Turizm 4.0'a geçişte olgunluk seviyelerinin belirlenmesi için bir model önerisi ve uygulama
A maturity model proposal and application for transition to tourism 4.0
- Tez No: 1000080
- Danışmanlar: PROF. DR. ORHAN ENGİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği, Turizm, Industrial and Industrial Engineering, Tourism
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Konya Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dördüncü sanayi devrimi olarak nitelendirilen Endüstri 4.0, dijital teknolojilerin üretim ve hizmet sektörlerine entegre edilmesiyle birlikte birçok sektörde köklü dönüşümlere neden olmuştur. Bu dönüşümden doğrudan etkilenen alanlardan biri olan turizm sektörü, dijitalleşme süreçlerinin ivme kazanmasıyla birlikte“Turizm 4.0”olarak adlandırılan yeni bir paradigma ile karşı karşıya kalmıştır. Ancak mevcut literatür incelendiğinde, turizm işletmelerinin bu dijital dönüşüm süreçlerini bütüncül biçimde değerlendirebilecek olgunluk modellerinin yetersiz olduğu, mevcut çalışmaların çoğunlukla dar kapsamlı ya da dolaylı verilere dayalı olduğu görülmektedir. Bu çalışmada, söz konusu boşluğu gidermek amacıyla, turizm sektörüne özgü bütüncül bir dijital olgunluk modeli geliştirilmiştir. Literatür taraması, kalite standartları ve uzman görüşleri doğrultusunda oluşturulan model hem iç hem dış müşterileri hem de paydaşları dikkate alan çok boyutlu bir yapıya sahiptir. Model kapsamında, belirsizliklerin daha gerçekçi yönetilebilmesi amacıyla dairesel sezgisel bulanık (D-SB) sayılar ile CoCoSo yöntemi entegre edilmiş, böylece D-SB CoCoSo yöntemi geliştirilerek literatüre metodolojik bir yenilik kazandırılmıştır. Ayrıca model boyutları arasındaki ilişkiler DEMATEL yöntemiyle analiz edilmiş, Analitik Ağ Süreci (AAS) yöntemleri ile ağırlıklandırılmıştır. Uygulama aşamasında, geliştirilen model altı turizm işletmesinde uygulanarak olgunluk seviyeleri belirlenmiş ve bir işletme için dijital dönüşümle ilişkili belirlenen alternatif yetenekler bu çerçevede değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, önerilen modelin hem teorik derinliği hem de sektörel uygulanabilirliği bakımından güçlü bir potansiyele sahip olduğunu göstermektedir. Modelin kullanıcı dostu değerlendirme formları, açık Uygulama Programlama Arayüzü entegrasyonuna uygun yapısı ve sektör geneline yayılabilirliği açısından geliştirilmiş olması, çalışmanın uygulama değerini artırmaktadır. Bu yönüyle çalışma, yalnızca bir değerlendirme aracı sunmamakta, aynı zamanda turizm sektörünün dijital dönüşüm yolculuğuna stratejik düzeyde katkı sağlayabilecek bir referans çerçeve oluşturmaktadır.
Özet (Çeviri)
The Fourth Industrial Revolution, referred to as Industry 4.0, has caused profound transformations in many sectors with the integration of digital technologies into the production and service sectors. One of the sectors directly affected by this transformation, the tourism industry, has encountered a new paradigm called“Tourism 4.0”as the processes of digitalization have gained momentum. However, when the existing literature is examined, it is observed that the maturity models capable of comprehensively evaluating these digital transformation processes for tourism businesses are inadequate, and most of the current studies are based on narrow scopes or indirect data. In this study, a comprehensive digital maturity model specific to the tourism sector has been developed to address the identified gap. The model, developed based on the literature review, quality standards, and expert opinions, has a multidimensional structure that takes into account both internal and external customers as well as stakeholders. Within the scope of the model, in order to manage uncertainties more realistically, circular intuitionistic fuzzy (CIF) numbers were integrated with the CoCoSo method, thereby developing the CIF CoCoSo method and introducing a methodological innovation to the literature. Additionally, the relationships between the model dimensions were analyzed using the DEMATEL method and weighted using Analytic Network Process (ANP) methods. In the application phase, the developed model was applied to six tourism businesses to determine their maturity levels, and the alternative capabilities related to digital transformation in one business were evaluated within this framework. The findings indicate that the proposed model has strong potential in terms of both theoretical depth and sectoral applicability. The model's user-friendly evaluation forms, its structure suitable for open Application Programming Interface integration, and its applicability across the sector enhance the practical value of the study. In this regard, the study not only provides an evaluation tool but also creates a reference framework that can strategically contribute to the digital transformation journey of the tourism sector.
Benzer Tezler
- Seçili Türk peynirlerinin yapısal özelliklerinin ve duyusal profillerinin incelenmesi
Textural and sensory properties of selected Turkish cheese types
PELİN AYHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Gıda Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERAAT ÖZÇELİK
- Türkiye Akdeniz kıyılarında bulunan fitoplankton türlerinin dağılımı
Distribution of phytoplankton found along Turkish coasts of the Mediterranean Sea
DOĞUKAN KARACA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Deniz BilimleriAkdeniz ÜniversitesiSu Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERHAN MUTLU
PROF. DR. ZAHİT UYSAL
- Profile of priority substances and toxicity assessments of wastewater treatment plants in Istanbul
İstanbul ili atıksu arıtma tesislerinde öncelikli maddelerin profili ve toksisite değerlendirilmesi
RAHİME İCLAL BİRTEK
Doktora
İngilizce
2023
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İZZET ÖZTÜRK
- Modelling of earthquake history of the Knidos fault zone using in situ chlorine-36 surface exposure dating
Knidos fay zonu'nun deprem geçmişini klor-36 yüzey yaş tayini yöntemiyle modelleme
SEFA ŞAHİN
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Jeoloji Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİklim ve Deniz Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CENGİZ YILDIRIM