Türk halk masallarında peri
Fairy in Turkish folk tales
- Tez No: 1000184
- Danışmanlar: PROF. DR. ZEKERİYA KARADAVUT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Halk Bilimi (Folklor), Türk Dili ve Edebiyatı, Folklore, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Anadolu halk masalları, Peri masalları, Türk masalları, Anatolia folk tales, Fairy tales, Turkish tales
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Masallar, halkların duyuş ve düşünüşünün motiflerle bezeli şekilde sunulduğu anlatmalardır. Halk anlatılarında ve özellikle masallarda yaygın şekilde yer alan motiflerden birisi de peridir. Çalışmada Türk kültüründe ve mitolojisinde, ayrıca farklı ulusların kültürlerinde ve mitolojilerinde periler tarafından ifade edilen anlamlar, sınırlar ve fikirler anlatılmıştır. Perilerin ifade ettiği kavram alanı, genel nitelikleri ve çeşitli disiplinlerin odağından perinin ifade ettiği anlam dünyası tartışmaya açılacaktır.“Peri”motifini içerisinde barındıran; Anadolu Sahası'nda yapılan masal derleme çalışmaları ve Türk Dünyası Sahası olarak belirlenen Azerbaycan, Özbek, Kazak, Kırgız, Uygur, Türkmen, Başkurt, Çuvaş, Saha/Yakut, Karakalpak, Karaçay-Malkar, Altay, Nogay, Şor, Hakas, Tıva, Kumuk, Kırım-Tatar, Kazan-Tatar, Gagavuz halklarının masalları belirlenmiştir. Söz konusu masallarda perinin ortaya çıkışları, görünümleri, adlandırmaları, eylemleri, nesneleri, sosyal ve kurumsal yapıları, mekânları, ortadan kaybolmaları ve ölümleri tespit edilmiştir. Bu tespitlerden hareketle periyi barındıran masallar“Arketipsel Sembolizm”,“Toplumsal Cinsiyet”,“Antropoloji”ve“Ekolojik Folklor”ekseninde değerlendirilmiştir. Çalışmanın temel amacı ve kapsamı, Anadolu ve Türk Dünyası Sahalarının halk masallarında“peri”kavramının izlediği tüm yolu takip etmek ve bu olağanüstü motif için kapsamlı bir kavramsal çerçeve oluşturmaktır.
Özet (Çeviri)
Tales are narratives in which the perceptions and thoughts of a people are presented through a rich tapestry of motifs. One of the most prevalent motifs in folk narratives, and particularly in tales, is the“fairy”. The study describes the meanings, boundaries, and ideas expressed by fairies in Turkish culture and mythology, as well as in the cultures and mythologies of different nations. This study opens a discussion on the conceptual domain, general characteristics, and the world of meaning expressed by the fairy through the lens of various disciplines. The scope of this research encompasses folktales containing the“fairy”motif identified in compilation studies from the Anatolian field, as well as from the broader Turkic World, including the Azerbaijani, Uzbek, Kazakh, Kyrgyz, Uyghur, Turkmen, Bashkir, Chuvash, Sakha/Yakut, Karakalpak, Karachay-Malkar, Altai, Nogai, Shor, Khakas, Tuvan, Kumyk, Crimean Tatar, Kazan Tatar, and Gagauz peoples. Within these tales, the manifestations, appearances, nomenclatures, actions, objects, temperaments, social and institutional structures, habitats, disappearances, and deaths of fairies have been identified. Based on these findings, tales featuring fairies are evaluated through the axes of“Archetypal Symbolism”,“Gender Studies”,“Anthropology”and“Ecological Folklore”. The primary objective and scope of this study are to establish a comprehensive conceptual framework for the“fairy”by tracing its complete trajectory across the folktales of the Anatolian and Turkic regions.
Benzer Tezler
- Türk masallarında ölüm ve yas
Turkish folktale death and mourning
SUZAN ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Türk Dili ve EdebiyatıFırat ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESMA ŞİMŞEK
- Anadolu sahası hayvan masallarında mitolojik unsurlar üzerine bir araştırma
A research on mythological elements in Anatolian field animal tales
NURDAN YEŞİLYURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Halk Bilimi (Folklor)Bartın ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞERİFE SEHER EROL ÇALIŞKAN
- Türk ve Alman masallarında çocuk figürleri
Die Kinderfigüren in Deutschen und in Türkischen mörchen
RECEP AKAY
Doktora
Türkçe
1998
Alman Dili ve EdebiyatıÇukurova ÜniversitesiAlman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÜLKÜ VURAL
PROF. DR. WİLFRİED BUCH
- Şereflikoçhisar masallarının propp metoduna göre incelenmesi
Analysis according to propp method of şereflikoçhisar tales
LALE TUNÇBİLEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Halk Bilimi (Folklor)Ahi Evran ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SALAHADDİN BEKKİ
- Sözlü gelenekten modern masala: Çocuk edebiyatinda masal üzerine halkbilimsel bir inceleme
From oral traditions to modern tale: A folkloric research on tale in children's literature
BERİVAN CAN EMMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Halk Bilimi (Folklor)Ankara ÜniversitesiHalk Bilimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHTAR KUTLU