Türkiye'de yaşanan ambulans trafik kazalarının iş sağlığı ve güvenliği açısından incelenmesi
Investigation of ambulance traffic accidents in Turkey in terms of occupational health and safety
- Tez No: 1001240
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GERÇEK BUDAK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği, Industrial and Industrial Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İş Sağlığı ve Güvenliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ambulans trafik kazaları, acil sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliği ile sağlık çalışanlarının güvenliği açısından kritik bir risk alanı oluşturmaktadır. Bu tez çalışmasında, Türkiye'de yaşanan ambulans trafik kazaları iş sağlığı ve güvenliği perspektifiyle çok boyutlu bir yaklaşımla ele alınmış; kazaların nedenleri, mekansal örüntüleri ve önlenmesine yönelik müdahale olanakları bütüncül olarak değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında, 2013–2022 yılları arasında Türkiye genelinde meydana gelen 3.711 ambulans kazası retrospektif olarak analiz edilmiştir. Elde edilen istatistiksel bulgular, kazaların büyük çoğunluğunun yerleşim yerlerinde, gündüz saatlerinde ve en sık yandan çarpma şeklinde gerçekleştiğini; yandan çarpma kaza türü ile yaralanma şiddeti arasında anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Kazaların kök nedenlerinin tespiti için Balık Kılçığı (Ishikawa) yöntemi kullanılmış; potansiyel önleyici stratejiler ise uzman görüşüne dayalı Point Allocation (PAM) ve Borda Count (BCM) çok kriterli karar verme (ÇKKV) teknikleriyle önceliklendirilmiştir. Analizler, ambulansların trafikteki fark edilebilirliğinin artırılmasının, kaza ve yaralanmaların önlenmesinde en yüksek etki potansiyeline sahip strateji olduğunu belirlemiştir. Bu temel bulgu doğrultusunda, sürücü algısını güçlendiren yenilikçi ambulans trafik levhası tasarımları geliştirilmiş ve algısal etkinliği en yüksek tasarım, demografik değişkenlerle ilişkisi de incelenen bir anket çalışmasıyla seçilmiştir. Çalışmanın uygulama aşaması ise Knapsack tabanlı bir optimizasyon modeli kullanılarak, İstanbul Başakşehir ilçesindeki kritik kavşaklar için optimal levha yerleşim planlaması ile somutlaştırılmıştır. Netice itibarıyla bu tez, ampirik veriyi tasarım ve mühendislik çözümleriyle birleştirerek, ambulans kazalarını önlemeye yönelik ulusal ölçekte uygulanabilir, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) odaklı bütüncül bir model sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Ambulance traffic accidents constitute a critical risk area in terms of the sustainability of emergency health services and the safety of healthcare workers. In this thesis study, ambulance traffic accidents occurring in Turkey were handled with a multidimensional approach from an occupational health and safety perspective; the causes, spatial patterns, and intervention possibilities for the prevention of accidents were evaluated holistically. Within the scope of the study, 3,711 ambulance accidents that occurred across Turkey between the years 2013–2022 were retrospectively analyzed. The obtained statistical findings revealed that the vast majority of accidents occurred in residential areas, during daytime hours, and most frequently in the form of side-impact collisions; and that there was a significant relationship between the side-impact accident type and injury severity. The Fishbone (Ishikawa) method was used for the determination of the root causes of the accidents; while potential preventive strategies were prioritized using Point Allocation (PAM) and Borda Count (BCM) multi-criteria decision-making (MCDM) techniques based on expert opinion. Analyses determined that increasing the conspicuity of ambulances in traffic is the strategy with the highest impact potential in preventing accidents and injuries. In line with this fundamental finding, innovative ambulance traffic sign designs strengthening driver perception were developed, and the design with the highest perceptual effectiveness was selected through a survey study in which its relationship with demographic variables was also examined. The implementation phase of the study was concretized with an optimal sign placement planning for critical intersections in the Başakşehir district of Istanbul using a Knapsack-based optimization model. Consequently, this thesis presents a holistic model focused on occupational health and safety (OHS) that is applicable on a national scale for preventing ambulance accidents by integrating empirical data with design and engineering solutions.
Benzer Tezler
- Mekansal veri kalitesi ve niteliklerinin araştırılması ve bir proje üzerinde test edilmesi
Researching spatial data quality and attributes for spatial analysis and testing on a project
ÖZGÜR ELMAS
Doktora
Türkçe
2026
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAHMİ NURHAN ÇELİK
- Acil servis travma bölümüne başvuru sonrası yatışı yapılan 65 yaş ve üzeri hastaların analizi
The analysis of patients 65 years and over who were after their hospitalized application to emergency service trauma department
MUSTAFA DEMİRÇAK
Tıpta Uzmanlık
İngilizce
2017
İlk ve Acil YardımSakarya ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MURAT YÜCEL
- Türkiye'de 112 acil sağlık hizmetlerinin tarihi
History of 112 emergency health services in Turkey
HABİP GOSTAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Deontoloji ve Tıp Tarihiİstanbul Medipol ÜniversitesiTıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MAHMUT TOKAÇ
- Türkiye'de deprem afetlerine müdahale çalışmalarının gelişiminin 1893 Malatya, 1971 ve 2003 Bingöl ve 2020 Sivrice depremleri örnekleri üzerinden incelenmesi
Examination of the development of earthquake disasters response efforts in Türkiye through the examples of the 1893 Malatya, 1971 and 2003 Bingöl and 2020 Sivrice earthquakes
TUĞBANUR ÇİÇEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Deprem MühendisliğiSakarya ÜniversitesiAfet Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT UTKUCU
- Yaşlı hastaların acil servis kullanım durumu ve ambulans kullanım belirleyicilerinin saptanması
The use of emergency ambulance service by elderly patients and assessment of predictors of ambulance use
SİNAN YENAL