İlkokul üçüncü sınıf öğrencilerinin akıcı okuma becerilerinin bilişsel çıraklık modeli ile geliştirilmesi
Enhancing the reading fluency skills of third grade primary school students through the cognitive apprenticeship model
- Tez No: 1002139
- Danışmanlar: PROF. DR. SÜLEYMAN ERKAM SULAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Eylem Araştırması, Bilişsel Çıraklık Modeli, Akıcı Okuma, Üçüncü Sınıf Öğrencileri, Sınıf İçi Uygulama, Action research, cognitive apprenticeship model, fluent reading, third-grade students, classroom practice
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ordu Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET SINIF EĞİTİMİ İLKOKUL ÜÇÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN AKICI OKUMA BECERİLERİNİN BİLİŞSEL ÇIRAKLIK MODELİ İLE GELİŞTİRİLMESİ ÇAĞLA DERVİŞOĞLU İlköğretim düzeyinde kazandırılması hedeflenen temel dil yetkinliklerinden biri olan okuma bilgiye ulaşma, anlama ve öğrenme süreçlerinin temelini oluşturması açısından son derece önemlidir. Akıcı okuma becerisi, öğrencilerin hem akademik başarıları hem de yaşam boyu öğrenme kapasiteleri üzerinde belirleyici bir etkiye sahiptir. Bu nedenle, özellikle ilkokul yıllarında akıcı okuma becerisinin gelişimi desteklenmelidir. Ancak uygulamada, öğrencilerin akıcı okumada yaşadıkları güçlükler sıklıkla göz ardı edilmekte, bu becerinin sistematik olarak geliştirilmesine yeterince odaklanılmamaktadır. İlkokul üçüncü sınıf öğrencileri, temel okuma becerilerini kazanmış olmakla birlikte, metni doğru, hızlı ve anlamlı bir biçimde okuyabilme yani akıcı okuma konusunda çeşitli güçlükler yaşayabilmektedir. Geleneksel öğretim yaklaşımlarında, okuma daha çok seslendirme ve harf tanıma ile sınırlı kalmakta; bilişsel süreçler, anlama stratejileri ve modelleme yoluyla öğrenme gibi derinlemesine yaklaşımlar yeterince kullanılmamaktadır. Bu bağlamda, öğrencilerin akıcı okuma becerilerinin geliştirilmesinde Bilişsel Çıraklık Modeli gibi yapılandırılmış ve öğretici-öğrenci etkileşimini temel alan modellerin etkili olabileceği düşünülmektedir. Bu doğrultuda araştırmanın amacı, ilkokul üçüncü sınıf öğrencilerinin akıcı okuma becerilerinin geliştirilmesinde Bilişsel Çıraklık Modeli'nin (BÇM) etkisini incelemektir. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden eylem araştırması yöntemi ile yürütülmüştür. Araştırma sürecinde, araştırmacı aynı zamanda uygulayıcı öğretmen olarak yer almış ve uygulamalar doğrudan sınıf ortamında gerçekleştirilmiştir. Çalışma, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında bir devlet ilkokulunda öğrenim gören 32 üçüncü sınıf öğrencisiyle yürütülmüş ve toplam on hafta sürmüştür. Araştırma sürecinde veriler Çok Boyutlu Akıcılık Ölçeği, sürekli gözlem, araştırmacı günlüğü ve ses kayıtları aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel analiz ve içerik analizi teknikleri kullanılmıştır. Uygulama süreci boyunca, bilişsel çıraklık modeline dayalı olarak modelleme, yönlendirme, geribildirim, yansıtma ve bağımsız uygulama aşamaları sistemli biçimde gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda, öğrencilerin okuma hızlarında ve doğruluk oranlarında belirgin bir artış gözlenmiş; tonlama, vurgu ve anlamlı okuma davranışlarında önemli gelişmeler kaydedilmiştir. Ayrıca, öğrencilerin metni anlama düzeyleri artmış ve okumaya karşı olumlu tutum geliştirdikleri tespit edilmiştir. Öğretmen ve öğrenciler, modelin sürece aktif katılım sağladığını ve öğrencilerin özgüvenini artırdığını belirtmiştir. Bu bağlamda, eylem araştırması süreci hem öğrenci gelişimine katkı sağlamış, hem de öğretmenin öğretimsel yeterliğini artırmış, sınıf içi uygulamalara yeni bir perspektif kazandırmıştır. Elde edilen bulgular, bilişsel çıraklık modelinin akıcı okuma öğretiminde etkili bir yapılandırılmış yaklaşım olarak kullanılabileceğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT PRIMARY SCHOOL EDUCATION ENHANCING THE READING FLUENCY SKILLS OF THIRD GRADE PRIMARY SCHOOL STUDENTS THROUGH THE COGNITIVE APPRENTICESHIP MODEL ÇAĞLA DERVİŞOĞLU Reading, as one of the fundamental language skills aimed to be developed during primary education, plays a crucial