Hegemonya laboratuvarı: 1990'lar Türkiye'sinde organik kriz ve İslamcı mevzi savaşı (İktibas, Haksöz, Umran Dergileri örneği)
The hegemony laboratary: Organic crisis and the Islamist war of position in 1990s Turkey (the case of Iktibas, Haksöz, Umran)
- Tez No: 1001730
- Danışmanlar: PROF. DR. GÖKHAN ATILGAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İletişim Bilimleri, Siyasal Bilimler, Gazetecilik, Communication Sciences, Political Science, Journalism
- Anahtar Kelimeler: Haksöz dergisi, Hegemonya, Sivil toplum, Umran dergisi, İktibas dergisi, İslamcılık, Haksöz magazine, Hegemony, Civil society, Umran magazine, İktibas journal, Islamism
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gazetecilik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, 2002 sonrası AKP iktidarıyla somutlaşan İslamcı hegemonyanın düşünsel ve stratejik kökenlerini, 1990'lı yıllar Türkiye'sinde aramaktadır. 1990'ları, neoliberal politikaların derinleştirdiği bir“organik kriz”ortamında, İslamcılığın kendi karşı-hegemonik projesini inşa ettiği bir“laboratuvar”olarak tanımlayan çalışma, bu sürecin entelektüel üretim merkezleri olan İktibas, Haksöz ve Umran dergilerine odaklanmaktadır. Tezin temel iddiası, bu dergilerin sadece dönemin olaylarını yansıtan pasif tanıklar değil, Antonio Gramsci'nin kuramsal çerçevesiyle, sivil toplumda bir“mevzi savaşı”yürüten, yeni bir“tarihsel blok”un fikrî harcını karan ve“ortak duyuya”dönüştüren aktif ideolojik aygıtlar olduğudur. Maddeci diyalektik bir yöntem benimseyen çalışma, 1990-2002 yılları arasındaki dergi külliyatını yedi ana başlık altında tematik analize tabi tutmuştur. Bu analiz, dergilerin laik-Kemalist hegemonyaya nasıl meydan okuduğunu,“ümmet”kimliği etrafında yeni bir kolektif özneyi nasıl inşa ettiğini, neoliberalizmle kurduğu çelişkili ilişkiyi ve Kürt meselesinden Aleviliğe, başörtüsünden piyasa ahlakına kadar geniş bir yelpazede kendi ideolojik pozisyonlarını nasıl ürettiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak tez, 1990'lar İslamcı dergiciliğinin, bugünkü iktidarın düşünsel altyapısını kuran kurucu bir rol oynadığını ampirik ve teorik olarak kanıtlamaktadır
Özet (Çeviri)
This dissertation traces the intellectual and strategic origins of the Islamist hegemony that crystallised with the AKP's rise to power after 2002, locating its roots in 1990s Turkey. Defining the 1990s as a“laboratory”where Islamism constructed its counter-hegemonic project amidst an“organic crisis”deepened by neoliberal policies, the dissertation focuses on the periodicals İktibas, Haksöz, and Umran as centers of this intellectual production. The core argument, framed by Antonio Gramsci's theoretical work, posits that these journals were not passive witnesses to their era but active ideological apparatuses waging a“war of position”in civil society, forging the intellectual foundations of a new“historical bloc,”and transforming“common sense.”Adopting a materialist dialectical method, the study conducts a thematic analysis of journals published between 1990 and 2002, categorising them under seven main categories. This analysis reveals how the journals challenged secular-Kemalist hegemony, constructed a new collective subject around the“ummah”identity, navigated a contradictory relationship with neoliberalism, and produced their ideological positions on a wide range of issues, from the Kurdish question and Alevism to the headscarf and market ethics. Consequently, the dissertation empirically and theoretically demonstrates that 1990s Islamist journalism played a foundational role in establishing the intellectual infrastructure of the current ruling power
Benzer Tezler
- Towards new narratives and signifiers against“Global ends”: Chile's great refusal
“Küresel sonlara”karşı yeni anlatılara ve gösterenlere doğru: Şili'nin büyük reddi
EMRE ÖNKİBAR
Doktora
İngilizce
2025
SosyolojiGalatasaray ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERİDE SELCAN SERDAROĞLU POLATAY
- Neoliberal dönüşümün olumsuzluk birikimi ve şoklara direnç dinamikleri: NOE ve NDE endeksleri ile uluslararası tarihsel-karşılaştırmalı bir analiz (1980-2024)
Adversity accumulation and shock-resilience under neoliberal transformation: A cross-country historical analysis using NOE and NDE indices (1980-2024)
GÜNGÖR PABUŞÇU
- Bilim ve sanat merkezlerinde STEM uygulaması ve öğretmenlerin STEM uygulaması hakkındaki görüşlerinin incelenmesi
STEM workshops in science and art centers and researches on teachers' views on STEM workshops
MUSTAFA BULUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OĞUZ DOĞAN
- Amerika'nın 11 Eylül sonrası Irak politikası
Başlık çevirisi yok
KADİR DUVAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Uluslararası İlişkilerGazi ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURCU BOSTANOĞLU
- Hegemonya ve siyasal öğrenme. Almanya`daki Türkiyeli genç yetişkin ve yetişkin topluluk üzerine bir inceleme
Hegemony and political learning. A review on the young adults and adults community in Germany
RAMAZAN GÜNLÜ