Öğretmenlerin sosyal medya okuryazarlıkları ile eleştirel düşünme eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between teachers' social media literacy and critical thinking tendencies
- Tez No: 1000401
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÖKHAN KAYIR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Eleştirel düşünce, Eğitim denetimi, Eğitim yönetimi, Medya, Okuryazarlık, Öğretmenler, Critical thinking, Supervision of education, Educational administration, Media, Literacy, Teachers
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Manisa Celal Bayar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi ve Denetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı öğretmenlerin sosyal medya okuryazarlık düzeyleri ile eleştirel düşünme eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu araştırmanın evreni, 2024-2025 eğitim-öğretim yılı itibarıyla Manisa İl Millî Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı toplam 1.174 resmi eğitim kurumunda görev yapan okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve ortaöğretim düzeyindeki 19.734 öğretmenden, örneklemi ise 2024-2025 eğitim-öğretim yılında görev yapan ve kriter örnekleme yöntemi ile seçilen 281 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada öğretmenlerin sosyal medya okuryazarlığı ile eleştirel düşünme eğilimleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla nedensel karşılaştırma modeli kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak Eleştirel Düşünme Eğilimi (EDE) Ölçeği , Medya Okuryazarlığı Düzey Belirleme Ölçeği ve Kişisel Bilgiler Formu uygulanmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, doğrulayıcı faktör analizi ve güvenirlik analizlerinde normallik testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis H testi ve anlamlı farklılıkların belirlenmesine yönelik Dwass-Steel-Critchlow-Fligner post hoc testi kullanılmıştır. Bulgularda, eleştirel düşünme eğilimi ile medya okuryazarlığı alt boyutları arasında anlamlı ve pozitif yönlü ilişkiler tespit edilmiştir. Özellikle sistematiklik ile analitiklik arasında gözlenen yüksek korelasyon, bu iki bilişsel eğilimin birbirini tamamlayıcı nitelikte olduğunu göstermektedir. Doğruyu arama, meraklılık ve açık fikirlilik boyutları, medya mesajlarını sorgulama ve çözümleme becerileriyle güçlü biçimde ilişkilidir. Medya okuryazarlığına ait“bilgi sahibi olma”ve“örtülü mesajları görebilme”boyutları, analitik düşünme ve yargılayıcı yaklaşım ile yüksek düzeyde bağlantılı bulunmuştur. Bu bulgular, eleştirel düşünme becerilerinin medya okuryazarlığını destekleyen temel bir yapı taşı olduğunu ortaya koymaktadır. Eleştirel Düşünme Ölçeği ve Medya Okuryazarlığı Ölçeği arasındaki ilişkinin, bu becerileri ölçen performans temelli testler kullanılarak tekrar incelenmesi, sosyal medya kullanımında sadece süre değil, kullanım amacı ve eleştirel katılım düzeyi gibi değişkenlerin de araştırılması yönünde çalışmalar yapılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine the relationship between teachers' social media literacy levels and their critical thinking tendencies. The population of this study comprises 19, 734 teachers working at preschool, elementary, middle, and high school levels across 1, 174 public educational institutions affiliated with the Manisa Provincial Directorate of National Education as of the 2024-2025 academic year. The sample of the study consists of 281 teachers working in the 2024-2025 academic year and selected using the criterion sampling method. A causal comparison model was used in the study to determine the relationship between teachers' social media literacy and critical thinking tendencies. The Critical Thinking Tendency (EDE) Scale , the Media Literacy Level Determination Scale, and the Personal Information Form were used as data collection tools. Descriptive statistics, confirmatory factor analysis, and reliability analyses were used in the analysis of the data, along with normality tests, Mann- Whitney U tests, Kruskal- Wallis H tests, and Dwass- Steel- Critchlow- Fligner post hoc tests to determine significant differences. The findings revealed significant and positive relationships between critical thinking tendencies and media literacy subdimensions. In particular, the high correlation observed between systematicity and analyticality (r =. .921) indicates that these two cognitive tendencies are complementary in nature. The dimensions of truth- seeking, curiosity, and open- mindedness are strongly related to the ability to question and analyze media messages. The dimensions of“knowledge possession”and“ability to see hidden messages”related to media literacy were found to be highly connected to analytical thinking and a judgmental approach. These findings reveal that critical thinking skills are a fundamental building block of media literacy. The relationship between the Critical Thinking Scale and the Media Literacy Scale could be reexamined using performance- based tests that measure these skills, and studies could be conducted to investigate variables such as the purpose of use and level of critical participation in social media use, rather than just the duration of use.
Benzer Tezler
- Sosyal bilgiler eğitiminde sosyal medyanın yeri ve etkisi
The place and impact of social media in social sciences education
MEHMET TOSKA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimSinop ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DURSUN DİLEK
- The impact of genre-based reading instruction on adult EFL learners' critical literacy skills
Tür odaklı okuma öğretiminin İngilizceyi yabancı dil olarak öğrenen yetişkinlerin eleştirel okuryazarlık becerilerine etkisi
HAVVA KURT TAŞPINAR
Doktora
İngilizce
2020
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA FERYAL ÇUBUKÇU
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının politik okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi ve süreçsel drama ile incelenmesi
Determination of pre-service social studies teachers' political literacy levels and investigation with process drama
SERKAN KELEŞOĞLU
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT AKBABA
- Öğretmen ve öğrencilerin yeni medya okuryazarlığını etkileyen faktörlerin incelenmesi
Investigation of the factors affecting new media literacy ofteachers and students
MEHMET VERGİLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimAmasya ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET KARA
- Sosyal bilgiler öğretmenlerinin politik okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi
Examination of the political literacy levels of social science teachers
FERHAT KARASEYFİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜLYA ÇELİK