Hoşap kuşburnu (rosa pisiformis (christ) d. sosn) bitkisinin kimyasal profillerinin aydınlatılması ve bazı metabolik enzimler üzerine olan inhibisyon etkisinin araştırılması
Elucidation of the chemical profiles of hoşap rosehip (rosa pisiformis (christ) d. sosn) plant and investigation of its inhibitory effects on certain metabolic enzymes
- Tez No: 1001626
- Danışmanlar: PROF. DR. VEYSEL ÇOMAKLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyokimya, Biochemistry
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kimya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Biyokimya Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, halk arasında“hoşaf kuşburnu”olarak bilinen ve Ağrı, Erzurum ile Van bölgesinde endemik olarak yetişen Rosa pisiformis (Christ) D. Sosn. bitkisinin Van çevresinden toplanan meyve-tohum kısımlarının farklı organik çözücülerle hazırlanmış ekstreleri incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı, ekstrelerin LC-MS/MS yöntemiyle fenolik ve flavonoid içeriklerini, GC-MS/MS yöntemiyle yağ asidi kompozisyonlarını belirlemek; ardından bu ekstrelerin asetilkolinesteraz (AChE), butirilkolinesteraz (BChE), pankreatik lipaz, α-glukozidaz, α-amilaz enzimleri üzerindeki inhibisyon etkilerini değerlendirmektir. Çalışmada öncelikle bitki doğal habitatından toplanarak herbaryum örnekleri hazırlanmış, meyve-tohum kısımları birlikte kurutulmuş ve farklı organik çözücülerle (hekzan, etanol, aseton, metanol, diklorometan) ekstreleri elde edilmiştir. Ekstrelerin fitokimyasal içerikleri LC-MS/MS ve GC-MS/MS analizleriyle belirlenmiş, enzim inhibisyon etkileri ise spektrofotometrik yöntemlerle üç tekrarlı olarak ölçülmüştür. Elde edilen bulgular, hoşap kuşburnunun fitokimyasal açıdan zengin bir tür olduğunu ve çoklu biyolojik hedefler üzerinde anlamlı inhibisyon etkisi gösterdiğini ortaya koymuştur. Ekstraktlar, özellikle nörodejeneratif hastalıklarla ilişkili AChE ve BChE enzimleri ile metabolik sendromla bağlantılı α-glukozidaz, α-amilaz ve lipaz enzimleri üzerinde belirgin inhibitör etkisi sergilemiştir. Bu sonuçlar, bitkinin tek bir hastalık modeli yerine çoklu patolojik süreçleri hedefleyebilen geniş spektrumlu bir farmakolojik profil sunduğunu düşündürmektedir. Sonuç olarak, hoşap kuşburnunun endemik bir tür olarak nörodejeneratif hastalıklar, diyabet, obezite, hiperlipidemi ve gut gibi metabolik bozuklukların tamamlayıcı tedavisinde potansiyel bir doğal kaynak olabilir. Çalışma, bölgedeki endemik tıbbi ve aromatik bitkilerin tanıtımına ve bölge ekonomisine katkı sağlaması açısından da önem taşımaktadır. Gelecekteki çalışmalarda in vivo etkinlik, toksisite ve klinik çalışmaların yapılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
In this study, extracts prepared using different organic solvents from the fruit–seed parts of Rosa pisiformis (Christ) D. Sosn., commonly known as“hoşap rosehip”and growing endemically in the Ağrı, Erzurum, and Van regions of Türkiye, were investigated. The plant material was collected from the vicinity of Van. The main objective of the study was to determine the phenolic and flavonoid contents of the extracts using the LC-MS/MS method and their fatty acid compositions using the GC-MS/MS method; subsequently, to evaluate the inhibitory effects of these extracts on acetylcholinesterase (AChE), butyrylcholinesterase (BChE), pancreatic lipase, α-glucosidase, and α-amylase enzymes. Initially, the plant was collected from its natural habitat, and herbarium specimens were prepared. The fruit–seed parts were dried, and extracts were obtained using different organic solvents (hexane, ethanol, acetone, methanol, and dichloromethane). The phytochemical compositions of the extracts were determined by LC-MS/MS and GC-MS/MS analyses, while enzyme inhibition activities were measured spectrophotometrically in triplicate. The results revealed that hoşap rosehip is a phytochemically rich species and exhibits significant inhibitory effects on multiple biological targets. The extracts showed pronounced inhibitory activity, particularly against AChE and BChE enzymes associated with neurodegenerative diseases, as well as α-glucosidase, α-amylase, and lipase enzymes linked to metabolic syndrome. These findings suggest that the plant possesses a broad-spectrum pharmacological profile capable of targeting multiple pathological processes rather than a single disease model. In conclusion, hoşap rosehip, as an endemic species, may serve as a potential natural resource for the complementary treatment of metabolic disorders such as neurodegenerative diseases, diabetes, obesity, hyperlipidemia, and gout. The study is also significant in terms of promoting endemic medicinal and aromatic plants of the region and contributing to the local economy. Future studies are recommended to include in vivo efficacy, toxicity, and clinical investigations.
Benzer Tezler
- Hoşap Kalesi bezemeleri
Hosap Fortress decorations
SONGÜL TAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Sanat TarihiAtatürk ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. DR. CELALETTİN KARADAŞ
- Hoşap Çayı Havzası'nda (Van) arazi kullanımı ve planlamasına yönelik öneriler
Recommendations for land use and planning in Hoşap River Basin (Van)
MEHMET BOZKOYUN
- Hoşap Kalesi kazısı seramikleri (2007-2017)
Hoşap Castle excavation ceramics (2007-2017)
ÖZLEM MEYDAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Sanat TarihiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLER YILMAZ
- Hoşap Kalesi kazısı tütün lüleleri (2007-2015)
Tobacco pipes in Hoşap Castle excavation (2007-2015)
SİNAN BERGE
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Sanat TarihiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET TOP
- Hoşap'taki Mahmudi beyliği mimarisi
Mahmudi principality architecture in Hoşap
MEHMET TOP
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
Sanat TarihiYüzüncü Yıl ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDÜSSELAM ULUÇAM