II. Meşrutiyet ideolojileri: İslâmcılığın ve Türkçülüğün benzerlikleri ve farklılıkları üzerine bir araştırma
The ideologies of the Second Constitutional Monarchy: A study on the similarities and differences between Islamism and Turkism
- Tez No: 1000151
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EREM SARIKOCA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Osmanlı Devleti XIX. yüzyılın başlarından itibaren sosyal, ekonomik, siyasi ve askerî krizlerle karşı karşıya kalmış; devletin dağılmasını önlemek amacıyla çeşitli programlar gündeme getirilmiştir. Sanayi Devrimi ve Fransız İhtilali sonrasında ideoloji kavramı, yeni toplumsal anlamlar kazanarak modern düşünsel alanın belirleyici unsurlarından biri olmuştur. Ulaşım ve iletişim imkânlarının gelişmesiyle farklı fikir akımları geniş bir dolaşım sahasına kavuşmuş; Tanzimat ve Islahat dönemlerinde ortaya çıkan entelektüel arayışlar ise II. Meşrutiyet'te sistematik bir yapıya evrilmiştir. Bu dönemde birçok ideoloji tartışmaya açılmış olmakla birlikte, İslâmcılık ve Türkçülük toplumsal karşılık bulmaları ve devlet siyasetinde üstlendikleri roller bakımından öne çıkmıştır. Bu tez, II. Meşrutiyet döneminde İslâmcılık ve Türkçülüğü tarihsel bağlamı içinde karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Çalışma, iki akımın benzer ve farklı yönlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Benzerlikler arasında Tanzimat ve Islahat'a yönelik eleştiriler, devletin ve milletin geleceğine dair kaygılar, ortak kurucular ve muhafazakâr temeller yer almaktadır. Ayrışma noktaları ise milliyetçilik anlayışı, dinin konumu ve Batılılaşma politikalarına ilişkin farklı yaklaşımlarda belirginleşmektedir. Böylece İslâmcılık ve Türkçülük yalnızca ideolojik düzlemde değil, toplumsal tahayyül, devlet algısı ve modernleşme stratejileri açısından da mukayeseli olarak ele alınmaktadır. Araştırma tarihsel-sosyolojik bir çerçevede, nitel yöntemle yürütülmüştür. Yöntemsel açıdan Weberci anlamda yorumlayıcı sosyoloji benimsenmiş; ideolojik söylemler tarihsel bağlam ve toplumsal ihtiyaçlarla ilişkisi içinde analiz edilmiştir. Birincil kaynaklar olarak dönemin aydınlarının eserleri ile Sıratımüstakim, Sebilürreşad, Türk Yurdu ve İslâm Mecmuası incelenmiştir. İkincil kaynaklar arasında anılar, akademik çalışmalar ve sempozyum bildirileri yer almaktadır.
Özet (Çeviri)
Since the beginning of the 19th century, the Ottoman Empire faced social, economic, political and military crises and various programs were put on the agenda to prevent the disintegration of the state. After the Industrial Revolution and the French Revolution, the concept of ideology gained new social meanings and became one of the determining elements of the modern intellectual field. With the development of transportation and communication facilities, different currents of ideas gained a wide circulation area, and the intellectual searches that emerged during the Tanzimat and Islahat periods evolved into a systematic structure in the Constitutional Monarchy II. Although many ideologies were opened to discussion in this period, Islamism and Turkism stood out in terms of their social response and the roles they assumed in state politics. This thesis comparatively analyzes Islamism and Turkism in the Second Constitutional Monarchy period within their historical context. The study aims to reveal the similarities and differences between the two movements. Similarities include criticism of Tanzimat and Islahat, concerns about the future of the state and the nation, common founders and conservative foundations. Points of divergence, on the other hand, are evident in their different approaches to the understanding of nationalism, the position of religion and Westernization policies. Thus, Islamism and Turkism are examined comparatively not only on the ideological plane but also in terms of social imagination, state perception and modernization strategies. The research was conducted in a historical-sociological framework using qualitative methodology. Methodologically, interpretive sociology in the Weberian sense was adopted; ideological discourses were analyzed in relation to the historical context and social needs. As primary sources, the works of intellectuals of the period, Sıratımüstakim, Sebilürreşad, Türk Yurdu and İslâm Mecmuası were analyzed. Secondary sources include memoirs, academic studies and symposium proceedings.
Benzer Tezler
- Türk yenileşme tarihinde bir mütefekkir olarak Said Halim Paşa ve batılılaşma problemi
Başlık çevirisi yok
ADNAN GÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
TarihHacettepe ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET BAHAEDDİN YEDİYILDIZ
- Osmanlı Devletinde siyasi iktidarın baskı aracı olarak sürgün cezası (I. ve II. Meşrutiyet dönemleri)
Exile punishment as a means of opression of political power in the Ottoman State (I. and II. constituonalism periods)
MÜBERRA KORKMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
HukukAnkara ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVİN ÜNAL ÖZKORKUT
- II. Meşrutiyetten Cumhuriyete (1908-1961) vatandaşlık dersi öğretim programlarının değişimi ve ders kitaplarına yansımaları
Changes and reflection of citizenship course curriculum on textboox, from 2nd constitutionalist period to The Republic Period (1908-1961)
MEHMET MELİK KAYA
Doktora
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimDumlupınar ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAYKAL BİÇER
- Impacts of political decisions in the formation of railroads and railroad architecture in Turkey between 1856 and 1950
Demiryolu ve demiryolu mimarisinin oluşumunda politik kararların etkisi (1856-1950)
MELDA ARAZ
