Depremin taşınmaz satın alma tercihlerine etkisinin çok kriterli karar verme teknikleri ile değerlendirilmesi: Konya ili örneği
Assessing the impact of earthquakes on real estate purchase preferences using multi-criteria decision-making techniques: The case of Konya province
- Tez No: 1001735
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜLAY DEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Deprem Mühendisliği, Business Administration, Earthquake Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Taşınmaz Geliştirme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Deprem riski, günümüzde taşınmaz tercihlerini yalnızca fiziksel güvenlik parametreleriyle değil; aynı zamanda sosyal algı, psikolojik güvenlik ve ekonomik dinamikler açısından da dönüştüren stratejik bir belirleyici haline gelmiştir. Bu çalışma, deprem sonrası Konya'daki taşınmaz tercihlerinin değerlendirilmesine yönelik olarak belirsizlik içeren karar verme ortamlarında uygulanabilecek bütünleşik ve iki boyutlu bir bulanık çok kriterli karar verme (ÇKKV) modeli geliştirmeyi amaçlamaktadır. Model, Türkiye'nin Konya il merkezi özelinde uygulanmış olup Bulanık MAXC (MAXimum of Criterion), Bulanık Bonferroni Ortalama ve Bulanık TODIFFA (TOtal DIFFerential of Alternative) yöntemleri bir araya getirilerek özgün bir çerçeve sunulmuştur. Çalışmanın ilk aşamasında, Delphi tekniği ile uzman görüş birliği sağlanarak, mühendislik ve fiziksel güvenlik, algı ve psikolojik güvenlik ile geleneksel piyasa ve güvenilirlik temelli olmak üzere üç ana kriter grubu altında sekiz ana kriter belirlenmiştir. Bu kriterler, genel önem ve depremden etkilenme şiddeti (baskılama derecesi) olmak üzere iki boyutta ele alınmıştır. Kriterler, inşaat mühendisliği, mimarlık, şehir planlama, gayrimenkul değerleme, jeoloji ve sosyoloji gibi farklı uzmanlık alanlarına sahip karar vericiler tarafından değerlendirilmiştir. Kriter ağırlıkları, Bulanık MAXC yöntemi ile hesaplanırken; taşınmaz alternatiflerinin sıralaması Bulanık TODIFFA yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Değerlendirme kapsamında beş farklı konut alternatifi (Yeni Bina-Meram, Orta Yaş Bina-Karatay, Kentsel Dönüşüm Bekleyen Bina-Selçuklu, Yeni Bina-Selçuklu Çevreyolu, Yeni Proje-Şehrin Çevresi) karşılaştırılmıştır. Elde edilen bulgular, genel önem açısından“Zemin Güvenliği”kriterinin en yüksek ağırlığa sahip olduğunu, depremden etkilenme şiddeti açısından ise“Kat/Yükseklik Algısı”kriterinin en baskın rolü üstlendiğini ortaya koymuştur. Geleneksel kriterler olan Fiyat Uygunluğu ve Konum Avantajı ise göreli önem kaybına uğramıştır. Alternatiflerin sıralamasında,“Yeni Proje-Şehrin Çevresi”her iki boyutta da en yüksek önceliği alırken, bunu“Yeni Bina-Selçuklu Çevreyolu”takip etmiştir. Duyarlılık analizleri, modelin sağlam ve tutarlı bir yapı sergilediğini göstermiştir. Ayrıca, önerilen yöntemin sonuçları, literatürde sıkça kullanılan bulanık TOPSIS, bulanık CoCoSo, bulanık WASPAS ve bulanık MARCOS yöntemleriyle karşılaştırılmış ve yüksek düzeyde uyum gösterilerek modelin güvenilirliği doğrulanmıştır. Bu çalışma, deprem riskinin konut tercihleri üzerindeki karmaşık ve çok boyutlu etkisini değerlendirmeye yönelik belirsizliğe duyarlı, esnek ve uygulanabilir bir karar destek aracı sunarak hem literatüre teorik katkı sağlamakta hem de yerel yönetimler, planlamacılar ve gayrimenkul sektörü için pratik bir yol haritası oluşturmaktadır. Geliştirilen model, benzer deprem riski ve konut pazarı dinamikleriyle karşı karşıya olan diğer şehirlerde de uygulanabilecek potansiyele sahiptir.
