Taraklı ilçesinin doğal görsel kimliğini oluşturan miras varlıkları ve korunması
Heritage assets forming the natural visual identity of Taraklı district and their conservation
- Tez No: 1001001
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZNUR YAZICI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Coğrafya, Geography
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Coğrafya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Doğal süreçler sonucunda oluşan ve uzun yıllar boyunca kendiliğinden şekillenen birçok unsur hem bilimsel açıdan hem de insanların yaşamına kattığı değer bakımından önemli bir yere sahiptir. Ancak bu doğal varlıkların bir kısmı henüz yeterince tanınmamakta, korunmamakta ya da kayıt altına alınmamaktadır. Son yıllarda doğal ve kültürel mirasa yönelik farkındalığın artmasıyla birlikte, bu değerlerin geleceğe aktarılması ve korunmasına yönelik çalışmaların önemi daha da belirgin hâle gelmiştir. Bu araştırma, Sakarya'nın güneydoğusunda yer alan Taraklı ilçesinde bulunan doğal güzelliklerin koruma değeri taşıması ve gelecek kuşaklara aktarılması gerekliliğinden hareketle hazırlanmıştır. Çalışma alanı yalnızca ilçe sınırlarını kapsamaktadır. Taraklı'nın jeomorfolojisi, dağlık kütleler ve akarsuların oluşturduğu derin vadilerle karakterize olurken; yerleşim alanı yoğun ormanlarla kuşatılmış dar bir vadi tabanında kurulmuştur. Karadeniz ikliminin etkilerinin hissedildiği bu doğal ortam hem ekolojik çeşitlilik hem de kültürel süreklilik açısından önem taşımaktadır. Bu bağlamda ilçede yer alan doğal miras alanlarının belirlenmesi, tanıtılması ve korunmasına yönelik bütüncül bir değerlendirme yapılması çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Çalışmada, Taraklı ilçesinde yer alan tümüyle doğal (saf/katışıksız) miraslar, jeo-kültürel miraslar ve biyokültürel miraslar belirlenmiş, bu değerlerin tanıtılması, korunması ve jeoturizm kapsamında değerlendirilebilmesine yönelik öneriler geliştirilmiştir. Araştırmanın başlangıcında, konuyu bütüncül biçimde ele alabilmek için kavramsal bir çerçeve oluşturulmuş; ardından ilçenin jeolojik yapısı, jeomorfolojik özellikleri, iklimi, toprak yapısı, bitki örtüsü ve hidrografik unsurları CBS tabanlı haritalar aracılığıyla ortaya konulmuştur. Bu fiziki temelin oluşturulmasından sonra, Taraklı'nın sahip olduğu yaylalar, ormanlar, kanyonlar, mağaralar, pınarlar, şelaleler, mikro-jeomorfolojik şekiller, mesire alanları, tabiat anıtları ile tarihî hamamlar, camiler, ustalık ürünü taş yapılar ve geleneksel yerleşim dokusu saha gözlemleri ve fotoğraflamalarla detaylı biçimde incelenmiştir. Arazi çalışmaları literatür taraması, 11 yöre halkı ile yapılan anket uygulamaları, CBS destekli haritalama ve jeo-yol güzergâhlarının plânlanmasıyla birlikte değerlendirilmiş; elde edilen tüm veriler ışığında ilçenin doğal ve jeo-kültürel miras potansiyeli bütüncül bir bakışla yorumlanmıştır. Taraklı'da doğal mirasın korunması ve tanıtılması konusunda uygulanan anketler, halkın oldukça net görüşlere sahip olduklarını göstermiştir. Katılımcıların çoğu, ilçedeki doğal güzelliklerin yeterince duyurulmadığını ve koruma çalışmalarının da beklentilerin gerisinde kaldığını belirtmiştir. Buna rağmen, doğal mirasın turizme ve yerel işletmelere katkı sağlayabileceğine dair güçlü bir inanç olduğu görülmüştür. Görüşlerde özellikle farkındalık eksikliği, maddi imkânların yetersizliği ve kurumlar arasındaki iletişim sorunlarının koruma sürecini zorlaştırdığı sıkça ifade edilmiştir. Genel olarak sonuçlar, Taraklı'daki doğal mirasın geleceğe aktarılabilmesi için hem tanıtım hem de koruma çalışmalarının daha sağlam bir zemine oturtulması gerektiğini ortaya koymuştur. Çalışmada ayrıca, Taraklı'daki doğal ve jeo-kültürel miras unsurları SWOT analiziyle değerlendirilmiş, böylece ilçenin mevcut durumu ve geliştirilmesi gereken yönleri daha net bir şekilde belirlenmiştir. Son bölümde ise elde edilen tüm bulgular tartışılmış, sonuçlar özetlenmiş ve geleceğe yönelik öneriler sunularak çalışma tamamlanmıştır.
