Üniversite öğrencilerinin ekolojik ayak izi farkındalığının yeşil satın alma davranışları üzerindeki etkisi
The impact of ecological footprint awareness among university students on green purchasing behaviors
- Tez No: 1000993
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUSTAFA KARTAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Ekolojik ayak izi, Yeşil pazarlama, Yeşil satın alma niyeti, Çevreci pazarlama, Üniversite öğrencileri, Ecological footprint, Green marketing, Green purchase intention, Environmental marketing, University students
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tedarik Zinciri Yönetimi ve E-Ticaret Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Tedarik Zinciri Yönetimi ve E-Ticaret
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde artan gereksiz tüketim ve ihtiyaçtan fazla üretim, doğal kaynakların hızla tükenmesine ve çevresel sorunların küresel ölçekte artmasına neden olmaktadır. Bu sorunların çözümü yalnızca ulusal politikalarla sınırlı kalmayıp bireylerin çevreye duyarlı tüketim alışkanlıkları geliştirmesini de gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda ekolojik ayak izi kavramı, bireylerin çevre üzerindeki etkilerini somut bir biçimde ortaya koyarak çevresel farkındalığın artırılmasında önemli bir gösterge sunmaktadır. Tüketicilerin çevreye duyarlı davranışlarını teşvik etmeyi amaçlayan yeşil pazarlama uygulamaları ise sürdürülebilir tüketim anlayışının yaygınlaşmasında önemli bir rol oynamaktadır. Bu çalışmanın amacı, üniversite öğrencilerinin ekolojik ayak izi farkındalıklarının yeşil satın alma davranışları üzerindeki etkisini incelemek ve öğrencilerin çevre bilinci ile yeşil pazarlama algılarının demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemektir. Araştırma nicel araştırma yöntemine dayanmaktadır. Araştırmanın evrenini, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Selçuk Üniversitesi Beyşehir Ali Akkanat Kampüsü'nde öğrenim gören önlisans ve lisans düzeyindeki öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi, kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen toplam 306 öğrenciden meydana gelmektedir. Veri toplama aracı olarak çevrimiçi anket yöntemi kullanılmış ve veriler 24 maddeden oluşan 5'li Likert tipi ölçek aracılığıyla elde edilmiştir. Ölçeğin güvenirliği Cronbach's Alpha katsayısı ile test edilmiş ve 0,924 değeriyle mükemmel düzeyde güvenilir bulunmuştur. Ölçeğin yapı geçerliliğini incelemek amacıyla yapılan keşfedici faktör analizinde KMO değeri 0,926, Bartlett Küresellik Testi ise p < 0,001 olarak belirlenmiş ve verilerin faktör analizine uygun olduğu tespit edilmiştir. Faktör analizi sonucunda ölçeğin toplam varyansın %62,741'ini açıklayan beş alt boyuttan oluştuğu görülmüştür. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler ile ki-kare testi kullanılmış; analizler SPSS 25 paket programı aracılığıyla gerçekleştirilmiş ve p < 0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Araştırma bulguları, üniversite öğrencilerinin ekolojik ayak izi farkındalıklarının genel olarak orta düzeyde olduğunu, buna karşın yeşil satın alma davranışlarına olumlu yaklaştıklarını göstermektedir. Ekolojik ayak izi farkındalığı ile yeşil satın alma davranışları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Demografik değişkenler açısından yapılan analizlerde, cinsiyet değişkenine göre kadın öğrencilerin çevre dostu ürünlere yönelik daha duyarlı davranışlar sergilediği belirlenmiştir. Ayrıca yaş, gelir ve eğitim düzeyi değişkenlerinin çevre bilinci ve yeşil satın alma davranışlarında anlamlı farklılaşmalara yol açtığı görülmüştür. Sonuç olarak, ekolojik ayak izi farkındalığının yeşil satın alma davranışlarını etkileyen önemli bir unsur olduğu ve bu farkındalığın artırılmasına yönelik yeşil pazarlama uygulamalarının desteklenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Today, increasing unnecessary consumption and overproduction are causing the rapid depletion of natural resources and a global increase in environmental problems. Solving these problems requires not only national policies but also the development of environmentally conscious consumption habits by individuals. In this context, the concept of ecological footprint provides a concrete indicator of individuals' impact on the environment, offering a significant role in raising environmental