Aile hekimliği polikliniklerinde pnömokok aşısı hakkındaki eğitimin pnömokok aşılama oranına etkisi
The effect of education on pneumococcal vaccination rates in family medicine outpatient clinics
- Tez No: 1001764
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEŞİDE GÜNDÜZÖZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Erişkin Aşılama, Motivasyonel Görüşme, Pnömokok Aşısı, Sağlık Eğitimi, Adult Vaccination, Motivational Interviewing, Pneumococcal Vaccine, Health Education
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Streptococcus pneumoniae'nin neden olduğu invaziv enfeksiyonlar, özellikle yaşlı bireylerde ciddi morbidite ve mortaliteye yol açmaktadır. Ancak yüksek risk grubundaki bireylerde dahi pnömokok aşılanma oranları belirlenen hedeflerin oldukça altındadır. Bu çalışmada, pnömokok aşılamasını artırmaya yönelik eğitim yaklaşımlarından bilgilendirme ve motivasyonel görüşme yöntemleri kullanılmıştır. Çalışma, 65 yaş ve üzeri bireylerde bilgilendirme sonrası yapılan motivasyonel görüşmenin aşılanma oranlarını artırmadaki etkililiğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Yarı deneysel olarak tasarlanan bu araştırma, Kasım 2024 – Ocak 2025 tarihleri arasında Ankara Atatürk Sanatoryum Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'nde yürütüldü. Daha önce pnömokok aşısı yaptırmamış 290 gönüllü birey rastgele müdahale (n=145) ve kontrol (n=145) gruplarına ayrıldı. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri ile erişkin aşılarına ilişkin bilgi ve tutumları olgu formuyla toplandı. Kontrol grubuna yalnızca bilgilendirme formu verilirken, müdahale grubuna ek olarak bireysel motivasyonel görüşme uygulandı. Aşılanma durumları 8 hafta sonra kayıtlar ve telefonla takip edilerek değerlendirildi. Bulgular: Genel aşılanma oranı %52,41 olarak saptandı. Erkeklerin aşılanma oranı kadınlara göre anlamlı derecede yüksekti (p=0.001). Gelir düzeyi arttıkça aşılanma oranının da yükseldiği saptandı; ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulundu(p=0.046). Eğitim düzeyindeki artışla birlikte aşılama oranı artsa da fark anlamlı bulunmadı (p=0.617). Kronik hastalığı olan bireylerde aşılama oranı daha yüksek olmakla birlikte, fark anlamlı değildi (p=0.225). Medeni durum, sigara kullanımı, yaş ve hane halkı sayısı gibi değişkenlerle aşılanma arasında anlamlı ilişki saptanmadı (p>0.05). Müdahale grubunda aşılama oranı %74,48; kontrol grubunda ise %30,34'tü (p<0.001). Müdahaleden önce sorulan pnömok aşısı olmama gerekçelerinden 'bilgi eksikliği' (p<0.001) müdahale grubunda daha sık bildirilirken;'güvensizlik' (p<0.001) ve 'doğal korunma tercihi' (p=0.023) gibi gerekçeler kontrol grubunda anlamlı düzeyde daha sık ifade edilmiştir. Sonuç: Çalışmada yalnızca bilgilendirme yapılan bireyler ile bilgilendirmeye ek olarak motivasyonel görüşme uygulanan bireyler karşılaştırıldığında, motivasyonel görüşme uygulanan grupta aşılanma oranı anlamlı ölçüde daha yüksekti. Bu bulgu, bilgilendirme temelli yaklaşımlara eklenen kişiselleştirilmiş ve etkileşim odaklı iletişim yöntemlerinin yaşlı bireylerde aşı kararı üzerinde daha etkili olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: Invasive infections caused by Streptococcus pneumoniae lead to significant morbidity and mortality, particularly among older adults. However, pneumococcal vaccination rates remain considerably below targeted levels even among high-risk individuals. This study employed educational approaches, including informational materials and motivational interviewing, to increase pneumococcal vaccination uptake. It aims to evaluate the effectiveness of motivational interviewing following informational education in improving vaccination rates among individuals aged 65 and older. Materials and Methods: This quasi-experimental study was conducted at the Family Medicine Outpatient Clinic of Ankara Atatürk Sanatorium Training and Research Hospital between November 2024 and January 2025. A total of 290 volunteers who had never received a pneumococcal vaccine were randomly assigned