Güney Sibirya Türk destanlarında nesneler dünyası
The world of objects in South Siberian Turkish epic
- Tez No: 1000185
- Danışmanlar: PROF. DR. EZGİ METİN BASAT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Destanlar, sözlü kültür ortamlarında oluşan toplumların ortak belleğini, değer dünyasını ve evrene ilişkin tasavvurlarını yansıtan en eski ve köklü anlatı türleri arasında yer almaktadır. Türk kültür çevresinde destanlar, yalnızca geçmişe ait mitolojik anlatılar olarak değil; aynı zamanda toplumsal kimliğin inşasında rol oynayan, güncel anlamlandırma süreçlerini besleyen ve kültürel sürekliliği temin eden simgesel yapılar olarak değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, Güney Sibirya'da yaşayan Türk topluluklarına ait destanlar, hem anlatı içeriği hem de yapısal özellikleri bakımından özgün bir epik gelenek ortaya koymaktadır. Altay, Tuva, Hakas ve Şor Türklerine ait bu anlatılar, Orta Asya Türk dünyasının en eski mitolojik tasarımlarını ve kahramanlık anlayışlarını bünyesinde barındırmaktadır. Söz konusu destanlarda dikkat çeken temel unsurlardan biri, anlatının kurucu bileşenleri arasında yer alan nesnelerdir. Gündelik yaşamda işlevsel birer araç olarak kullanılan maddi unsurlar, destan bağlamında anlam dönüşümüne uğrayarak kimi zaman kutsal nitelikler kazanmakta, kimi zaman kahramana yol gösteren ruhsal varlıklara ya da anlatının seyrini belirleyen büyülü ögelere dönüşmektedir. Halkbiliminin önemli çözümleme yöntemlerinden biri olan sembolik yaklaşım, bu nesneleri sıradan eşyalar olarak değil; çok katmanlı kültürel anlamlar taşıyan anlatı unsurları olarak ele almaktadır. Bu doğrultuda hazırlanan çalışma, Güney Sibirya Türk destanlarında yer alan nesneleri; anlatı içerisindeki işlevleri, temsil ettikleri kültürel karşılıklar, sembolik anlam dünyaları ve kozmolojik bağlamları çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Epics are among the oldest and most deeply rooted narrative genres that reflect the collective memory, value systems, and perceptions of the universe of societies formed within oral cultural contexts. Within the Turkish cultural sphere, epics are not regarded solely as mythological narratives of the past; rather, they are viewed as symbolic structures that contribute to the construction of social identity, nourish contemporary processes of meaning-making, and ensure cultural continuity. In this context, the epics of the Turkic communities living in South Siberia present a distinctive epic tradition in terms of both narrative content and structural features. The narratives of the Altai, Tuva, Khakas, and Shor Turks embody some of the oldest mythological conceptions and heroic ideals of the Central Asian Turkic world. One of the fundamental elements that stands out in these epics is the presence of objects that function as core components of the narrative. Material items used as practical tools in everyday life undergo a transformation within the epic context, at times acquiring sacred qualities, at times becoming spiritual guides for the hero, or magical elements that determine the course of the narrative. Symbolic analysis, which constitutes one of the significant methodological approaches in folklore studies, examines these objects not as ordinary items but as narrative elements endowed with multilayered cultural meanings. Accordingly, this study aims to examine the objects found in South Siberian Turkic epics within the framework of their narrative functions, the cultural correspondences they represent, their symbolic meaning worlds, and their cosmological contexts.
Benzer Tezler
- Güney Sibirya destanlarında metaforik dönüştürme biçimleri
Types of metaphorical transformations in the Southern Siberian epics
MİRZA POLAT
Doktora
Türkçe
2022
Halk Bilimi (Folklor)Ardahan ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERDOĞAN ALTINKAYNAK
- Güney Sibirya Türk destanlarında kahramana yardımcı unsurlar
Accessory elements to the hero in South Siberia Turkish epos
HİLAL TÜRKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
DOÇ. DR. İBRAHİM DİLEK
- Güney Sibirya Türk destanlarında gökyüzü ve yer altı ile ilgili mitolojik unsurlar
South Siberia is at the Turkish epics mythologic items about sky and underground
VEYSEL GÜRTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Halk Bilimi (Folklor)Süleyman Demirel ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİL ALTAY GÖDE
- Güney Sibirya Türk destanlarında korku
Fear in the Southern Siberian Turkish epics
KAZIM BAŞKÖK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Halk Bilimi (Folklor)Süleyman Demirel ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET ÖZÇELİK
- Güney Sibirya Türk destanlarında mekân ve zaman sembolizmi
Symbolism of space and time in epics of South Siberian Turks
BERNA ÖZPINAR
Doktora
Türkçe
2023
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Kültür ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYNUR KOÇAK