Çiftlik hayvanlarında yapılan marker destekli seleksiyon çalışmaları
Marker-assisted selection studies conducted in farm animals
- Tez No: 1002085
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKAY BARITCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Marker destekli seleksiyon, DNA belirteçler, genetik varyasyon, Marker-assisted selection, DNA markers, genetic variation
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Zootekni Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küresel nüfus artışı ve buna bağlı olarak hayvansal gıdalara yönelik talebin yükselmesi, çiftlik hayvanlarında verimlilik, ürün kalitesi ve hastalıklara direnç gibi ekonomik öneme sahip özelliklerin genetik olarak iyileştirilmesini zorunlu kılmıştır. Geleneksel seleksiyon yöntemleri fenotipik kayıtlara dayalı olmaları nedeniyle zaman alıcı ve çevresel faktörlerden etkilenebilirken, moleküler belirteç teknolojileri genotip düzeyinde bilgi sağlayarak seleksiyon doğruluğunu artırmaktadır. Bu derleme tezde, çiftlik hayvanlarında gerçekleştirilen marker destekli seleksiyon çalışmalarının gelişimi RAPD, AFLP, RFLP, SSR ve SNP belirteç sistemleri çerçevesinde kapsamlı biçimde değerlendirilmiştir. İncelenen çalışmalar, söz konusu moleküler belirteçlerin süt verimi, canlı ağırlık artışı, karkas özellikleri, döl verimi ve hastalıklara dayanıklılık gibi temel ekonomik karakterlerle ilişkili gen bölgelerinin belirlenmesinde etkili olduğunu ortaya koymaktadır. RAPD ve AFLP belirteçleri genetik çeşitlilik ve populasyon yapısının analizinde kullanılırken, RFLP yöntemi aday gen polimorfizmlerinin saptanmasında güvenilir sonuçlar sunmuştur. SSR belirteçlerinin yüksek polimorfizm düzeyi sayesinde genetik haritalama ve akrabalık analizlerinde önemli avantaj sağladığı; SNP belirteçlerinin ise yüksek yoğunluklu genotipleme ve genomik seleksiyon uygulamalarında en güçlü ve güncel yaklaşımı temsil ettiği belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, marker destekli seleksiyonun generasyon aralığını kısalttığını, erken yaşta genetik üstün bireylerin belirlenmesini mümkün kıldığını ve ıslah programlarının etkinliğini artırdığını göstermektedir. Bununla birlikte, belirteç etkinliğinin populasyon yapısı ve fenotipik veri kalitesi ile doğrudan ilişkili olduğu anlaşılmıştır. Sonuç olarak, moleküler belirteçlerin geleneksel ıslah yöntemleriyle entegre edilmesi sürdürülebilir hayvancılık açısından önemli katkılar sağlamakta olup, özellikle SNP temelli genomik seleksiyon yaklaşımlarının gelecekte daha yaygın ve etkili biçimde kullanılacağı öngörülmektedir.
Özet (Çeviri)
The rapid growth of the global population and the corresponding increase in demand for animal-derived foods have necessitated the genetic improvement of economically important traits in farm animals, including productivity, product quality, and disease resistance. Traditional selection methods, which rely primarily on phenotypic records, are time-consuming and susceptible to environmental influences, whereas molecular marker technologies enhance selection accuracy by providing information at the genotypic level. In this review thesis, studies on marker-assisted selection in farm animals were comprehensively evaluated within the framework of RAPD, AFLP, RFLP, SSR, and SNP marker systems. The reviewed literature indicates that these molecular markers are effective in identifying genomic regions associated with key economic traits such as milk yield, body weight gain, carcass characteristics, reproductive performance, and disease resistance. RAPD and AFLP markers have been widely used in the analysis of genetic diversity and population structure, while the RFLP method has provided reliable results in detecting candidate gene polymorphisms. SSR markers offer significant advantages in genetic mapping and kinship analysis due to their high level of polymorphism, whereas SNP markers represent the most powerful and up-to-date approach for high-density genotyping and genomic selection applications. The findings demonstrate that marker-assisted selection shortens the generation interval, enables the early identification of genetically superior individuals, and improves the efficiency of breeding programs. However, marker effectiveness is strongly influenced by population structure and the quality of phenotypic data. Consequently, the integration of molecular markers with conventional breeding methods contributes substantially to sustainable livestock production, and SNP-based genomic selection approaches are expected to become increasingly widespread and effective in the future.
Benzer Tezler
- Ile de France x Anadolu merinosu melezi koyunlarda sıcaklık stresine tolerans parametreleri ile bazı aday genler arasındaki ilişkilerin belirlenmesi
Determination of the relationships between parameters associated with heat stress tolerance and some candidate genes in ile de France x Anatolian merino crossbred sheep
SEYDANUR SEVİM KAVUNLUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
ZiraatEskişehir Osmangazi ÜniversitesiZootekni Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TAKİ KARSLI
- Beş farklı yumurtacı saf tavuk hattında genetik çeşitliliğin, populasyon yapısının ve koruma önceliklerinin mikrosatellit markerler ile değerlendirilmesi
Beş farkli yumurtaci saf tavuk hattinda genetik çeşitliliğin, populasyon yapisinin ve koruma önceliklerinin mikrosatellit markerler i̇le değerlendirilmesi
HÜSEYİN GÖKTUĞ FİDAN
- Düşük, orta ve yüksek süt somatik hücreli keçilerde miR-148a-3p ve miR-223-3p ekspresyon seviyeleri ve süt kalite parametreleri ile ilişkileri
MiR-148a-3p and miR-223-3p expression levels and their relationships with milk quality parameters in low, medium, and high milk somatic cell count goats
AHMET RÜŞTÜ KANTARKAYA
Doktora
Türkçe
2026
BiyokimyaHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiMoleküler Biyokimya ve Genetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜSEYİN ÖZKAN
- Transgenik embryo üretimi için koç spermatozoonlarının farklı yöntemlerle transfekte edilmesi
Transfection of ram spermatozoa using different techniques for generating transgenic embryos
GÜL BAKIRER ÖZTÜRK
Doktora
Türkçe
2013
Veteriner Hekimliğiİstanbul ÜniversitesiDölerme ve Suni Tohumlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERHAT PABUCCUOĞLU
- Akkaraman ve pırlak ırkı koyunlarda serum antimüllerian hormon seviyeleri ile koyun başına düşen kuzu sayısı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between serum antimullerian hormone level and the lamb number in akkaraman and pirlak sheep
CENGİZ ÇIRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Veteriner HekimliğiBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiVeterinerlik Doğum ve Jinekolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ REHA AĞAOĞLU