Plastikten üretilen malzemelerden suya ftalat nonilfenol ve bisfenol a geçişinin saptanması
Detection of phthalate, nonylphenol and bisphenol a migration from plastic materials to water
- Tez No: 999576
- Danışmanlar: PROF. DR. ALEV KESER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Plastik maddelerden besinlere özellikle ambalajlarla teması sonucunda endokrin bozucu maddeler (EBM) geçebilmektedir. Bu geçiş; plastiğin ve temas eden besinin kimyasal özellikleri, paketleme ve depolama koşulları, sıcaklık, güneş ışığına maruziyet ve bekletme süresine bağlı olarak değişebilmektedir. Bu çalışmada, günlük yaşamda yaygın olarak kullanılan plastikten üretilen malzemelerden (polietilen tereftalat/PET şişe, polikarbonat/PC damacana, plastik bardak, kâğıt bardak, plastik su ısıtıcı) içme suyuna endokrin bozucu kimyasal maddelerin (Bisfenol A/BFA, Nonilfenol/NF, Dibütil ftalat/DBP, Di-2-etilheksil ftalat/DEHP) geçişi güneş ışığına maruziyet, sıcaklık ve bekletme süresi değişkenleri açısından değerlendirilmiştir. PET şişe (500 mL) ve PC damacana (19 L) su örneklerinden üçer adet alınmış; örnekler güneş ışığında ve laboratuvar koşullarında (18°C civarı) 14 gün süreyle bekletilmiştir. Örnekler laboratuvara ulaşınca 1., 4., 7. ve 14. gün pH ile iletkenlik analizleri yapılmış; DEHP, DBP, NF analizleri katı faz ekstraksiyonu sonrası GC-MS ile, BFA analizleri direk enjeksiyon yöntemiyle LC-MS/MS cihazıyla gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, cam beherde kaynatılan ultra saf su plastik (180 mL), kâğıt (7oz≈207 mL) ve cam (200 mL) bardaklara aktarılarak 30. saniyede, 1., 5. ve 10. dakikalarda BFA, NF, DBP ve DEHP analizleri yapılmıştır. Son olarak, plastik su ısıtıcısından suya EBM geçişini saptamak amacıyla plastik malzemeden yapılmış su ısıtıcısında ve kontrol grubu olarak çelik su ısıtıcısında ultra saf su kaynatılmıştır. Suyun 15 dakika kaynamasından sonra, 5., 10. ve 15. dakikalarda analizler yapılmıştır. Analizler sonucunda PET şişe PC damacana sularda NF saptanmamıştır. BFA yalnıza damacana sularda belirlenmiştir. DEHP ve DBP her iki ambalajlı su grubunda da belirlenmiş; ancak DBP düzeyleri kantifikasyon limitinin (LOQ) altında kalmıştır. PET şişe ve PC damacana sularda pH ve iletkenlik değerlerinin zaman ve bekletme koşullarına bağlı olarak anlamlı biçimde değiştiği saptanmıştır (p<0,05). PC damacana sularda BFA ve DEHP, PET şişe sularda ise DEHP ve DBP düzeylerinin bekletme süresi arttıkça ve güneş ışığına maruziyetle anlamlı biçimde yükseldiği saptanmıştır (p<0,001). Cam bardaklardaki örneklerde endokrin bozucu kimyasal madde tespit edilmezken, plastik ve kâğıt bardaklarda sıcaklık ve temas süresine bağlı olarak DBP ve DEHP düzeylerinde artış gözlenmiştir. Plastik ve çelik su ısıtıcılarında NF saptanmamış, plastik su ısıtıcısında DBP ve DEHP düzeylerinin çelik su ısıtıcısına kıyasla daha yüksek olduğu ve zamanla anlamlı biçimde arttığı saptanmıştır. Sonuç olarak bu çalışma, plastikten üretilen ambalaj ve kullanım materyallerinden içme suyuna endokrin bozucu kimyasal maddelerin geçişinin güneş ışığına maruziyet, sıcaklık ve bekletme süresi ile arttığını göstermektedir. Bu nedenle içme suyu ve sıcak içeceklerle temas eden plastik materyallerin yüksek sıcaklık ve uzun süreli temastan korunması; mümkün olan durumlarda cam veya paslanmaz çelik gibi alternatif materyallerin tercih edilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Endocrine disrupting chemicals (EDCs) may migrate from plastic materials into drinking water as a result of contact with packaging and consumer products. This migration is affected by storage conditions, temperature, sunlight exposure, and contact duration. The present study investigated the migration of Bisphenol A/BPA, Nonylphenol/NP, Dibutyl phthalate/DBP, and Di-2-ethylhexyl phthalate/DEHP into drinking water from commonly used plastic materials, including polyethylene terephthalate/PET bottles, polycarbonate/PC