Van kentinde yer alan doğal ve kültürel değerlere yönelik koruma yaklaşımlarının irdelenmesi
Evaluation of preservation studies of natural and cultural values of Van city with process analysis
- Tez No: 1000235
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYŞEGÜL KELEŞ ERİÇOK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Şehircilik ve Bölge Planlama, Urban and Regional Planning
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Şehir ve Bölge Planlama Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, Van kent merkezinde yer alan doğal ve kültürel değerlere yönelik koruma yaklaşımlarını, tarihsel süreç içerisinde değişen planlama kararları ve koruma amaçlı imar planları üzerinden bütüncül bir bakış açısıyla incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, Van Kalesi ve yakın çevresi ile kent merkezinde bulunan tescilli sivil mimarlık örneklerinin kentsel gelişme süreci içerisindeki konumunu ortaya koymak; bu alanlara yönelik geliştirilen koruma politikalarının planlama sistemi içerisindeki rolünü, etkinliğini ve sürekliliğini değerlendirmektir. Araştırma, Van kentinin Urartular Dönemi'nden günümüze uzanan tarihsel gelişimini, doğal ve kültürel mirasın oluşumu ve dönüşümü bağlamında ele almakta; farklı dönemlerde uygulanan koruma yaklaşımlarının mekânsal yansımalarını analiz etmektedir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; literatür taraması, tarihsel analiz, belge incelemesi, mekânsal analiz ve alan çalışması yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Araştırmanın temel veri setini; koruma amaçlı imar planları, nazım ve uygulama imar planları, tescil ve koruma kurulu kararları, tarihsel haritalar, arşiv belgeleri ve saha gözlemleri oluşturmaktadır. Tez kapsamında, Van kentinde farklı dönemlerde hazırlanmış koruma amaçlı imar planları ve koruma kararları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş; doğal ve kültürel değerlerin korunma düzeyi ile planlama kararları arasındaki ilişki, araştırmacı tarafından geliştirilen değerlendirme matrisi aracılığıyla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, Van kentinde uzun süre koruma yaklaşımlarının ağırlıklı olarak sınır belirleme ve yapılaşma kısıtları üzerinden şekillendiğini; korumanın planlama sürecine bütüncül ve yönlendirici bir unsur olarak yeterince entegre edilemediğini ortaya koymaktadır. Özellikle 2000'li yıllar sonrasında analiz temelli ve alan ölçeğini önceleyen bir koruma anlayışına geçiş çabaları gözlemlense de, uygulama sürecinde kurumsal, mekânsal ve yönetsel sorunların devam ettiği belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, doğal ve kültürel değerlerin kentsel gelişme kararlarıyla bütünleştirilmesini hedefleyen, planlama–koruma ilişkisini güçlendiren ve sürdürülebilirliği esas alan bir yaklaşımın gerekliliği vurgulanmaktadır. Bu tez, Van kenti özelinde geliştirilen analiz ve değerlendirme yöntemiyle, benzer tarihsel kentler için de uygulanabilir bir metodolojik çerçeve sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines conservation approaches toward natural and cultural heritage areas located in the city center of Van through a comprehensive analysis of planning decisions and conservation-oriented development plans implemented over time. The primary aim of the study is to reveal how Van Castle and its surrounding area, together with registered civil architectural examples in the city center, have been positioned within the urban development process, and to evaluate the role, effectiveness, and continuity of conservation policies within the planning system. The research addresses the historical development of Van from the Urartian period to the present, focusing on the formation and transformation of natural and cultural heritage and the spatial reflections of conservation practices applied in different periods. A qualitative research methodology is adopted, integrating literature review, historical analysis, document analysis, spatial analysis, and fieldwork. The main data sources include conservation-oriented development plans, master and implementation plans, registration and conservation council decisions, historical maps, archival documents, and on-site observations. Within the scope of the study, conservation-oriented development plans prepared for different periods in Van were comparatively analyzed. The relationship between planning decisions and the level of protection of natural and cultural heritage was examined through an evaluation matrix developed by the researcher. The findings indicate that conservation practices in Van have long been shaped predominantly by restrictive measures such as boundary delineation and construction control, while conservation has not been sufficiently integrated into the planning process as a guiding and holistic framework. Although recent planning efforts reflect a shift toward analysis-based and area-oriented conservation approaches, significant institutional, spatial, and administrative challenges persist at the implementation stage. The study emphasizes the necessity of an integrated planning approach that strengthens the relationship between conservation and urban development and prioritizes sustainability. By presenting an analytical and methodological framework developed specifically for Van, this thesis aims to contribute to conservation-oriented urban planning practices and to provide a reference model for other historic cities with similar characteristics.
Benzer Tezler
- Deprem parkı için uygun kriterlere göre yer seçiminin van kenti ölçeğinde irdelenmesi
Examination of the location selection according to the suitable criteria for the earthquake park on the scale of van city
AJAR BASKIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Peyzaj MimarlığıVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERAN AŞUR
- 2011 Van Depremi üzerine sosyolojik bir analiz -Mekan, Afet yönetimi, Algı-
A sociological analysis on 2011 Van Earthquakes -Location, Disaster management, Perception-
MEHMET BAKİ BİLİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
SosyolojiYüzüncü Yıl ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SUVAT PARİN
- Açık ve yeşil kamusal alanlarda termal konforun belirlenmesi doğrultusunda envi-met tabanlı kentsel peyzaj modellemesi: Afyonkarahisar kent örneği
Envi-met-based urban landscape modeling for determining thermal comfort in open and green public spaces: The case of Afyonkarahisar city
MEHMET BAYRAM KİRAZLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Peyzaj MimarlığıVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERAN AŞUR
- Kentsel tasarımda güneş enerjisinden optimum yararlanma konusunda bir araştırma ve İstanbul'da çeşitli uygulama örnekleri
Başlık çevirisi yok
MESTURE BULDURUR(AYSAN)
- An account of reductionism in biology; practices of molecular biology as instruments
Biyolojide indirgemecilik konusu üzerine bir çalışma; araçlar olarak moleküler biyoloji pratikleri
OZAN ALTAN ALTINOK
Yüksek Lisans
İngilizce
2016
FelsefeOrta Doğu Teknik ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYHAN SOL