Park ve rekreasyon alanı kullanıcılarında ekolojik değer ile ekolojik ayak izi arasındaki ilişkide çevre dostu rekreasyonel davranışın aracı rolü
The effect of ecological values on the ecological footprint awareness of park and recreation area users: The mediating role of pro-environmental recreational behaviour
- Tez No: 1001622
- Danışmanlar: PROF. DR. NEBAHAT ELER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Spor, Sports
- Anahtar Kelimeler: Ekolojik çevre, Ekorekreasyon, Fiziksel rekreasyon, Kent parkları, Ecological environment, Ecorecreation, Physical recreation, Urban parks
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, park ve rekreasyon alanı kullanıcılarının ekolojik değer, ekolojik ayak izi farkındalığı ve çevre dostu rekreasyonel davranış düzeylerini çeşitli sosyo-demografik değişkenlere göre incelemek ve ekolojik değerlerin ekolojik ayak izi farkındalığı üzerindeki etkisinde çevre dostu rekreasyonel davranışın aracılık rolünü test etmektir. Araştırma grubunu, Ankara Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı park ve rekreasyon alanlarını kullanan 18–88 yaş aralığındaki toplam 392 gönüllü oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde kişisel bilgi formuna ek olarak Yeni Ekolojik Paradigma Ölçeği, Ekolojik Ayak İzi Farkındalık Ölçeği ve Çevre Dostu Rekreasyon Davranışı Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeklerin DFA sonuçları iyi uyum göstermiş ve Cronbach Alpha katsayıları yeterli düzeyde bulunmuştur. Normalliği sağlayan veri seti üzerinde t-testi, ANOVA, Pearson korelasyonu ve aracılık analizi için Hayes PROCESS Model 4 kullanılmıştır. Bulgular, kadın katılımcılarda ekolojik ayak izi farkındalığı ve çevre dostu rekreasyon davranışlarının erkeklerden anlamlı biçimde yüksek olduğunu göstermiştir. Yaş arttıkça ekolojik değer, ekolojik ayak izi farkındalığı ve çevre dostu rekreasyon davranışlarında anlamlı artışlar gözlenmiştir. Medeni durum açısından evli bireylerin üç değişkende de daha yüksek puanlara sahip olduğu belirlenmiştir. Algılanan gelir düzeyi bakımından özellikle orta ve alt-orta gelir grubunda bulunan katılımcıların ekolojik değer ve ekolojik ayak izi farkındalığı açısından daha yüksek düzeylere sahip oldukları saptanmıştır. Aracılık analizi sonuçları, ekolojik değerlerin ekolojik ayak izi farkındalığını anlamlı biçimde yordadığını ve bu ilişkide çevre dostu rekreasyon davranışının aracı rol üstlendiğini göstermiştir. Ekolojik değerler çevre dostu rekreasyon davranışlarını anlamlı biçimde artırmakta, bu davranışlardaki artış ise ekolojik ayak izi farkındalığı düzeyini yükseltmektedir. Çevre dostu rekreasyon davranışlarının yalnızca bir sonuç değişkeni değil, ekolojik değerleri farkındalığa dönüştüren aktif bir kanal olduğu anlaşılmaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the levels of ecological values, ecological footprint awareness, and pro-environmental recreational behavior of park and recreation area users across various socio-demographic variables, and to test the mediating role of pro-environmental recreational behavior in the effect of ecological values on ecological footprint awareness. The sample consisted of 392 volunteers aged 18–88 who use park and recreation areas affiliated with the Ankara Metropolitan Municipality. Data were collected using a personal information form, the New Ecological Paradigm Scale, the Ecological Footprint Awareness Scale, and the Pro-Environmental Recreational Behavior Scale. Confirmatory factor analysis demonstrated good model fit, and Cronbach's alpha coefficients were at acceptable levels. Independent samples t-tests, ANOVA, Pearson correlation, and mediation analysis using Hayes' PROCESS Model 4 were conducted on the normally distributed dataset. The findings revealed that women exhibited significantly higher ecological footprint awareness and environmentally friendly recreation behaviors than men. Ecological values, ecological footprint awareness, and environmentally friendly recreation behaviors increased significantly with age. Married individuals scored higher on all three variables compared to single participants. In terms of perceived income level, participants in the medium and lower-medium income groups demonstrated higher ecological values and ecological footprint awareness. Mediation analysis revealed that ecological values significantly predicted ecological footprint awareness, with environmentally friendly recreation behavior serving as a mediator. Ecological values increased environmentally friendly recreation behaviors, which in turn elevated awareness levels. These behaviors function not merely as outcomes but as active channels through which ecological values are transformed into awareness.
Benzer Tezler
- Küçük ölçekli parkların etki alanlarına kattığı değerlerin ve kullanım potansiyellerinin irdelenmesi: İstanbul-Beşiktaş ilçesi örneği
Study of the value that small scale parks add to the service areas and their potential for use, the case of Besiktas district in Istanbul province
BAHAR DENİZ GÜRSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURAN ZEREN GÜLERSOY
- Kamusal açık mekan kullanıcılarının alan kullanımlarını etkileyen faktörlerin parklar bağlamında incelenmesi: Lüleburgaz Gençlik Parkı örneği
Examining the elements that affect open public space use in context of public parks: Case study of Luleburgaz Genclik Park
DOĞA DUYGU USLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE LALE BERKÖZ
- Kamusal açık alanlarda değişen mikro iklim koşulları ve dış mekân termal konfor: Taksim Meydanı ve Gezi Parkı örnekleri
Changing microclimatic conditions and outdoor thermal comfort in public open spaces: Examples of Taksim Square and gezi park
EDA HAFIZOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Meteorolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLDEN DEMET ORUÇ ERTEKİN
- Ekosistem hizmetlerinin peyzaj planlama sürecine entegrasyonu
Integration of ecosystem services into landscape process
PINAR PAMUKÇU
Doktora
Türkçe
2015
Peyzaj Mimarlığıİstanbul ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURGÜL ERDEM
- Bursa kenti Reşat Oyal kültür ve Merinos parklarının kullanıcı profilinin belirlenmesi, tercih ve beklentilerinin karşılaştırılması
Determination of user profile and comparison their preference and expectations i̇n reşat oyal cultural and Merinos Parks's in Bursa city
MAHMUT MURAT KUTKU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Ormancılık ve Orman MühendisliğiÇankırı Karatekin ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUT PEKİN TİMUR