Ergenler için Akran Nezaketi Ölçeği Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Development of the Peer Kindness Scale for Adolescents: A Validity and Reliability Study
- Tez No: 1000992
- Danışmanlar: PROF. DR. FULYA TÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Education and Training, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Duygusal öğrenme, Kişiler arası iletişim, Okul nezaketi, Pozitif psikoloji, Emotional learning, Interpersonal communication, School kindness, Positive psychology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Akran nezaketi, bireylerin akranlarıyla olan ilişkilerinde saygılı, destekleyici, düşünceli ve anlayışlı davranışlar sergilemesini ifade eder. Ulusal alanyazında nezaket ile ilgili çalışmaların oldukça sınırlı olduğu, ergenlere yönelik bir akran nezaketi ölçeğinin ise bulunmadığı görülmektedir. Bu araştırmanın amacı, ergenlerin akran ilişkileri bağlamındaki nezaket düzeylerini değerlendirmeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirmektir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2025–2026 eğitim-öğretim yılında farklı liselerde öğrenim gören ve farklı sınıf düzeylerinde bulunan 651 ergen oluşturmaktadır. Ölçek geliştirme sürecinde öncelikle alanyazın taraması yapılmıştır. Daha sonra nezaket kavramının lise öğrencileri tarafından nasıl algılandığını ortaya koymak amacıyla 64 lise öğrencisinden açık uçlu anket yoluyla nitel veriler elde edilmiştir. Literatür taraması ve elde edilen nitel veriler temel alınarak oluşturulan madde havuzu uzman görüşüne sunulmuştur. Uzman görüşleri doğrultusunda maddelerde düzenlemeler yapılmış, yetersiz görülen maddeler ölçekten çıkarılmıştır. Ardından 52 öğrenciyle pilot uygulama gerçekleştirilmiştir. Pilot uygulama sonrasında maddeler üzerinde dil ve anlaşılırlık açısından gerekli düzenlemeler yapılarak ana uygulama aşamasına geçilmiştir. Ana uygulama ile elde edilen veriler üzerinde Açımlayıcı Faktör Analizi yapılmış olup ölçeğin 22 maddeden oluşan iki faktörlü bir yapıya sahip olduğu belirlenmiştir. Bu yapının doğrulanmasına yönelik gerçekleştirilen Doğrulayıcı Faktör Analizi sonuçları yapının uygunluğunu desteklemektedir. Tüm maddelerin ayırt edicilik düzeylerinin yüksek olduğu saptanmıştır (p < .001). Ölçeğin toplam iç tutarlılık katsayısı.91 olarak hesaplanmıştır. Ayrıca geliştirilen ölçek ile Ergen Prososyallik Ölçeği ve Karakter Gelişim İndeksi Ergen Formu- Nezaket Alt Boyutu arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur (p < .01). Ölçek puanları ile cinsiyet, sınıf düzeyi ve okul türü değişkenleri arasındaki ilişkiler incelenmiş olup istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular, Ergenler için Akran Nezaketi Ölçeği'nin ergenlerin akranlarına yönelik nezaket düzeylerini ölçmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Peer kindness refers to individuals' respectful, supportive, thoughtful, and understanding behaviors in their relationships with peers. A review of the national literature indicates that studies on kindness are quite limited, and that no peer kindness scale developed specifically for adolescents currently exists. Accordingly, the aim of this study was to develop a valid and reliable measurement tool to assess adolescents' levels of kindness within the context of peer relationships. The study group consisted of 651 adolescents from different grade levels who were enrolled in various high schools during the 2025–2026 academic year. In the scale development process, a comprehensive review of the literature was conducted as an initial step. Subsequently, qualitative data were collected through open-ended questionnaires administered to 64 high school students in order to explore how the concept of kindness is perceived by adolescents. Based on the literature review and the qualitative findings, an initial item pool was generated and submitted for expert review. Revisions were made to the items in line with expert evaluations, and items deemed insufficient were removed from the scale. A pilot study was then conducted with 52 students. Following the pilot application, further revisions were made to the items in terms of clarity and language, and the main application phase was initiated. Exploratory Factor Analysis conducted on the data obtained from the main application revealed that the scale has a two-factor structure consisting of 22 items. Confirmatory Factor Analysis results supported the adequacy of this factor structure. All items were found to have high discrimination indices (p < .001). The overall internal consistency coefficient of the scale was calculated as .91. In addition, significant correlations were found between the developed scale and both the Adolescent Prosociality Scale and the Kindness subscale of the Character Growth Index–Adolescent Form (p < .01). Relationships between scale scores and the variables of gender, grade level, and school type were also examined, and statistically significant differences were identified. Overall, the findings indicate that the Peer Kindness Scale for Adolescents is a valid and reliable instrument for assessing adolescents' levels of kindness toward their peers.
Benzer Tezler
- Ergenlerde karakter güçleri ile zorbalık arasındaki ilişkinin incelenmesi
Analyzing the relationship between character strength and bullying in adolescents
EMİNE GÜLBAHAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TUĞBA SARI
- Ortaokul öğrencilerinde fiziksel aktivite,ekran bağımlılığı ve akran ilişkisi arasındakiilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between physical activity, screen addiction and peer relationship in secondary school students
EBRU GÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SporSiirt ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERDAR ADIGÜZEL
- Ebeveyn kaybı yaşamış ergenler ile tam aileye sahip ergenlerde akran zorbalığı ve duygu düzenleme becerisinin incelenmesi
A study on peer bullying and emotion regulation abilities in adolescents who have and have not experienced parental loss
GAMZE ÜNAL ÜSTÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYNUR BÜTÜN AYHAN
- Ergenlerin ve ebeveynlerin gözünden ergenler için koruyucu ve risk faktörleri ve eğitim beklentileri
Protective and risk factors and educational expectations for adolescents from the perspectives of adolescents and parents
BEGÜM ERBAKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiBaşkent ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİGEN ÇOK
- 10-16 yaş çocuk ve ergenler için erken dönem uyumsuz ölçekler takımı (ÇEŞÖT)'nın geçerlik, güvenirlik ve norm çalışması
The reliability, validity and norm studies of the set of early maladaptive schema questionnaires for children and adolescents between the ages of 10-16
OLCAY GÜNER