Özet (Çeviri)
Earthquake risk has become a strategic determinant transforming real estate preferences today, not only in terms of physical safety parameters but also in terms of social perception, psychological safety, and economic dynamics. This study aims to develop an integrated, two-dimensional fuzzy multi-criteria decision-making (MCDM) model applicable in uncertain decision-making environments to evaluate real estate preferences in Konya after an earthquake. The model was applied specifically to the city center of Konya in Türkiye, and a unique framework was presented by combining Fuzzy MAXC (Maximum of Criterion), Fuzzy Bonferroni Mean, and Fuzzy TODIFFA (TOtal DIFFerential of Alternative) methods. In the first stage of the study, eight main criteria were determined under three main criterion groups: engineering and physical safety, perception and psychological safety, and traditional market and reliability-based criteria, by achieving expert consensus using the Delphi technique. These criteria were considered in two dimensions: general importance and the severity of earthquake impact (degree of suppression). The criteria were evaluated by decision-makers from different fields of expertise, including civil engineering, architecture, urban planning, real estate valuation, geology, and sociology. Criterion weights were calculated using the Fuzzy MAXC method, while the ranking of property alternatives was carried out using the Fuzzy TODIFFA method. Five different housing alternatives (New Building-Meram, Middle-Aged Building-Karatay, Building Awaiting Urban Transformation-Selçuklu, New Building-Selçuklu Ring Road, New Project-City Outskirts) were compared within the scope of the evaluation. The findings revealed that the“Ground Safety”criterion had the highest weight in terms of overall importance, while the“Floor/Height Perception”criterion played the most dominant role in terms of the severity of earthquake impact. Traditional criteria such as Price Affordability and Location Advantage suffered a relative loss of importance. In the ranking of alternatives,“New Project-City Outskirts”received the highest priority in both dimensions, followed by“New Building-Selçuklu Ring Road”. Sensitivity analyses have shown that the model exhibits a robust and consistent structure. Furthermore, the results of the proposed method were compared with frequently used fuzzy TOPSIS, fuzzy CoCoSo, fuzzy WASPAS, and fuzzy MARCOS methods in the literature, demonstrating a high level of agreement and confirming the model's reliability. This study provides a theoretical contribution to the literature and a practical roadmap for local governments, planners, and the real estate sector by offering an uncertainty-sensitive, flexible, and applicable decision support tool for evaluating the complex and multidimensional impact of earthquake risk on housing preferences. The developed model has the potential to be applied in other cities facing similar earthquake risk and housing market dynamics.
Benzer Tezler
- Taşınmaz değerlerindeki mekânsal ve zamansal farklılıkların deprem riski bağlamında analizi: GTWR modeli temelli bir çalışma
Analysis of spatial and time differences in real estatevalues in the context of earthquake risk: A study based on the GTWR model
YUSUF ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Jeodezi ve FotogrametriKonya Teknik ÜniversitesiHarita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞÜKRAN YALPIR
- 6 şubat depremlerinin konut değerlerine etkisi; Malatya, Yeşilyurt örneği
The impact of the february 6 earthquakes on housing values: The case of Yeşilyurt, Malatya
BERNA ULUBABA KAZGAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Jeodezi ve FotogrametriOndokuz Mayıs ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NÜKHET KONUK
- Comparative analysis of London and Istanbul real estate markets
Londra ve İstanbul emlak piyasalarının karşılaştırmalı analizi
ROJDA SAHRA KÖSEOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Uluslararası TicaretYeditepe ÜniversitesiUluslararası Ticaret ve Lojistik Yönetimi Ana Bilim Dalı
Prof. Dr. ERKUT AKKARTAL
- Modelling of earthquake history of the Knidos fault zone using in situ chlorine-36 surface exposure dating
Knidos fay zonu'nun deprem geçmişini klor-36 yüzey yaş tayini yöntemiyle modelleme
SEFA ŞAHİN
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Jeoloji Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİklim ve Deniz Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CENGİZ YILDIRIM
- Tarihi minarelerin dinamik özellikleri ve deprem performansları
Dynamic properties of the historic minarets and their earthquake performance
CİHAN CALP
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULLAH GEDİKLİ
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYKUT ERKAL