Otizm spektrum bozukluğuna sahip çocukların ebeveynlerinin yeme davranışı, algılanan stres ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi: SOBE vakfı örneği
Investigation of the relationship between eating behavior, perceived stress and quality of life of parents of children with autism spectrum disorder: The case of SOBE foundation
- Tez No: 1001756
- Danışmanlar: PROF. DR. NAZAN AKTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Algılanan Stres, Otizm Spektrum Bozukluğu, Vücut Kompozisyonu, Yaşam Kalitesi, Yeme Davranışı, Perceived Stress, Autism Spectrum Disorder, Body Composition, Quality of Life, Eating Behavior
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada; otizm spektrum bozukluğuna (OSB) sahip çocukların ebeveynlerinin yeme davranışı, algılanan stres, yaşam kalitesi ve vücut kompozisyonu arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Kesitsel nitelikte tasarlanan bu çalışma Selçuklu Otizmli Bireyler Eğitim Vakfı'nda (SOBE) eğitim gören OSB'li çocuğa sahip 274 ebeveynle yürütülmüştür. Araştırma verileri genel bilgi formu, vücut kompozisyonu ve antropometrik ölçüm formu, Hollanda Yeme Davranışı Anketi (DEBQ), Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Değerlendirme Anketi-Kısa Form (WHOQOL- BREF), Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ) ve Besin Tüketim Sıklığı Anketi kullanılarak araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme yöntemiyle elde edilmiştir. Araştırmaya katılan ebeveynlerin %83,94'ünü anneler (n=230), %16,06'sını babalar (n=44) oluşturmaktadır. Ebeveynlerin %54,4'ünün bel çevresi, %67,2'sinin bel/kalça oranı düşük risk grubunda ve %79,2'sinin yağ oranı ise yüksek risk grubundadır. Ebeveynlerin %35,0'ı hafif şişman, %30,3'ü normal, %31,8'i obezdir. Annelerin duygusal yeme puanları (28,73±13,62) babaların duygusal yeme puanlarından (22,07±9,01) yüksektir (p<0,05). Anne ve babaların dışsal ve kısıtlayıcı yeme puanları arasında anlamlı fark yoktur (p>0,05). Bel çevresi ölçüm değerleri ile duygusal yeme arasındaki ilişki düşük-orta düzeyde pozitif ve anlamlıdır (r=0,26, p<0,001). Vücut yağ yüzdesi ile duygusal yeme arasında orta düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişki vardır (r=0,36, p<0,001). WHOQOL-BREF ölçeği fiziksel sağlık alt boyutu ile duygusal yeme alt boyutu arasında negatif bir ilişki vardır (r=-0,13, p<0,05). Annelerin ASÖ toplam puanı, yetersiz öz yeterlik algısı, stres/rahatsızlık algısı alt boyut puanları babalara göre anlamlı fark göstermektedir (p<0,01). Bel çevresi ile algılanan stres arasında anlamlı bir ilişki yoktur (p>0,05). Vücut yağ yüzdesi ile algılanan stres arasında da düşük-orta düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=0,27, p<0,001). Algılanan stres ile duygusal yeme arasında düşük-orta düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=0,25, p<0,001). Algılanan stresin, BKI ve bel çevresi üzerindeki etkisinde duygusal yemenin tam aracılık gösterdiği; vücut yağ yüzdesi üzerindeki etkisinde de duygusal yemenin kısmi aracılık gösterdiği saptanmıştır. Araştırma bulgularına göre ebeveynlerin duygusal yeme davranışlarının DEBQ, WHOQOL-BREF ve ASÖ ölçekleri ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Stres değişkeninin duygusal yeme davranışınlarında antropometrik ölçümlerle ilişkili olduğu ve fiziksel sağlıkta duygusal yemenin rolü olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Duygusal yeme, stres ve yaşam kalitesinin birlikte ele alınacağı girişimler genel sağlık, vücut kompozisyonu ve yeme davranışlarının olumlu yönde etkilenmesine katkı sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the relationship between eating behavior, perceived stress, quality of life, and body composition among parents of children with autism spectrum disorder (ASD). Designed as a cross-sectional study, this research was conducted with 274 parents of children with ASD who were receiving education at the Selçuklu Autism Education Foundation (SOBE). Research data were collected using a general information form, a body composition and anthropometric measurement form, the Dutch Eating Behavior Questionnaire (DEBQ), the World Health Organization Quality of Life Assessment Questionnaire -Short Form (WHOQOL-BREF), Perceived Stress Scale (PSS), and Food Frequency