role in accessing information, comprehension, and learning processes. Fluent reading ability significantly influences students' academic success and lifelong learning potential. Therefore, it is essential to support the development of fluent reading skills, particularly during the early years of primary education. However, in practice, the difficulties students face in fluent reading are often overlooked, and systematic efforts to improve these skills remain limited. Although third-grade students typically acquire basic reading skills, they may still struggle to read texts accurately, quickly, and meaningfully. Traditional instructional approaches often focus on pronunciation and letter recognition, with insufficient emphasis on cognitive strategies, comprehension techniques, and modeling-based learning. In this context, structured and interactive models such as the Cognitive Apprenticeship Model (CAM) can be effective in enhancing students' fluent reading abilities. This study aimed to investigate the impact of the Cognitive Apprenticeship Model on the fluent reading skills of third-grade primary school students. Utilizing an action research design within a qualitative framework, the study was conducted in a public primary school during the 2024–2025 academic year with 32 third-grade students over ten weeks. The researcher also served as the implementing teacher, and all interventions took place in the natural classroom setting. Data were collected through the Multidimensional Fluency Scale, continuous classroom observations, researcher journals, and audio recordings. Descriptive and content analysis methods were employed for data analysis. Throughout the intervention process, the core components of CAM—modeling, coaching, feedback, reflection, and independent practice—were systematically applied. The findings indicated marked improvements in students' reading speed and accuracy, as well as in prosodic features such as intonation, emphasis, and expressive reading. Additionally, comprehension levels and attitudes toward reading improved significantly. Teachers and students reported that the model promoted active engagement and increased student self-confidence. Thus, the action research process contributed not only to student development but also enhanced the instructional competency of the teacher and offered new perspectives for classroom practices. Overall, the results suggest that the Cognitive Apprenticeship Model represents an effective, structured approach for teaching fluent reading.
Benzer Tezler
- İlkokul öğrencilerinin okuma-yazma becerilerinin görsel algı düzeylerine göre incelenmesi
An examination of primary school students' reading and writing skills in relation to their visual perception levels
ALPER KARAÇÖL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiSınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYSEL DEMİROĞLU
- Oyun temelli okuma eğitiminin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama beceresini destekleme durumu
Support status of game-based reading education for primary school 4th grade students' reading comprehension
ESİN AKYIL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PINAR GİRMEN
- Üçüncü sınıf öğrencilerinin akıcı okuma becerilerinin geliştirilmesine yönelik bir eylem araştırması
An action research on developing fluent reading skills of third grade students
MEHMET AŞIKCAN
Doktora
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET SABAN
- İlkokul 3. sınıf öğrencilerinin akıcı okuma becerilerinin ve anlama düzeylerinin incelenmesi
Investigation of primary school third grade students' reading fluency skills and level of comprehension
TUĞBA ÖZHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CEREN ÇEVİK KANSU
- Yapılandırılmış akıcı okuma yönteminin üçüncü sınıf öğrencilerinin akıcı okuma ile okuduğunu anlama becerilerine etkisi
Effect of structured reading method on fluent reading and comprehension skills of third-grade primary school students
MUSTAFA AKYOL
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Eğitim ve ÖğretimNiğde Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUHAMMET BAŞTUĞ