Kabul ve kararlılık terapisi temelli müdahale programının üniversite öğrencilerinin şiddet eğilimleri ve psikolojik esnekliklerine etkisinin incelenmesi
An investigation of the effect of an acceptance and commitment therapy-based intervention program on university students' aggression tendencies and psychological flexibility
- Tez No: 1000036
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZLEM TAGAY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Education and Training, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin şiddet eğilimlerini azaltmak ve psikolojik esneklik düzeylerini artırmak amacıyla geliştirilen KKT (Kabul ve Kararlılık Terapisi) temelli müdahale programının etkililiğini incelemektir. Araştırmada ön test–son test–izleme testi ölçümlerinin yapıldığı kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın betimsel analiz kısmı için çalışma grubunu, eğitim fakültesinde öğrenim gören 192 üniversite öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmanın deneysel analiz kısmı için 17 öğrenci deney grubuna 17 öğrenci kontrol grubuna rastgele seçkisiz atama yöntemiyle atanmıştır. Ardından deney grubuna 12 oturumdan oluşan KKT Temelli Müdahale Programının uygulanmış olup, kontrol grubuna ise herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Şiddet Eğilimi Ölçeği, Çok Boyutlu Psikolojik Esneklik Envanteri kullanılmıştır. Araştırma kapsamında betimsel ve deneysel verilere yönelik analizler SPSS 26.0 paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunun demografik özellikleri ile araştırma değişkenleri arasındaki ilişkiler betimleyici istatistikler kullanılmıştır. Deneysel verilerin analizi için uygun parametrik veya non-parametrik testler aracılığıyla incelenmiştir. Analizlerde elde edilen farkların anlamlılığı p<.05 düzeyinde değerlendirilmiş, etki büyüklükleri hesaplanarak sonuçların gücü desteklenmiştir. Elde edilen bulgulara göre, deney grubunda şiddet eğilimi puanlarının anlamlı biçimde azaldığı, psikolojik esneklik puanlarının arttığı ve psikolojik katılığın azaldığı belirlenmiştir. Etki büyüklükleri yüksek düzeydedir (Cohen's d=–.94; 1.57; r=.76). İzleme testi sonuçları, programın etkisinin zaman içinde korunduğunu göstermiştir. Korelasyon analizleri, psikolojik esnekliğin şiddet eğilimiyle negatif, psikolojik katılıkla da negatif yönlü ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Betimsel bulgular, sınıf düzeyi, sosyoekonomik durum ve ebeveyn eğitim düzeyi açısından anlamlı bir fark bulunmadığını; ancak erkek öğrencilerin şiddet eğilimi düzeylerinin kadın öğrencilerden anlamlı derecede yüksek olduğunu göstermektedir. Ayrıca, otoriter ebeveyn tutumuna sahip öğrenciler daha yüksek şiddet eğilimi sergilerken, demokratik aile tutumuna sahip öğrenciler en düşük şiddet eğilimi düzeyine sahip bulunmuştur. Sonuç olarak, geliştirilen KKT temelli müdahale programı, üniversite öğrencilerinin şiddet eğilimlerini azaltmada, psikolojik esnekliklerini artırmada ve psikolojik katılıklarını azaltmada etkili, güçlü ve sürdürülebilir bir müdahale aracı olarak belirlenmiştir. Araştırma bulguları, üniversite gençliğinin ruh sağlığını korumaya ve şiddetsiz yaşam becerilerini geliştirmeye yönelik müdahale programlarının önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the effectiveness of an Acceptance and Commitment Therapy (ACT)–based psychoeducation program designed to reduce aggression tendencies and increase psychological flexibility among university students. A quasi-experimental design with pretest–posttest–follow-up measurements and a control group was employed. The study group for the descriptive analyses consisted of 192 students enrolled in the faculty of education. For the experimental analyses, 17 participants were randomly assigned to the experimental group and 17 to the control group. The experimental group received a 12-session ACT-based intervention program, while no intervention was administered to the control group. The Aggression Tendency Scale and the Multidimensional Psychological Flexibility Inventory were used as data collection tools. Both descriptive and experimental data were analyzed using the SPSS 26.0 statistical package program. Descriptive statistics were used to examine the relationships between the demographic characteristics of the participants and the research variables. Experimental data were analyzed through appropriate parametric and non-parametric tests. The significance level was set at p<.05, and effect sizes were calculated to support the statistical power of the findings. The results revealed a significant decrease in aggression tendencies, a significant increase in psychological flexibility, and a reduction in psychological inflexibility among participants in the experimental group. The effect sizes were large (Cohen's d=–.94; 1.57; r=.76). Follow-up test results indicated that the effects of the program were maintained over time. Correlation analyses demonstrated that psychological flexibility was negatively associated with both aggression tendency and psychological inflexibility. Descriptive findings showed no significant differences in the main variables across class level, socioeconomic status, or parental education level. However, male students exhibited significantly higher levels of aggression tendencythan female students. In addition, students with authoritarian parental attitudes displayed higher aggression tendencies, whereas those with democratic parental attitudes had the lowest levels of aggression. In conclusion, the developed ACT-based psychoeducation program proved to be an effective, powerful, and sustainable intervention for reducing aggression tendencies, increasing psychological flexibility, and decreasing psychological inflexibility among university students. The findings emphasize the importance of implementing preventive and developmental psychoeducational programs to promote mental well-being and non-violent living skills among young adults.
Benzer Tezler
- Kabul ve kararlılık terapisi temelli psikolojik esneklik grup müdahale programının yakın partner şiddetine uğramış kadın üniversite öğrencilerinin psikolojik esnekliği, öz şefkati ve travma sonrası stres belirtileri üzerindeki etkisi: Bir karma yöntem araştırması
The effect of an acceptance and commitment therapy-based psychological flexibility group intervention program on psychological flexibility, self-compassion, and post-traumatic stress symptoms in female university students who have experienced intimate partner violence: A mixed method study
CEREN BEKTAŞ AYDIN
Doktora
Türkçe
2025
PsikolojiYıldız Teknik ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FULYA YÜKSEL ŞAHİN
- Kabul ve kararlılık terapisi temelli psikoeğitim programının psikolojik esnekliğe etkisi
The effect of acceptance and commitment theraphy based psychoeducation program on psychological flexibility
MELTEM YONCA ERTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİzmir Demokrasi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ORKİDE BAKALIM
- Kabul ve kararlılık terapisine dayalı kendi kendine yardım müdahalesinin üniversite öğrencilerinin depresyon, anksiyete, stres ve psikolojik esneklik düzeylerine etkisi
Effect of self-help intervention based on acceptance and commitment therapy on depression, anxiety, stress and psychological flexibility levels of university students
BURAK KÖKSAL
Doktora
Türkçe
2023
PsikolojiOndokuz Mayıs ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURSEL TOPKAYA
- Kabul ve kararlılık terapisi yönelimli psikoeğitim programının psikolojik belirtiler üzerindeki etkisi
The effect of acceptance and commitment therapy-oriented psychoeducation program on psychological symptoms
EMİNE AYTAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiYakın Doğu ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MERYEM KARAAZİZ
PROF. DR. AŞKIN KİRAZ YILMAZER
- Kabul ve kararlılık terapisi temelli psikoeğitim programının üniversite sınavına hazırlanan öğrencilerin duygu düzenleme güçlüğüne ve bilinçli farkındalığına etkisi
The effectiveness of acceptance and commitment therapy based psychoeducation program on the emotion regulation difficulties and the mindfulness of students who is preparing for university examination
ŞULE DEDE
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EVRİM ÇETİNKAYA YILDIZ