to intervention (n=145) and control (n=145) groups. Sociodemographic characteristics and knowledge and attitudes toward adult vaccination were collected using a case form. While the control group received only an informational leaflet, the intervention group additionally underwent individual motivational interviews. Vaccination status was assessed eight weeks later via medical records and follow-up phone calls. Among the reasons for not receiving the pneumococcal vaccine assessed before the intervention, 'lack of knowledge' was reported significantly more frequently in the intervention group (p<0.001), whereas reasons such as 'distrust' (p<0.001) and 'preference for natural protection' (p=0.023) were significantly more common in the control group. Results: The overall vaccination rate was found to be 52.41%. The vaccination rate among males was significantly higher than that among females (p=0.001). As income level increased, vaccination rates also rose, and this relationship was statistically significant (p=0.046). Although vaccination rates increased with higher education levels, the difference was not statistically significant (p=0.617). Similarly, individuals with chronic diseases had higher vaccination rates, but this difference was also not significant (p=0.225). No statistically significant association was found between vaccination status and variables such as marital status, smoking, age, and household size (p>0.05).“Lack of knowledge”(p<0.001) was reported significantly more frequently in the intervention group, whereas reasons such as“distrust”(p<0.001) and“preference for natural protection”(p=0.023) for not receiving the pneumococcal vaccine were significantly more prevalent in the control group. Conclusion: When comparing individuals who only received information with those who also participated in motivational interviews, vaccination rates were significantly higher in the latter group. This finding indicates that personalized and interaction-focused communication methods, when added to informational strategies, are more effective in influencing vaccination decisions among older adults.
Benzer Tezler
- Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi polikliniklerine başvuran hastaların polifarmasi ve akılcı ilaç kullanım durumları
Status of the polypharmacy and the rational drug usage who applied to the polyclinics of the Ankara Training and Research Hospital
ÖZLEM PALAZ TÜRKER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN İSMAİL ARSLAN
- Yaşlı bireylerin erişkin bağışıklama hakkındaki bilgi, farkındalık ve güncel aşılanma durumları; bir eğitim ve araştırma hastanesi örneği
Knowledge, awareness and current vaccination status of elderly individuals about adult immunization; an example of training and research hospital
HİCRAN BUĞDAY KARTAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile Hekimliğiİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BERNA ERDOĞMUŞ MERGEN
- Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 65 yaş üstü bireylerin mevcut aşılanma durumları ve erişkin aşıları hakkındaki farkındalıklarının değerlendirilmesi
Evaluation of the awareness of individuals over 65 years of age about the current vaccination status and adult vaccinations who apply to the Family Medicine Policlinic
AYŞE KANAR YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM POLAT
- Erişkin bireylerde aşı reddinin, çocukluk ve erişkin aşılarıyla ilgili bilgi düzeyinin, tutum ve davranışların değerlendirilmesi
Evaluation of vaccine refusal, knowledge level, attitudes and behaviors about childhood and adult vaccines in adult individuals
TUĞBA KOŞMAZ KARA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN ZEYNEP AŞIK
- Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi aile hekimliği polikliniğine başvuran 18 yaş ve üstü diabetes mellitus tanılı hastaların hepatit b, influenza ve pnömokok aşı farkındalıkları ve aşılanma oranları
Başlık çevirisi yok
NEFİSE ŞEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BASRİ FURKAN DAĞCIOĞLU