Yapay zeka uygulamaları tarafından üretilen metinlerin okunabilirlik ve ana fikir açısından incelenmesi
An analysis of the readability and main idea of texts generated by artificial intelligence applications
- Tez No: 1002142
- Danışmanlar: PROF. DR. SÜLEYMAN ERKAM SULAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ordu Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, yapay zekâ uygulamaları tarafından üretilen metinlerin okunabilirlik düzeyleri ve ana fikre ilişkin durumlar incelenmiştir. Dijitalleşen eğitim dünyasında, yapay zekâ tarafından üretilen metinlerin eğitsel değerinin değerlendirilmesi gün geçtikçe daha kritik hale gelmektedir. Araştırma, bu tür metinlerin ilkokul 4. sınıf öğrencileri tarafından ne ölçüde anlaşılabildiğini ve pedagojik uygunluğunu değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, karma araştırma deseni çerçevesinde hem nicel hem de nitel veri toplama teknikleriyle yürütülmüştür. Nicel veriler, yapay zekâ üretimi metinlerin okunabilirliğini belirlemek amacıyla Ateşman Okunabilirlik Formülü kullanılarak analiz edilmiştir. Nitel veriler ise öğrenci ve öğretmenlerden elde edilen görüşlerin içerik analizi ile değerlendirilmesiyle elde edilmiştir. Veri kaynakları arasında yapay zekâ tarafından oluşturulan özgün hikâyeler ve yarı yapılandırılmış görüşme formları yer almaktadır. Elde edilen sonuçlar, yapay zekâ metinlerinin genel anlamda okunabilirlik açısından uygun düzeyde olduğunu göstermektedir. Ancak, bazı metinlerde soyutluk, bağlam eksikliği ve kültürel uyumsuzluk gibi faktörlerin ana fikrin belirginliğini olumsuz etkilediği gözlemlenmiştir. Öğretmen görüşleri, bu metinlerin sınıf içi kullanım açısından potansiyele sahip olduğunu; ancak etkin kullanım için mutlaka öğretmen rehberliğinde içerik düzenlemesi yapılması gerektiğini vurgulamıştır. Öğrencilerden elde edilen veriler, özellikle problem durumu ve çözüm öğeleri açık biçimde sunulan metinlerde ana fikrin daha kolay kavrandığını ortaya koymuştur. Yapay zekâ destekli metinlerin eğitimde tamamlayıcı bir araç olarak kullanılabileceği; ancak kültürel bağlam, hedef düzeye göre içerik uyarlaması yapılmasının gerekli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Gelecek araştırmalar için farklı yaş grupları, metin türleri ve eğitim ortamlarında yapay zekâ uygulamaları ile üretilen içeriklerin etkililiğinin daha kapsamlı biçimde incelenmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
In this study, the readability levels and main idea characteristics of texts produced by artificial intelligence applications were examined. In the increasingly digitalized educational landscape, evaluating the educational value of AI-generated texts has become critical. The study aims to determine the extent to which such texts can be understood by fourth-grade primary school students and to assess their pedagogical appropriateness. The research was conducted within a mixed-methods design, employing both quantitative and qualitative data collection techniques. Quantitative data were analyzed using the Ateşman Readability Formula to determine the readability levels of AI-generated texts. Qualitative data were obtained through content analysis of the views collected from students and teachers. The data sources consisted of original stories generated by artificial intelligence and semi-structured interview forms. The findings indicated that AI-generated texts were generally at an appropriate level in terms of readability. However, in some texts, factors such as abstraction, lack of contextual clarity, and cultural inconsistency were observed to negatively affect the clarity of the main idea. Teacher opinions highlighted that these texts have potential for classroom use, yet emphasized the necessity of teacher-guided content adaptation for effective implementation. Data obtained from students showed that the main idea was more easily understood in texts where the problem situation and solution elements were presented clearly. The study concludes that AI-supported texts may serve as complementary tools in education; however, adapting the content to the cultural context and target grade level is essential. Future research is recommended to examine the effectiveness of AI-generated materials more comprehensively across different age groups, text types, and educational settings.
Benzer Tezler
- Akademik alanda yapay zekâ araçları tarafından üretilen içeriklerin tespit edilmesine yönelik bir uygulama
An application for detecting content produced by artificial intelligence tools in academic field
SİNEM KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ONUR SEVLİ
- EFL teachers' perceptions and practices on the differences between student-written and ChatGPT-generated essays
İngilizceyi yabancı dil olarak öğreten öğretmenlerin öğrenci ve ChatGPT tarafından yazılan kompozisyonlara dair algıları ve uygulamaları
GAMZE NUR ASLAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURAY ALAGÖZLÜ
- Yapay zekâ uygulamalarının fikir ve sanat eserleri hukuku anlamında eser kavramı kapsamında değerlendirilebilirliği ve bunların hukuki niteliği
The evaluability of artificial intelligence applications within the scope of the concept of work under intellectual property law and their legal nature
ERTUĞRUL KIYICI
- Corporate compliance enhanced by artificial intelligence
Yapay zeka ile güçlendirilmiş kurumsal compliance
İREM SERRA SEÇER
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Hukukİstanbul Medeniyet ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELTEM KARATEPE KAYA
- Almanca öğreniminde ChatGPT ve Gemini kullanımının CEFR ölçütlerine göre okuma ve yazma becerilerine uygunluğunun analizi
Evaluating ChatGPT and Gemini in German language learning: A Cefr-based analysis of reading and writing skills
MUSTAFA DURMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Alman Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYLİN SEYMEN