aracılığıyla gizli biçimde korunması; bağımsızlık sonrası dönemde ise medrese, kurs ve özel eğitim merkezleri yoluyla yeniden kamusal alana taşınması bu araştırmanın temel problem alanını oluşturmaktadır. Araştırmada, Kırgızistan'ın sekiz bölgesinde (Bişkek, Çüy, Talas, Narın, Isıkgöl, Oş bölgesi, Oş şehri, Batken, Celal-Abad) faaliyet gösteren Kurân-ı Kerîm kursları ve hâfızlık kurumlarının coğrafi dağılımı, eğitim programları, ezber teknikleri, öğretici nitelikleri ve kurumsal işleyişleri ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Nitel araştırma yöntemine dayanan çalışmada birincil kaynaklar, saha gözlemleri, mülakatlar, arşiv kayıtları ve kurum raporları değerlendirilmiş; Kurân-ı Kerîm eğitiminin toplumsal, kültürel ve pedagojik boyutlarını ortaya koymak amacıyla karşılaştırmalı analizler yapılmıştır. Bulgular, hâfızlık eğitiminin Kırgızistan'da yalnızca dinî bir uzmanlık alanı değil; aynı zamanda aileyi, toplumu ve genç kuşakların kimlik inşasını şekillendiren önemli bir manevi ve kültürel kurum niteliği taşıdığını göstermektedir. Özellikle annelerin rehberlik rolü, babaların maddi-manevi desteği ve yerel toplumun hâfız öğrencileri onurlandıran gelenekleri, hâfızlık sürecinin güçlü bir sosyal dayanışma zemini üzerinde sürdürüldüğünü ortaya koymaktadır. Araştırma sonucunda, Kırgızistan'daki Kurân-ı Kerîm eğitimi kurumlarının yöntemsel farklılıklarına rağmen benzer öğretim yaklaşımlarını benimsedikleri görülmüştür. Özellikle ezber–tekrar uygulamaları, tecvit ve kıraat öğretimi ile Arapça dilbilgisi derslerinin belirli bir sistem dahilinde bütünleştirildiği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte öğretmen yeterlilikleri, kurumsal denetim mekanizmaları, resmîtanınırlık ve eğitim-öğretim entegrasyonu açısından geliştirilmesi gereken yapısal sorunların varlığı da tespit edilmiştir. Bu yönüyle çalışma, Kırgızistan'da Kurân-ı Kerîm öğretimi ve hâfızlık geleneğinin hem tarihsel hem de güncel bağlamını ele alarak literatüre özgün bir katkı sunmakta; gelecekte yapılacak düzenleme ve politika geliştirme süreçlerine bilimsel bir zemin oluşturmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT This study aims to examine the historical development, institutional structure, methodological approaches, and contemporary practices of Qur'anic education and ḥifẓ (memorization) training in Kyrgyzstan through a comprehensive and holistic perspective. Despite the severe restrictions imposed on religious structures during the Soviet era, the Qur'an continued to be preserved covertly through family networks, cultural transmission, and local traditions; whereas in the post-independence period it gradually re-emerged in the public sphere through madrasas, short-term courses, and private educational centers. This historical trajectory constitutes the main problem focus of the present research. Within this scope, the geographical distribution, educational programs, memorization techniques, instructor qualifications, and institutional functioning of Qur'an courses and ḥifẓ centers operating across Kyrgyzstan's eight regions (Bishkek, Chüy, Talas, Naryn, Issyk-Kul, Osh, the city of Osh, Batken, and Jalal-Abad) were examined in detail. Employing a qualitative research design, the study evaluates primary sources, field observations, interviews, archival documents, and institutional reports, and conducts comparative analyses to reveal the social, cultural, and pedagogical dimensions of Qur'anic education. The findings indicate that ḥifẓ training in Kyrgyzstan is not merely a field of religious specialization but also a significant moral and cultural institution that shapes the family, society, and the identity formation of younger generations. The guiding role of mothers, the material and moral support provided by fathers, and the local community traditions that honor ḥāfiẓ students demonstrate that the memorization process is sustained on a strong foundation of social solidarity. The research further shows that although Qur'anic education institutions in Kyrgyzstan exhibit methodological differences, they adopt broadly similar instructional approaches. In particular, memorization–repetition techniques, the teaching of tajwīd and qirāʾāt, and Arabic grammar instruction are integrated within a structured system. However, the study also identifies several structural issues requiring improvement, notably teacher qualifications, institutional oversight mechanisms, official recognition, and the integration of religious education into broader educational frameworks. In this respect, the study provides a substantive contribution to the literature by addressing the historical and contemporary dimensions of Qur'an instruction and the ḥifẓ tradition in Kyrgyzstan, while also offering a scholarly foundation for future policy development and institutional reforms.
Benzer Tezler
- Түркия жана Кыргызстандагы Куран курстары: Cалыштырмалуу изилдөө
Türkiye ve Kırgızistan'daki Kur'an kursları: Karşılaştırmal bir çalışma Qur'anic courses in Turkey and Kyrgyzstan: A comparativestudy
AYGANIŞA CANGELDİ KIZI
Yüksek Lisans
Kırgızca
2020
DinKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA KÖYLÜ
- Kur'an kurslarına devam eden öğrencilerin psiko- sosyal durumlarının değerlendirilmesi: Bişkek örneği
Куран курстарында окуп жаткан окуучулардын психо- социалдык абалдарын анализдөө: Бишкек мисалында
AYMÖLMÖL COLDOŞBAY KIZI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
PsikolojiKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA KÖYLÜ
- Kırgızistan'da orto mekteplerdeki Adep Sabagı dersinde din eğitimi ile ilgili amaçların gerçekleşme düzeyi (OŞ örneği)
Realizing level of purposes concerned to the education of religion at the lesson orto mekteplerdeki Adep Sabagi'ın Kyrgyzstan (osh example)
DİLARAM AKRAMOVA
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde sanal ve artırılmış gerçeklik uygulamalarının konuşma, yazma, okuma, dinleme becerileri ve Türkçe öğrenme motivasyonu üzerindeki etkisi
The effect of virtual and augmented reality applications in teaching Turkish as a foreign language on speaking, writing, reading, listening skills and motivation to learn Turkish
AHMET BUĞRA İNALÖZ
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KÜRŞAD YILMAZ