Trabzon bölgesinde çatı tipi güneş panellerinin verimliliğini etkileyen faktörler
Factors affecting the efficiency of rooftop solar panels in Trabzon region
- Tez No: 1001605
- Danışmanlar: PROF. DR. SERVET KARASU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İnşaat Mühendisliği, Civil Engineering
- Anahtar Kelimeler: Enerji optimizasyon modeli, Enerji santralleri, Enerji sistemleri, Enerji verimliliği, Güneş enerjisi, Energy optimization model, Power plants, Energy systems, Energy efficiency, Solar energy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Trabzon ilinde kurulu çatı tipi güneş paneli sistemlerinin verimliliğini etkileyen faktörleri incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda, Türkiye'nin güneşlenme süresi bakımından görece düşük potansiyele sahip bölgelerinden biri olan Trabzon'da yer alan beş farklı çatı tipi güneş enerjisi santralinin (GES) üretim performansı ve verimliliği karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Araştırmada Doğu–Batı yönelimli üç tesis (A, B, C) ile Güney yönelimli iki tesis (D, E) değerlendirilmiş; tesislerin çatı yönelimi, çatı eğimi, panel yerleşimi, kurulu güç değerleri ve üretim miktarları birlikte ele alınmıştır. Çalışma kapsamında iklimsel, çevresel, fiziksel ve teknik etmenlerin panel performansı üzerindeki etkileri incelenmiş; bölgenin güneşlenme potansiyeli, panel yönlendirme özellikleri, eğim açıları, bakım koşulları ve mevsimsel üretim değişimleri değerlendirilmiştir. Performans değerlendirmesinde 2024 ve 2025 yıllarına ait aylık üretim verileri kullanılmış; analizler birim alan başına üretim ve panel verimliliği ölçütleri temel alınarak gerçekleştirilmiştir. Ayrıca tesislerin gerçek üretim değerleri ile HelioScope simülasyon programı çıktıları karşılaştırılmıştır. Bulgular, çatı alanı geniş olan tesislerin toplam üretim miktarlarının yüksek olmasına karşın panel verimliliği bakımından her zaman üstün performans göstermediğini ortaya koymuştur. Çatı yönelim açısı, eğim açısı, panel yerleşimi, gölgeleme durumu ve bakım uygulamalarının enerji üretim performansı üzerinde belirleyici olduğu saptanmıştır. Güney yönelimli ve daha yüksek eğim açısına sahip sistemlerin gelen ışınımı daha etkin değerlendirdiği; buna karşılık Doğu–Batı yönelimli sistemlerin gün içi üretim dağılımını dengelediği belirlenmiştir. Verimlilik sonuçlarına göre, en büyük kurulu güce ve çatı alanına sahip A tesisinin en yüksek performansı göstermediği; buna karşın Güney cepheli ve 25° eğim açısına sahip E tesisinin en yüksek panel verimliliğine ulaştığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Trabzon gibi güneşlenme süresi görece düşük bölgelerde dahi uygun tasarım parametreleriyle çatı tipi GES uygulamalarının sürdürülebilir enerji üretimine önemli katkı sağlayabileceği belirlenmiştir. Bu doğrultuda panel yerleşimi ve yönlendirmesinin optimize edilmesi, düzenli bakım ve temizlik uygulamalarının sürdürülmesi, mevsimsel performans planlamasının yapılması ve gölgeleme kontrolü ile izleme sistemlerinin etkin biçimde kullanılması, verimliliğin artırılması açısından temel gereklilikler olarak öne çıkmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the factors affecting the efficiency of rooftop solar panel systems installed in Trabzon province. Within this scope, the production performance and efficiency of five different rooftop solar power plants (SPP) located in Trabzon, one of Turkey's regions with relatively low solar radiation potential, were analyzed comparatively. The study evaluated three east-west oriented plants (A, B, C) and two south-oriented plants (D, E), considering the roof orientation, roof slope, panel layout, installed power values, and production quantities of the plants. The study examined the effects of climatic, environmental, physical, and technical factors on panel performance; the region's solar potential, panel orientation characteristics, slope angles, maintenance conditions, and seasonal production variations were evaluated. Monthly production data for 2024 and 2025 were used in the performance evaluation; analyses were performed based on production per unit area and panel efficiency criteria. In addition, the actual production values of the facilities were compared with the outputs of the HelioScope simulation program. The findings revealed that facilities with large roof areas did not always demonstrate superior performance in terms of panel efficiency, despite their high total production quantities. It was determined that roof orientation angle, tilt angle, panel placement, shading conditions, and maintenance practices were decisive factors in energy production performance. It was determined that south-facing systems with higher slope angles utilize incoming radiation more effectively; conversely, east-west facing systems balance the production distribution throughout the day. According to the efficiency results, it was found that Facility A, which had the largest installed capacity and roof area, did not show the highest performance; on the other hand, Facility E, which had a south-facing orientation and a 25° slope angle, achieved the highest panel efficiency. As a result, it was determined that even in regions with relatively low sunshine duration, such as Trabzon, rooftop PV applications can make a significant contribution to sustainable energy production with appropriate design parameters. In this regard, optimizing panel placement and orientation, maintaining regular maintenance and cleaning practices, implementing seasonal performance planning, and effectively utilizing shading control and monitoring systems are highlighted as fundamental requirements for increasing efficiency.
Benzer Tezler
- Yerleşme ve ziraat hayatı açısından Baltacı ve Solaklı Deresi havzaları
Başlık çevirisi yok
YÜKSEL ACAR
- Çatı üzeri güneş enerjisi santralleri için teknik, ekonomik ve çevresel değerlendirme
Technical, economic and environmental assessment for rooftop solar power plants
SEDA ERGENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
EnerjiNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT GÖKÇEK
- Trabzon merkez ve ilçelerindeki tarihi çeşmeler
Historical fountains in Trabzon province and districts
AYŞENUR KÜÇÜK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Sanat TarihiOndokuz Mayıs ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KEMAL ÖZKURT
- Trabzon bölgesinde 0-12 yaş grubu çocuklarda hepatit B virüsü infeksiyonu prevalansı
Başlık çevirisi yok
İSMAİL TEMİZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1992
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıKaradeniz Teknik ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Trabzon bölgesinde risk gruplarının kanser erken tanısına yönelik tarama testlerini yaptırma oranları
The ratio of early cancer screening testing according to risk groups in trabzon region
GÜLŞAH BAYÇELEBİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2011
OnkolojiKaradeniz Teknik Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FAZIL AYDIN