İnsan haklarına nöral müdahaleler
Neural interference with human rights
- Tez No: 1001521
- Danışmanlar: PROF. DR. HAYDAR BURAK GEMALMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, nörobilim ve nöroteknoloji alanlarındaki hızlı gelişmelerin, insan zihnine erişim ve müdahale kapasitesini artırmasıyla birlikte ortaya çıkan hukuki sorunları, insan hakları hukuku perspektifinden incelemektedir. Beyne doğrudan veya dolaylı şekilde etki eden nöroteknolojik uygulamalar; bireylerin düşünce üretme, karar verme, davranış sergileme ve kimlik inşası gibi temel zihinsel süreçlerine temas etmekte, bu durum mevcut temel hak ve özgürlük rejiminin yeterliliğine ilişkin tartışmaları gündeme getirmektedir. Çalışmanın temel araştırma sorunu, insan zihnine yönelik nöral müdahalelerin hangi koşullarda bir temel hakka müdahale teşkil ettiği ve insan hakları hukukunun bu müdahalelere ne ölçüde ve hangi araçlarla karşılık verebildiğinin belirlenmesidir. Bu amaçla tezde, betimleyici ve normatif analiz yöntemleri birlikte kullanılmış; literatür incelemesi, Birleşmiş Milletler insan hakları sözleşmeleri, sözleşme organlarının yorumları, bölgesel insan hakları sistemleri, uluslararası yumuşak hukuk belgeleri ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadı ışığında değerlendirmeler yapılmıştır. Metodolojik olarak tezde, nöroteknolojik müdahaleler üçlü bir ayrım çerçevesinde ele alınmış, beyinde doğrudan biyolojik veya elektriksel etki yaratan müdahaleler, zihinsel süreçlerle etkileşime giren teknolojiler ve zihinsel verilerin toplanması ve işlenmesine dayalı uygulamalar üzerinden inceleme yapılmıştır. Tez, nöral müdahalelerin özgün riskler barındırdığını kabul etmekle birlikte, bu risklerin büyük ölçüde mevcut insan hakları normlarının geliştirilmesi ve uygulanması yoluyla karşılanabileceği sonucuna ulaşmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the legal challenges arising from recent developments in neuroscience and neurotechnology that enhance access to and intervention with the human mind, from the perspective of human rights law. Neurotechnological applications that directly or indirectly affect the brain interact with core mental process such as thinking, decision-making, behaviour and identitiy formation, thereby raising questions about the adequacy of existing fundamental rights frameworks. The main research question of the study is to determine under which conditions neurotechnological interventions directed at the human mind constitute an interference with fundamental rights and to what extent human rights law can respond to such interventions. For this purpose, the thesis employs both descriptive and normative methods of analysis; evaluations are conducted in light of the relevant literature, United Nations human right treaties, the interpretations of treaty bodies, regional human rights systems, international soft law instruments and the case law of the European Court of Human Rights. Methodologically, the thesis examines neurotechnological interventions within a threefold framework, focusing on interventions that directly produce biological or electrical effects on the brain, technologies that interact with mental processes and applications based on the collection and processing of neural data. The thesis concludes that while neural interventions entail distinctive risks, these risks can largely be addressed through the development and application of existing human rights norms.
Benzer Tezler
- Hannah Arendt'in haklara sahip olma hakkı ve mülteci krizi
Hannah Arendt's right to have rights and the crisis of refugees
IRMAK KEPENEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİRDEN GÜNGÖREN BULGAN
- Türkiye'de bulunan suriyeli sığınmacıların ulusal sağlık sistemi üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Assessment of Turkish health system resilience;the impact of syrian refugees on the turkish health system
KEREM KINIK
Doktora
Türkçe
2019
Halk SağlığıBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiAfet Tıbbı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALPASLAN MAYADAĞLI
- Demokratik sistemde baskı grupları (Türkiye örneği)
Oppression groups in democratic system
HALİL GÖZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Siyasal BilimlerMarmara ÜniversitesiSosyoloji ve Antropoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜMNİ SEZEN
- Targeting and activation of antigen specific CD8+ T cells with peptide-major histocompatibility complex I tetramers
Peptit-majör histokompatibilite kompleks I tetramerleri ile antijen spesifik CD8+ T hücrelerin hedeflenmesi ve aktivasyonu
ŞAFAK CEREN USLU ŞIVGIN
Doktora
İngilizce
2025
BiyoteknolojiHacettepe ÜniversitesiTemel Onkoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HANDE CANPINAR
- Selective silencing of DNA topoisomerase IIß by siRNA transfection during neural transdifferentiation of hMSCs
İnsan kemik iliği mezenkimal kök hücrelerinin nöral farklılaşması esnasında DNA topoizomeraz IIß'nın kendine özgü siRNA ile baskılanması
NEBİYYEH KAMACI
Yüksek Lisans
İngilizce
2009
Moleküler TıpFatih ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SEVİM IŞIK