Questionnaire. Mothers (n=230) constitute %83,94 of the parents participating in the study, while fathers (n=44) constitute %16,06. %54,4 of parents have a low-risk waist circumference, %67,2 have a low-risk waist-to-hip ratio, and %79,2 have a high-risk body fat percentage. %35 of parents were overweight, %30,3 were normal weight, and %31,8 were obese. Mothers emotional eating scores (28,73±13,62) were higher than fathers emotional eating scores (22,07±9,01) (p<0,05). There is no significant difference between mothers' and fathers' external and restrictive eating scores (p>0,05). The relationship between waist circumference measurements and emotional eating is low-moderate positive and significant (r=0,26, p<0,001). There is a moderate positive and significant relationship between body fat percentage and emotional eating (r=0,36, p<0,001). There is a negative correlation between the WHOQOL-BREF scale physical health subscale and the emotional eating subscale (r=-0,13, p<0,05). Mothers' total PSS scores, perceived lack of self-efficacy, and perceived stress/distress subscale scores show a significant difference compared to fathers (p<0,01). There is no significant relationship between waist circumference and perceived stress (p>0,05). A low-to-moderate positive and significant relationship was found between body fat percentage and perceived stress (r=0,27, p<0,001). A low-to-moderate positive and significant relationship was found between perceived stress and emotional eating (r=0,25, p<0,001). It was determined that emotional eating fully mediates the effect of perceived stress on BMI and waist circumference, and partially mediates the effect on body fat percentage. According to the research findings, parents emotional eating behaviors were found to be associated with the DEBQ, WHOQOL-BREF, and PSS scales. It was concluded that the stress variable is related to emotional eating behaviors with anthropometric measurements and that emotional eating plays a role in physical health. Initiatives that address emotional eating, stress, and quality of life together may contribute to positively affecting overall health, body composition, and eating behaviors.
Benzer Tezler
- 3-5 yaş arası otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarda yeme davranışlarını ve aile beslenme stratejilerinin karşılaştırılması
Comprasion of eating behaviors and family nutrition strategies in children with autism spectrum disorder between 3-5 years old
GÜLŞAH ERGUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DilbilimKapadokya ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FERHAT KORKMAZ
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların ebeveynlerinin besleme tarzlarının çocukların yeme davranışları ve beden kitle indeksi üzerine etkisi
The effect of feeding styles of parents of children with autism spectrum disorder on children's eating behaviors and body mass index
ÜMRE DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HemşirelikSelçuk ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİBEL KÜÇÜKOĞLU
- Otizm spektrum bozukluğu olan ve tipik gelişen çocukların beslenme davranışlarının karşılaştırılması ve ailelerinin beslenme bilgi düzeylerinin incelenmesi
Comparison of nutritional behaviors of with autism spectrum disorder and typically developing children and examination of their families' nutritional knowledge levels
DEMET KONAK HEKİMCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Bilgi ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BİRSEN DEMİREL
- Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların beslenme davranışlarının annelerin yaşam kalitesine etkisi
The effect of nutritional behavior of children with autism spectrum disorder on mothers' quality of life
GÜLÇİN YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
HemşirelikYozgat Bozok ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELDA YÜZER ALSAÇ
- Otizm spektrum bozukluğunda ebeveyn bilgi ve tutumlarının beslenme durumuna etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of parental knowledge and attitudes on nutritional status in autism spectrum disorder
MELİS AKHALİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve Diyetetikİzmir Demokrasi ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA ÇİFTÇİ