Duyusal işlemleme hassasiyetinin tamamlanma ihtiyacı ile ilişkisinde duygusal tepkisellik ve duyguları ifade etmenin seri aracılık rolü: Bir aracılık analizi
The mediating role of emotional reactivity and expressingemotions in the relationship between sensory processingsensitivity and need for closure
- Tez No: 1000982
- Danışmanlar: PROF. DR. FULYA TÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Bilişsel tamamlanma ihtiyacı, Duyguları ifade etme, Duyusal işleme hassasiyeti, Need for cognitive closure, Emational expression, Sensory processing sensitivi
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın temel amacı, bir mizaç özelliği olan duyusal işlemleme hassasiyeti ile bilişsel bir gereksinim olan tamamlanma ihtiyacı arasındaki ilişkide duygusal tepkisellik ve duyguları ifade etmenin aracılık rolünü incelemektir. Araştırma, 18-65 yaş aralığındaki 513 gönüllü katılımcıyla kesitsel tarama deseninde gerçekleştirilmiştir. Veri toplamak amacıyla Duyusal İşlemleme Hassasiyeti Ölçeği, Tamamlanma İhtiyacı Ölçeği, Duygusal Tepkisellik Ölçeği ve Duyguları İfade Etme Ölçeği kullanılmıştır. Demografik değişkenlere göre Tamamlanma İhtiyacı düzeylerindeki farklılıklar incelendiğinde; kadın katılımcıların erkeklere kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek tamamlanma ihtiyacına sahip olduğu, geniş ailede büyüyen bireylerin bu ihtiyacının çekirdek ailede büyüyen bireylere kıyasla anlamlı derecede daha yüksek olduğu ve kronik rahatsızlığı bulunan bireylerin tamamlanma ihtiyacının diğer gruplardan anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir. Eğitim düzeyine göre genel bir farklılık gözlenmemekle birlikte, ön lisans mezunlarının tamamlanma ihtiyacı ortalamalarının en yüksek olduğu, bunu ortaokul mezunlarının izlediği saptanmıştır. Yaş, ebeveyn tutumu ve algılanan ekonomik duruma göre ise anlamlı bir farklılık gözlenmemiştir. Korelasyon analizleri, tüm değişken çiftleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü ilişkiler bulunduğunu ortaya koymuştur. Değişkenler arasındaki yapısal ilişkileri incelemek amacıyla gerçekleştirilen seri aracılık analizi (PROCESS Macro Model 6) sonucunda, duyusal işlemleme hassasiyeti ile tamamlanma ihtiyacı arasındaki ilişkide duygusal tepkisellik ve duyguları ifade etmenin kısmi aracılık rolü üstlendiği bulunmuştur. Bu bulgu, duyusal işlemleme hassasiyeti ile tamamlanma ihtiyacı arasındaki ilişkinin, duygusal tepkisellik ve ardından gelen duyguları ifade etme değişkeni aracılığıyla dolaylı bir yol izlediğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
The primary objective of this study was to investigate the mediating role of emotional reactivity and emotional expressivity in the relationship between sensory processing sensitivity, a temperamental trait, and the need for closure (NFC), a cognitive requirement. The research was conducted using a cross-sectional survey design with 513 volunteer participants aged between 18 and 65. The Sensory Processing Sensitivity Scale, the Need for Closure Scale, the Emotional Reactivity Scale, and the Emotional Expressivity Scale were used for data collection. When examining the differences in NFC levels according to demographic variables, it was determined that female participants had significantly higher NFC than males, individuals raised in extended families had significantly higher NFC compared to those raised in nuclear families, and individuals with chronic illnesses had significantly higher NFC than other groups. While no overall difference was observed based on educational level, individuals with an associate degree had the highest average NFC, followed by those who graduated from middle school. No significant differentiation was observed based on age, parental attitude, or perceived economic status. Correlation analyses revealed statistically significant and positive relationships among all pairs of variables. The serial mediation analysis (PROCESS Macro Model 6), conducted to examine the structural relationships between the variables, found that emotional reactivity and emotional expressivity assumed a partial mediating role in the relationship between sensory processing sensitivity and the need for closure. This finding suggests that the relationship between sensory processing sensitivity and the need for closure follows an indirect path, operating through the variable of emotional reactivity followed by emotional expressivity.
Benzer Tezler
- Duyusal işlemleme hassasiyeti ile algılanan stres arasındaki ilişkide sosyal destek alma ve vermenin düzenleyici rolü
The moderating role of receiving and giving social support in the relationship between sensory processing sensitivity and perceived stress
AFRA AKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DEFNE YILMAZ
- Duyusal işlemleme hassasiyeti ve empatinin ilişki doyumu üzerine etkisi
The impact of sensory processing sensitivity and empathy on relationship satisfaction
SERAP ALTINTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
NörolojiÜsküdar ÜniversitesiNörobilim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERDAR NURMEDOV
- Kaygının duyusal işlemleme hassasiyeti, başa çıkma stratejileri ve ailesel kontrol ile ilişkisi
The relationship of anxiety with sensory processing sensitivity, coping strategies and parental control
ZEYNEP HİLAL KODALAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VOLKAN KOÇ
- Psikolojik danışmanlarda farklılığa açıklığın yordanması: Duyusal işlemleme hassasiyeti ve psikolojik iyi oluş
Predicting openness to experience among counselors: Sensory processing sensitivity and psychological well-being
FATMA ERVA TAYANÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiBaşkent ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEP ERKAN ATİK
- Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde zihin kuramı becerilerilerinin ve duyusal işlemleme hassasiyet özelliklerinin irritabilite düzeyleri ve davranış profili ile ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between theory of mind skills, sensory processing sensitivity, irritability levels and behavior profile in children and adolescents with Attention Deficit Hyperactivity Disorder
BURAK DEMİRCİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Psikiyatriİstanbul Medeniyet ÜniversitesiTıp Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALPEREN BIKMAZER
PROF. DR. VAHDETTİN GÖRMEZ