Akut pankreatitli hastalarda ilk 48 saatteki fosfor düzeyleri değişiminin prognostik kriterler ve mortaliteye etkisi
Prognostic value of changes in phosphate levels within the first 48 hours in acute pancreatitis and their association with mortality
- Tez No: 1000862
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HAKAN ŞIVGIN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: İç Hastalıkları, Internal diseases
- Anahtar Kelimeler: Akut pankreatit, fosfor, idrar fosforu, BISAP, SIRS, prognoz, Acute pancreatitis, phosphorus, urinary phosphorus, BISAP, SIRS, prognosis
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Akut pankreatit (AP), hafif ödematöz tablodan nekrotizan forma uzanan geniş bir spektrumda seyredebilir. Erken dönemde şiddetli seyir riskinin öngörülmesi tedavi planı ve yoğun bakım triyajı için önemlidir. Bu çalışmada, AP'de ilk 24 saatte ölçülen serum ve spot idrar fosfor düzeylerindeki değişimin, hastalık şiddeti ve erken prognostik skorlar ile ilişkisi değerlendirildi. Gereç ve Yöntem: Mayıs 2025–Kasım 2025 arasında Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde AP tanısıyla izlenen 165 hasta dâhil edildi. Serum fosforu 0. saat ve 24. saatte, spot idrar fosforu 0. saat ve 24. saatte ölçüldü. Şiddet değerlendirmesi BISAP, SIRS, Atlanta ve Glasgow–Imrie ile yapıldı. Fosfor metabolizmasını etkileyebilecek durumlar (kronik böbrek yetmezliği/böbrek yetersizliği, hiperparatiroidi, diüretik kullanımı) dışlandı. p<0.05 anlamlı kabul edildi. Bulgular: Yaş ortalaması 60.9±17.1 yıl olup hastaların %56.4'ü kadındı; en sık etyoloji biliyer pankreatit (%72.1) idi. Yüksek BISAP grubunda 24. saat serum fosforu daha düşük (p=0.038), 0. saat idrar fosforu daha yüksek saptandı (p=0.006). SIRS(+) hastalarda da 0. saat idrar fosforu daha yüksekti (p=0.037). Bu erken fosfor değişimleri daha uzun yatış ve artmış yoğun bakım gereksinimi ile ilişkiliydi. Sonuç: AP'de erken dönemdeki fosfor değişimleri şiddetle ilişkili risk göstergeleriyle bağlantılı olabilir. Özellikle başvuruda idrarda fosfor yüksekliği, serum fosfor düşüşünden önce ortaya çıkabilen erken bir uyarı bulgusu olarak değerlendirilebilir. Serum ve idrar fosforunun birlikte değerlendirilmesi, erken risk sınıflamasına düşük maliyetli bir katkı sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
Objective: Acute pancreatitis (AP) has a wide clinical spectrum, and early prediction of severe disease is essential for management and intensive care triage. This study evaluated the association between 0–24-hour changes in serum and spot urinary phosphorus and disease severity as well as early prognostic scores (BISAP, SIRS) in AP. Materials and Methods: A total of 165 patients with AP followed between May 2025 and November 2025 were included. Serum phosphorus was measured at 0 and 24 hours, and spot urinary phosphorus at 0 and 24 hours. Severity was assessed using BISAP, SIRS, Atlanta classification, and Glasgow–Imrie. Patients with conditions affecting phosphorus metabolism (chronic kidney disease/renal failure, hyperparathyroidism, and diuretic use) were excluded. Statistical significance was set at p<0.05. Results: Mean age was 60.9±17.1 years, and 56.4% were female; biliary pancreatitis was the most common etiology (72.1%). In the high BISAP group, 24-hour serum phosphorus was lower (p=0.038), whereas 0-hour urinary phosphorus was higher (p=0.006). SIRS-positive patients also had higher 0-hour urinary phosphorus (p=0.037). These early phosphorus alterations were associated with longer hospital stay and increased intensive care need. Conclusion: Early phosphorus disturbances in AP may be linked to severity-related risk indicators. Notably, elevated urinary phosphorus at admission may precede a decline in serum phosphorus and serve as an early warning sign. Combined serum–urine phosphorus assessment may provide a low-cost adjunct to early risk stratification in AP.
Benzer Tezler
- Akut pankreatitli hastalarda nötrofil lenfosit oranının tanısal ve prognostik önemi
Diagnostic and prognostic importance of neutrophil lymphocyte ratio in patients with acute pancreatitis
ZHALA MEMMEDOVA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
GastroenterolojiSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MİNE ADAŞ
- Akut pankreatit hastalarında amilaz lipaz seyrinin prognoz üzerine etkisi
Effect of amylase-lipase course on prognosis in acute pancreatitis patients
GÖKHAN EROL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
İç HastalıklarıMersin Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN ÖZDOĞAN
- Akut pankreatitin şiddet ve prognozunu öngörmede nötrofil jelatinaz ilişkili lipokalin'in rolü
The role of neutrophil gelatinase-associated lipocalin in determining the severity and outcome of acute pancreatitis
DAVİD OJALVO
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
GastroenterolojiSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
UZMAN FATİH BORLU
- Akut pankreatit tanılı hastalarda, ranson kriterlerine göre hesaplanan hastalığın şiddeti ve mortalite oranının nötrofil-lenfosit oranı ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between neutrophil-lymphocyte ratio and disease severity and mortality rate calculated according to ranson criteria in patients with acute pancreatitis
UMUT GÖKHAN ÖZDER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
İlk ve Acil YardımSağlık Bilimleri ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET KOŞARGELİR
- Akut pankreatit hastasında tam kan sayımı ne ifade eder? Bakıyoruz ama görüyor muyuz?
What does full blood count mean in a patient with acute pancreatitis? We look but do we see?
ŞAHESTE ŞEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
GastroenterolojiMersin Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ENGİN ALTINTAŞ