Modern Türk edebiyatında“Kitâbe-i Seng-i Mezâr”şiirleri (1860-1928)
“Kitâbe-i Seng-i Mezâr”poems in modern Turkish literature (1860-1928)
- Tez No: 1000987
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SELÇUK ATAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Türk edebiyatının modernleşme sürecini kapsayan 1860-1928 yılları arasında modern Türk şiirinde“kitâbe-i seng-i mezâr”türünde neşredilen şiirler incelenmiştir. Gerçek mezar taşlarının epigrafik sınırlarını aşarak kurgusal bir zeminde inşa edilen bu şiirler; yalnızca ölen kişiye dair biyografik bilgi aktaran, arkasından yas tutan metinler değil, aynı zamanda dönemin estetik, sosyolojik ve ontolojik algısını yansıtan birer sanat eserleridir. Klasik mersiye geleneğinden yapısal ve tematik açıdan ayrışan bu şiirler, dönemin değişen ölüm algısını yansıtmasıyla önem taşır. Araştırma kapsamında belirlenen dönemdeki gazete, dergi, mecmua ve şiir kitapları taranarak tespit edilen şiirler, Osmanlı alfabesinden Latin alfabesine transkribe edilmiştir. Biçim, dil, tema ve muhteva bakımından sistematik bir şekilde tasnif edilerek tahlil edilmiştir. Geleneksel ağıt ve mersiye formundaki şiirler titizlikle ayıklanarak kapsam dışı bırakılmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda ölüm temasının geniş bir yelpazede ele alındığı tespit edilmiştir. Tanzimat döneminde ölüm temasının; klasik 'mersiye' geleneğinden ayrılarak ferdî bir ızdırap ve metafizik sorgulama alanına evrildiği; Servet-i Fünûn döneminde ise bu bireyselliğin çok daha karamsar, melankolik ve marazî bir üslupla işlendiği görülmüştür. Millî Edebiyat döneminde, ölüm teması bireysellikten keskin bir biçimde ayrılarak kolektif bilince kaymıştır. Erken Cumhuriyet dönemine (1923-1928) gelindiğinde ise türün, metafizik derinlik ile toplumsal hiciv arasında çok yönlü bir yapı kazandığı tespit edilmiştir.“Kitâbe-i seng-i mezâr”şiirlerinin 1928'e kadar olan süreçte, hayalî bir“zâir”e hitap ederek ibret telkin ettiği ve fânilik fikrini estetik bir düzlemde ebedîleştirdiği hükmüne varılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study examines poems published in the“kitâbe-i seng-i mezâr”genre in modern Turkish poetry between 1860 and 1928, a period encompassing the modernization process of Turkish literature. Transcending the epigraphic boundaries of actual tombstones and constructed on a fictional plane, these poems are not merely texts that convey biographical information about the deceased and expressions of mourning, but are also works of art that reflect the aesthetic, sociological, and ontological perceptions of the period. Structurally and thematically distinct from the classical elegy tradition, these poems are significant in that they reflect the changing perception of death during that period. The poems identified by scanning newspapers, magazines, periodicals, and poetry books from the period specified in the research have been transcribed from the Ottoman alphabet into the Latin alphabet. They have been systematically classified and analyzed in terms of form, language, theme, and content. Poems in the traditional elegy and dirge forms have been carefully excluded from the scope of the study. The studies conducted revealed that the theme of death was addressed across a wide spectrum. During the Tanzimat period, the theme of death evolved from the classical tradition of elegy into an realm of individual suffering and metaphysical questioning; during the Servet-i Fünûn period, this individuality was treated in a much more pessimistic, melancholic, and morbid style. During the National Literature period, the theme of death sharply separated from individuality and shifted to collective consciousness. By the early Republican period (1923-1928), it was found that the genre had acquired a multifaceted structure between metaphysical depth and social satire. It has been concluded that the“Kitâbe-i seng-i mezâr”poems, up until 1928, addressed an imaginary“visitor (zâir),”imparting lessons and immortalizing the idea of transience on an aesthetic plane.
Benzer Tezler
- Orhan Veli'nin şiirlerinde öykü izleri, Sait Faik'in öykülerinde şiir izleri
Story traces in Orhan Veli?s poems, poem traces in Sait Faik?s stories
EMEL AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Türk Dili ve EdebiyatıBalıkesir ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET NARLI
- Die Suche nach einer terminologischen Äquivalenz zum Begriff Der Metapher im Türkischen durch Vergleich von Rhetorik und belâgat
Metafor Kavramına Retorik- Belâgat Mukayesesi İçinde ve Belâgat Terminolojisinde Kavramsal Karşılık Arayışları
MEHMET AKİF DUMAN
Doktora
Almanca
2018
FelsefeJohannes Gutenberg-Unıversıtat MaınzTürkoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HENDRİK BOESCHOTEN
- Taha Huseyn'in Kitabu'l-Eyyam romanı ile Peyami Safa'nın Dokuzuncu Hariciye Koğuşu romanının psikolojik yönden karşılaştırılması
A Psychological Comparison of Taha Huseyn's al-Ayyam novel and Peyami Safa's 9th Hariciye Ward novel
ÖMER ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Doğu Dilleri ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET KAZIM ÜRÜN
- Yusuf Peygamber kıssası temsillerinde kutsallık, edebilik, kurmaca:Kenan Çobanları ve Yusuf ile Züleyha Kalbin Üzerinde Titreyen Hüzün örnekleri
Holiness, literariness, fiction in the representatives of the Prophet Yusuf: Examples of Kenan Çobanları and Yusuf ile Züleyha Kalbin Üzerinde Titreyen Hüzün
SEZANUR SEZGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul 29 Mayıs ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE EMEL KEFELİ
- Mirza Ali Ekber Sabir'in hayatı, edebi kişiliği ve şiirleri üzerine bir inceleme
A review of Mirza Ali Ekber Sabir's life, literary personality and works
YASİN KOL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıBartın ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALSOU KAMALİEVA