Özet (Çeviri)
Many features shaped by natural processes over long periods hold significant scientific value as well as contribute meaningfully to human life. However, some of these natural assets remain insufficiently recognized, protected, or documented. With the rising awareness of natural and cultural heritage in recent years, the need to preserve these values and transmit them to future generations has become increasingly evident. This study was prepared based on the necessity to safeguard the natural landscapes of Taraklı, a district located in the southeastern part of Sakarya, and to ensure their continuity for future generations. The study area is limited to the district boundaries. While Taraklı's geomorphology is characterized by mountainous masses and deep valleys formed by watercourses, the settlement area is established on a narrow valley floor encircled by dense forests. Influenced by the Black Sea climate, this natural environment is significant in terms of both ecological diversity and cultural continuity. In this context, the primary aim of the study is to identify, promote, and assess the conservation needs of the natural heritage sites within the district through a holistic approach. The study identifies pure natural heritage, geo-cultural heritage, and biocultural heritage assets within the Taraklı district, and develops recommendations for their promotion, conservation, and integration within the scope of geotourism. At the initial stage of the study, a conceptual framework was established to examine the subject comprehensively; subsequently, the district's geological structure, geomorphological features, climate, soil characteristics, vegetation cover, and hydrographic elements were mapped using GIS-based analyses. Following this physical assessment, the region's plateaus, forests, canyons, caves, springs, waterfalls, recreational sites, monumental trees, as well as historical baths, mosques, master-crafted stone structures, and traditional settlement patterns were examined in detail through field observations and photographic documentation. Fieldwork findings were evaluated together with the literature review, surveys conducted with local residents, GIS-supported mapping, and 13 the planning of geo-routes. All obtained data were interpreted holistically to reveal the natural and geo-cultural heritage potential of the district. Surveys administered regarding the conservation and promotion of natural heritage in Taraklı have demonstrated that the public holds notably clear views on the matter. Most participants stated that the district's natural landscapes are not sufficiently publicized and that conservation efforts remain below expectations. Nevertheless, there is strong belief that natural heritage could contribute to tourism and local businesses. The results also revealed that a lack of awareness, limited financial resources, and communication issues among institutions hinder conservation processes. Overall, the findings demonstrate that effective promotion and protection strategies are essential to ensure the transmission of Taraklı's natural heritage to future generations. Furthermore, in the study, the natural and geo-cultural heritage elements of Taraklı were evaluated using a SWOT analysis, which helped to more clearly define the district's current status and the areas requiring development. The final section discusses the main findings, summarizes the results, and presents recommendations for future actions.
Benzer Tezler
- Taraklı (Sakarya) ilçesi ve yakın çevresi ekoturizm potansiyelinin belirlenmesi
Determination of the ecotourism potential of tarakli (Sakarya) district and its near surroundings
GÖKÇE CAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Peyzaj MimarlığıAtatürk ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ELİF AKPINAR KÜLEKÇİ
- Sürdürülebilirlik ve kırsal turizm bağlamında taraklı destinasyonunun koruma-kullanma dengesinin tespiti
Determination of the protection-use balance of tarakli destination in the context of sustainability and rural tourism
SELİN USTA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
TurizmSakarya Uygulamalı Bilimler ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAİD KINGIR
- Cittaslow ilanıyla birlikte sükûnetini kaybeden şehir: Taraklı
The city where the silence has been lost after the announcement of Cittaslow: Taraklı
MELEK TOPRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
SosyolojiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞÜKRÜ ASLAN
- Taraklı yerleşimindeki tarihi dokunun sürdürülebilirliği bağlamında kentsel koruma ve geliştirme stratejileri
Urban conservation and development strategies for sustainable historical heritage in Tarakli
HAVA KAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Peyzaj MimarlığıBartın ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Bölümü
YRD. DOÇ. DR. SELMA ÇELİKYAY
- Tarih felsefesinde metodoloji problemi: Tarihselci tarihyazımı ve Annales okulu tarihyazımı perspektifinden nedensellik ilkesinin temellendirilmesi
The problem of methodology in philosophy of history: Founding of causality principle from the perspective of historicist historiography and Annales school of historiography
SERPİL DURĞUN