Tatlı su salyangoz melanopsis praemorsa'da sentetik muska galaksolid((HHCB) ve tonalide(AHTN) kronik maruziyetin histopatolojik etkilerinin araştırılması
Investigation of the histopathological effects of chronic exposure to galaxoli̇de (HHCB) and tonali̇de (AHTN) in the freshwater snail melanopsis praemorsa
- Tez No: 1001445
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BİRGÜL OTLUDİL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyoloji, Biology
- Anahtar Kelimeler: Melanopsis praemorsa, Sentetik miskler, Galaksolid (HHCB), Tonalid (AHTN), Histopatoloji inceleme, Gastropoda, Melanopsis praemorsa, Foot tissue, Galaxolide (HHCB), Tonalide (AHTN), Histopathology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Biyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sentetik misk bileşikleri Galaksolid (HHCB) ve Tonalid (AHTN), kişisel bakım ürünlerinde yaygın kullanılan, çevrede kalıcı ve biyobirikime eğilimli kirleticilerdir. Atık sularla tatlısu ekosistemlerine taşınan bu maddeler, omurgasız türlerde fizyolojik bozulmalara yol açabilir. Melanopsis praemorsa, tatlısu kirliliğini yansıtan iyi bir biyoindikatör türdür. Bu çalışma, HHCB ve AHTN'nin kronik maruziyetinin M. praemorsa'nın hepatopankreas, ayak ve manto dokuları üzerindeki histopatolojik etkilerini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada kontrol, taşıyıcı kontrol, HHCB (1000 ng/L), AHTN (400 ng/L) ve HHCB + AHTN karışımından oluşan beş grup oluşturulmuştur. Salyangozlar 30 gün süreyle belirlenen konsantrasyonlara maruz bırakılmıştır. Maruziyet sonunda üç hedef doku (hepatopankreas, ayak ve manto) standart histolojik aşamalardan geçirilmiş ve ışık mikroskobunda değerlendirilmiştir. Hepatopankreas dokusunda 7. günden itibaren sindirim hücrelerinde vakuolizasyon ve bazofilik hücrelerde hipertrofi gözlenmiş, maruziyet süresi arttıkça lipit birikimi, amebosit artışı ve hemolenfatik alanların genişlemesi belirginleşmiştir. 21–28. günlerde nekroz, doku bütünlüğünde ileri düzey bozulma ve tübüler yapıların kaybı meydana gelmiştir. Ayak dokusunda erken dönemde epitelde deskuamasyon ve mukus hücresi artışı ortaya çıkmış; ilerleyen süreçte kas fibrillerinde atrofi, pigment hücrelerinde yoğunlaşma ve ileri düzey lipit vakuolizasyonu gelişmiştir. 28. günde kas dokusu yerini bağ dokuya bırakmıştır. Manto dokusunda 7. günden itibaren sil dejenerasyonu ve mukus artışı görülmüş; sonraki dönemlerde epitel hücre bütünlüğü bozulmuş, lipit vakuolleri yoğunlaşmış ve kas fibrillerinde atrofi belirginleşmiştir. 28. günde bazı örneklerde ileri derecede doku kaybı ve nekroz tespit edilmiştir. Tüm dokularda en şiddetli hasar HHCB + AHTN kombinasyonu uygulanan grupta gerçekleşmiş, kombinasyonun tekil uygulamalara göre daha erken ve daha güçlü toksisite gösterdiği belirlenmiştir. HHCB ve AHTN'nin kronik maruziyeti M. praemorsa'da dokusal bütünlüğü ve hücresel dengeyi bozan ilerleyici ve geri dönüşü zor histopatolojik değişikliklere neden olmuştur. Kombine maruziyet, tekil uygulamalara göre daha ağır doku hasarı oluşturarak sinerjistik toksisiteyi ortaya koymuştur. Bu bulgular, sentetik misk bileşiklerinin tatlısu ekosistemleri için önemli bir ekotoksik risk taşıdığını ve çevresel izleme ve düzenleme çalışmalarında dikkate alınması gerektiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to evaluate the histopathological alterations induced in the foot tissue of the freshwater gastropod Melanopsis praemorsa following a 30-day chronic exposure to the synthetic musk compounds Galaxolide (HHCB) and Tonalide (AHTN). Five experimental groups were established: control, solvent control, HHCB (1000 ng/L), AHTN (400 ng/L), and a combined HHCB+AHTN treatment (1000 ng/L + 400 ng/L). Tissue sections of the foot were prepared using standard histological procedures and examined on hematoxylin and eosin (H&E)-stained slides. In the control groups, epithelial integrity was preserved, with a regular ciliary structure, limited mucus cell presence, and healthy muscle fibers. In contrast, exposure to HHCB and AHTN resulted in early-stage (day 7) stress indicators, including epithelial desquamation, increased numbers of mucus cells, and ciliary degeneration. As the exposure period progressed (days 14 and 21), muscle fiber atrophy, pigment cell accumulation, lipid vacuolization, pyknotic nuclei, and pronounced cellular disorganization became evident. By day 28, extensive replacement of muscle tissue with connective tissue, intense lipid accumulation, and widespread necrosis reflected the late-stage effects of chronic toxicity. The most severe tissue damage was observed in the combined HHCB+AHTN group, indicating a synergistic toxic effect that manifested earlier and progressed more severely than individual exposures. The findings demonstrate that synthetic musk compounds induce time- and concentration-dependent structural deterioration in the foot tissue of M. praemorsa, and that combined exposure conditions lead to substantial histopathological losses in benthic gastropods. These results highlight polycyclic musks as an important ecotoxicological risk factor for aquatic invertebrates.
Benzer Tezler
- Gölmarmara ve Gölcük gölleri kerevitlerindeki (Actacus leptodactylus salinus Nordman, 1842) ağır metal birikimleri
A Accumilation levels of heavy metals in Gölmarmara's and Gölcük's lakes crayfish (Actacus leptodactylus salinus Nordman, 1842)
TUNCAY KINACIGİL
- Süte katılan sodanın beyaz peynirin teknolojisine ve kalitesine etkileri üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
CANSEN SEVİM
- Karboksimetilselüloz ile ayranın dayanıklı hale getirilmesi üzerine araştırmalar
Başlık çevirisi yok
NEŞE GÜLÜMSER