carboys, plastic cups, paper cups, and plastic kettles. Three samples each of PET bottles (500 mL) and PC carboys (19 L) were stored for 14 days under sunlight exposure and laboratory conditions (approximately 18 °C). pH and electrical conductivity were measured on days 1, 4, 7, and 14. DEHP, DBP, and NP were analyzed by GC–MS after solid-phase extraction, while BPA was determined by LC–MS/MS. Additionally, ultrapure water boiled in glass beakers was transferred to plastic, paper, and glass cups, and samples were analyzed after 30 seconds and 1, 5, and 10 minutes of contact. To evaluate EDC migration from kettles, ultrapure water was boiled in plastic and stainless steel kettles, and samples were collected at 5, 10, and 15 minutes. NP was not detected in PET bottle or PC carboy water samples. BPA was detected only in PC carboy waters. DEHP and DBP were detected in both PET and PC samples; however, DBP concentrations remained below the limit of quantification. Significant changes in pH and electrical conductivity were observed in both PET and PC waters depending on storage time and conditions (p<0.05). BPA and DEHP concentrations in PC carboy waters and DEHP and DBP concentrations in PET bottle waters increased significantly with prolonged storage and sunlight exposure (p<0.001). No EDCs were detected in water samples collected from glass cups, whereas DBP and DEHP levels increased in plastic and paper cups with increasing temperature and contact duration. NP was not detected in either kettle type; however, DBP and DEHP concentrations were significantly higher in water boiled in plastic kettles compared with stainless steel kettles and increased over time. In conclusion, migration of endocrine disrupting chemicals from plastic packaging and consumer products into drinking water is enhanced by sunlight exposure, elevated temperature, and prolonged contact. These findings highlight the importance of limiting the use of plastic materials in contact with drinking water and hot beverages and support the use of alternative materials such as glass or stainless steel whenever possible.
Benzer Tezler
- Nano-fotokatalitik malzeme üretimi, karakterizasyonu ve fotokatalitik performans incelemesi
The production and characterization of nano-photocatalytic materials and investigation of their photocatalytic performances
EMRE ALP
Doktora
Türkçe
2019
Mühendislik Bilimleriİstanbul Teknik ÜniversitesiMetalurji ve Malzeme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHAMMET KÜRŞAT KAZMANLI
DOÇ. DR. AZİZ GENÇ
- Geri dönüşüm agregası içeren çevreci betonun yapısal eleman üretiminde kullanılması
Use of environmental friendly recycled aggregate concrete in production of structural members
İLYAS SARIBAŞ
Doktora
Türkçe
2018
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALPER İLKİ
- Ergitmeli yığma yöntemiyle üretim yapan 3D yazıcılarda çift filament süren ekstruder tasarımı
Double filament extruder design for 3D fused deposition modelling printer
KEMAL OKTAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Mühendislik Bilimleriİstanbul Teknik ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. VEDAT TEMİZ
- Biyobozunur ve konvansiyonel plastiklerin çevresel bozunmasının mikroskobik ve enstrumantal teknikler ile incelenmesi
Investigation of environmental degradation of biodegradable and conventional plastics by microscopic and instrumental
ŞEVVAL ÜRKMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Çevre MühendisliğiSakarya ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERAL YURTSEVER
- Hibrit araçlarda meydana gelen yangınlar ve etkili söndürme sistemlerinin incelenmesi
An investigation into fires in hybrid vehicles and the assessment of effective fire suppression systems
CEMİL ÖZKALAY
Doktora
Türkçe
2025
Mühendislik BilimleriSakarya ÜniversitesiYangın ve Yangın Güvenliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN SERHAD SOYHAN