Hümâyûn dönemi Bâbürlü-Safevî ilişkileri
Baburid-Safavid relations during the reign of Humayun
- Tez No: 1000351
- Danışmanlar: PROF. DR. MUALLA UYDU YÜCEL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, Uluslararası İlişkiler, History, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Hümâyûn Padişah, Şah Tahmasb, Bâbürlü Devleti, Bâbürlü-Safevî İlişkileri, Hindistan, Hindistan Türk Tarihi, Babur, Babürlü Devleti, Hint Alt Kıtası, Hümayun Şah, Safeviler, Şah İsmail Safevi, Humayun Badishah, Shah Tahmasb, Baburid, Baburid-Safavid Relations, India, Turkish History in India, Babur, Babur State, Indian Subcontinent, Hümayun Şah, Safavids, Şah Tahmasb, Şah İsmail Safevi
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Genel Türk Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZ HÜMÂYÛN DÖNEMİ BÂBÜRLÜ-SAFEVÎ İLİŞKİLERİ ELİF GÜLBAŞ Tez çalışmamızda Türk tarihi açısından oldukça önemli olan Bâbürlü Padişah'ı Hümâyûn dönemindeki Bâbürlü-Safevî ilişkileri ele alınmıştır. Konunun çalışılması hususunda belirtilmesi gereken mesele dönemin kaynak dili olan Farsça ana kaynak ve birincil elden kaynakların tez çalışmamızda kullanılmış olmasıdır. Özellikle Hindistan'da bulunan ve el yazmalarını barındıran kütüphanelerden istifade edilerek bu eserler tezimizde kullanılmıştır. Bunun dışında İran'da bulunan kaynaklar da elde edilerek tercümeleri yapılmıştır. Ayrıca Pakistan'dan elde ettiğimiz çalışmaların dışında araştırma eserlerine de yer verilerek tez çalışmasına daha objektif bir bakış açısı getirilmeye çalışılmıştır. Hindistan'da hüküm süren hanedanlardan biri olan Bâbürlü Devleti'nin ikinci hükümdarı Hümâyûn tahta geçtiğinde devletini başarıyla yönetirken daha sonra Afgan hükümdarı Şir Şah tarafından yenilgiye uğratılarak Hindistan'ın kuzeyine sürülmüştür. Hümâyûn bugünkü Afganistan ve İran topraklarına kadar gitmek zorunda kalmıştır. Savaşçı Afganların öngörülü bir lidere sahip olmaları, Hümâyûn'un kardeşlerinin kendisini desteklememeleri hatta ona asi gelmeleri, beylerinin de aynı davranış biçimlerini sergilemeleri ve de Hümâyûn'un sefahat ve eğlence hayatına düşkün olması onu bu gidişe sürüklemiştir. Hümâyûn'un Hindistan'dan Safevî topraklarına mecburi gidişi tekrar tahtını ele geçirebilme düşüncesiyle olmuştur. Şah Tahmasb'dan gelecek yardımla ülkesini tekrar tesis etmeyi tahayyül eden Hümâyûn hem Şah'ın baskısıyla hem de onun dengeyi kuramadığı davranış biçimiyle karşı karşıya kalmıştır. Bir bakıma hayal kırıklığına uğrayan Hümâyûn bu durumu kendi lehine çevirecek bir politika izleyerek Şah'tan gerekli yardımı görmüştür. Bununla birlikte Şah Tahmasb, Hümâyûn'u soyuna layık bir şekilde karşılayıp ağırlamıştır. Şah Tahmasb'tan alacağı yardım ile eski gücüne kavuşmayı planlayan padişah bu amacına ancak on beş yıl gibi uzun bir süre sonra ulaşabilmiştir. Mücadele içerisinde geçen yıllar boyunca sadece Tahmasb'tan gelen yardımlar ile yetinmemiş, aynı zamanda kararlılığı ve dirayeti sonucu bir ordu oluşturmuştur. Aldığı bu tedbirler sayesinde hem kardeşi Kamran'a hem de Afganlara karşı başarılı bir şekilde mücadele ederek tekrar Hindistan'a dönmeyi başarmıştır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT BABURİD-SAFAVİD RELATİONS DURİNG THE REİGN OF HUMAYUN ELİF GÜLBAŞ This thesis examines Baburid–Safavid relations during the reign of the Baburid Badishah Humayun, a period of considerable importance in Turkish history. A key point that should be emphasized regarding the study of this subject is the use of primary and original sources written in Persian, the principal language of the period. In particular, manuscripts preserved in libraries located in India were consulted and incorporated into the thesis. In addition, sources obtained from Iran were examined and translated. Beyond the studies acquired from Pakistan, secondary scholarly works were also included in order to provide a more objective and comprehensive perspective to the research. Humayun, the second ruler of the Baburid dynasty, one of the dynasties that ruled in India, initially governed his state successfully after ascending the throne; however, he was later defeated by the Afghan ruler Sher Shah and forced into exile in northern India. As a result, Humayun was compelled to travel as far as the territories of present-day Afghanistan and Iran. This course of events was driven by several factors, including the Afghan warrior's possession of a capable and farsighted leader, the lack of support from Humayun's brothers—who even rebelled against him—the similar conduct of his nobles, and Humayun's own inclination toward a life of luxury and entertainment. Humayun's forced departure from India to Safavid territory was motivated by his desire to reclaim the throne. Envisioning the restoration of his realm with the assistance to be provided by Shah Tahmasb, Humayun encountered both the Shah's political pressure and his inconsistent conduct in maintaining a balanced approach. Although Humayun was, in a sense, disappointed by this situation, he pursued a policy that turned these circumstances to his advantage and consequently received the necessary support from the Shah. Nevertheless, Shah Tahmasb welcomed and hosted Humayun in a manner befitting his lineage. The Badishah, who planned to regain his former power with the assistance to be obtained from Shah Tahmasb, was able to achieve this goal only after a prolonged period of approximately fifteen years. Throughout these years of continuous struggle, he did not rely solely on the support provided by Tahmasb; rather, through his determination and resilience, he succeeded in assembling an army. Owing to these measures, he was able to contend successfully both with his brother Kamran and with the Afghans, ultimately managing to return to India.
Benzer Tezler
- Delhi ve Agra'daki Babürlü türbelerinde mimari süsleme (1557-1658)
Architectural ornamentation in Mughal tombs in Delhi and Agra (1557 – 1658)
FADİME ÖZLER
- Avrupalı seyyahların gözünden Babürlü Sultanı Cihangir döneminde içtimâî hayat
Social life in Baburid emperor Jahangir's Period according to European travellers
YAKUP ASLAN
