Tersane yatırımlarında gemi ve hizmet tipi seçimi
Selection of ship and service type in shipyard investments
- Tez No: 1001085
- Danışmanlar: PROF. DR. ESMA GÜL EMECEN KARA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Gemi Mühendisliği, Denizcilik, Marine Engineering, Marine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küresel denizcilik endüstrisi; çevresel regülasyonlar, enerji dönüşümü, dijitalleşme ve alternatif yakıt teknolojileri gibi çok boyutlu değişimlerle karşı karşıyadır. Bu değişim, tersane yatırımlarını yalnızca altyapı projeleri olmaktan çıkararak, uzun vadeli stratejik planlama ve sürdürülebilirlik perspektifinde ele alınmasını gerekli kılmaktadır. Bu kapsamda çalışmada tersane yatırımlarında teknik, ekonomik, çevresel ve sosyal-politik açıdan hangi gemi ve hizmet tipine odaklanmanın daha uygun olacağı araştırılmaktadır. Türkiye'deki tersane yatırımları genellikle kısa vadeli piyasa taleplerine göre şekillenmekte, bu da uzun vadeli rekabet avantajını sınırlamaktadır. Bu açıdan çalışmanın, yatırımcılar için veriye dayalı stratejik yönlendirme sağlayan bir karar destek aracı olacağı düşünülmektedir. Çalışmada Bulanık AHP ve Bulanık TOPSIS yöntemlerinin bileşiminden oluşan bir metodoloji kullanılmıştır. Bu kapsamda, 13 uzmanın katıldığı bir anket çalışması yapılmıştır. Kriter ağırlıklarının belirlenmesi için Bulanık AHP yöntemi ve alternatiflerin çok kriterli puanının elde edilmesi ve sıralanması için Bulanık TOPSIS yöntemi kullanılmıştır. Bu yönde, altyapı maliyetleri, üstyapı maliyetleri, işletme maliyetleri, gemi inşa ve bakım-onarım faaliyetleri, konum ve kazanç olmak üzere 6 ana kriter belirlenmiştir. Bu ana kriterler altında ise 32 alt kritere odaklanılmıştır. Tersane alternatifleri için gemi tipi bazında hizmet türüne göre sadece yeni inşa odaklı, sadece bakım-onarım odaklı ve hem yeni inşa hem de bakım-onarım odaklı bütünleşik tersaneler olmak üzere 6 ayrı genel sınıf oluşturulmuştur. Bulanık AHP neticesinde görece ağırlıkla ilk sırada yer alan ana kriterlerin“Kazanç”ile“Gemi inşa ve bakım-onarım faaliyetleri”kriterleri olduğu,“Projeye ayrılacak bütçe”ile“Karlılık”'ın ise ilk sırada yer alan alt kriterler olduğu bulunmuştur. Bulanık TOPSIS hesaplamalarına göre sırası ile“Küçük tonajlı gemilere hizmet vermeyi hedefleyen bakım-onarım tersanesi”,“Büyük tonajlı gemilere hizmet vermeyi hedefleyen bakım-onarım tersanesi”ve“Yat üretmeyi hedefleyen yeni inşa tersanesi”ideal çözüme en yakın tersaneler olarak ilk üç sırda yer almıştır.
Özet (Çeviri)
The global maritime industry is facing multidimensional transformations driven by environmental regulations, energy transition, digitalization, and alternative fuel technologies. These changes necessitate that shipyard investments be addressed not merely as infrastructure projects, but within a framework of long-term strategic planning and sustainability. In this context, the present study investigates which ship and service types are more appropriate for shipyard investments from technical, economic, environmental, and socio-political perspectives. Shipyard investments in Türkiye are generally shaped by short-term market demands, which limits long-term competitive advantage. From this perspective, the study is expected to serve as a data-driven decision support tool providing strategic guidance for investors. The study employs a hybrid methodology combining Fuzzy Analytic Hierarchy Process (Fuzzy AHP) and Fuzzy Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (Fuzzy TOPSIS). Within this scope, a survey study was conducted with the participation of 13 experts. The Fuzzy AHP method was used to determine the weights of the criteria, while the Fuzzy TOPSIS method was applied to obtain the multi-criteria scores and rankings of the alternatives. Accordingly, six main criteria were identified: infrastructure costs, superstructure costs, operating costs, shipbuilding and repair activities, location, and profitability. Under these main criteria, a total of 32 sub-criteria were considered. For shipyard alternatives, six general classes were defined based on ship type and service focus: shipyards focusing solely on newbuilding, solely on repair and maintenance, and integrated shipyards combining both newbuilding and repair activities. The results of the Fuzzy AHP analysis indicate that the main criteria with the highest relative weights are“Revenue”and“Shipbuilding and Repair–Maintenance Activities”, while“Project Budget Allocation”and“Profitability”rank as the most significant sub-criteria. According to the Fuzzy TOPSIS calculations,“the shipyard targeting repair and maintenance services for small-tonnage vessels”,“the shipyard targeting repair and maintenance services for large-tonnage vessels”, and“the shipyard focusing on newbuild yacht production”are ranked as the top three alternatives closest to the ideal solution, respectively.
Benzer Tezler
- Contribution a la recherche d'un cadre juridique pour un droit international de laconcurrence plus efficace
Daha etkin bir uluslararası rekabet için hukuki çerçeve arayışı
ALİ CENK KESKİN
Doktora
Fransızca
2009
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JEAN MARC SOREL
PROF. DR. HALİL ERCÜMENT ERDEM
- Lean manufacturing philosophy and the vision of the Turkish shipyards
Yalın üretim filozofisi ve Türk tersanelerinin vizyonu
CAN ARIKAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2013
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiGemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA İNSEL
- Gemi kaynaklı egzoz emisyonları azaltma yöntemlerinin karşılaştırmalı analizi
Comparative analysis of ship-based exhaust emissions reduction methods
EMİR EJDER
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Denizcilikİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YASİN ARSLANOĞLU
- A new generic method for large investment analysis in industry and an application in shipyard-port investment
Büyük yatırım analizlerinde yeni genel bir yöntem ve tersane-liman yatırımında bir uygulama
BURAK ÖMER SARAÇOĞLU