awareness. Green marketing practices, aimed at encouraging environmentally conscious consumer behavior, play a crucial role in spreading the concept of sustainable consumption. The aim of this study is to examine the impact of university students' ecological footprint awareness on their green purchasing behavior and to determine whether students' environmental awareness and perceptions of green marketing differ according to demographic variables. The research is based on a quantitative research method. The population of the research consists of associate and undergraduate students studying at Selçuk University Beyşehir Ali Akkanat Campus during the 2024–2025 academic year. The sample of the research consists of a total of 306 students selected using the convenience sampling method. An online questionnaire was used as the data collection tool. A survey method was used, and data were obtained through a 24-item, 5-point Likert-type scale. The reliability of the scale was tested using Cronbach's Alpha coefficient and found to be excellent with a value of 0.924. In the exploratory factor analysis conducted to examine the construct validity of the scale, the KMO value was determined as 0.926, and the Bartlett Sphericity Test was p < 0.001, indicating that the data were suitable for factor analysis. As a result of the factor analysis, it was observed that the scale consisted of five sub-dimensions explaining 62.741% of the total variance. Descriptive statistics and the chi-square test were used in the analysis of the data; the analyses were performed using the SPSS 25 software package, and a p < 0.05 value was considered statistically significant. The research findings indicate that university students generally have a moderate level of awareness regarding their ecological footprint, but they have a positive attitude towards green purchasing behavior. Statistically significant relationships were found between ecological footprint awareness and green purchasing behavior. Analyses of demographic variables revealed that female students exhibited more sensitive behaviors towards environmentally friendly products. Furthermore, age, income, and education level variables were found to lead to significant differences in environmental awareness and green purchasing behavior. In conclusion, it was determined that ecological footprint awareness is an important factor influencing green purchasing behavior, and that green marketing practices aimed at increasing this awareness should be supported.
Benzer Tezler
- Bursa Uludağ Üniversitesi öğrencilerinin sürdürülebilir beslenmeye yönelik davranışlarının ve ekolojik ayak izi farkındalıklarının belirlenmesi
Assessment of sustainable nutrition behaviors and ecologicalfootprint awareness among university students: a study at bursauludağ university
ELİF AYCAN TAŞKIN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiBursa Uludağ ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YEŞİM UNCU
- Geleceğin hekimlerinin sürdürülebilir tüketim davranışları ve ekolojik ayak izi farkındalıklarının belirlenmesi
Determining the sustainable consumption behaviors and ecological footprint awareness of the future physicians
İREM GÖKŞAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiNecmettin Erbakan ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA GÖKŞİN CİHAN
- Sürdürülebilirlik çerçevesinde üniversite öğrencilerinin ekolojik ayak izinin ölçülmesi
Measuring the ecological footprint of university students within the framework of sustainability
DİLEK MARAŞLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İşletmeBalıkesir Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE GAMZE ÇİFTÇİ AYTEKİN
- Hemşirelik öğrencilerinin ekolojik ayak izi ve sürdürülebilir tüketim davranışlarının belirlenmesi
Determination of ecological footprint and sustainable consumption behaviors of nursing students
BÜŞRA BOZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sağlık EğitimiBalıkesir ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİBEL ERGÜN
- Üniversite öğrencilerinde ekolojik ayak izi farkındalığının anksiyete ile ilişkisi
The relationship between ecological footprint awareness and anxiety among university students
AYDIN DEVECİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiTrakya ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖNDER SEZER