Salvıa vertıcıllata ve salvıa sıırtıca'nın doku kültürü yöntemi ile mikroçoğaltımı
In vitro micropropagation of salvia verticillata and salvia siirtica
- Tez No: 1002170
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HİLAL SURMUŞ ASAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyoteknoloji, Biotechnology
- Anahtar Kelimeler: Bitki hormonları, Tıbbi bitkiler, Phytohormones, Plants-medicinal
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Biyoteknoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Salvia L. (Lamiaceae) cinsi, zengin sekonder metabolit profili, özellikle uçucu yağlar, fenolik bileşikler ve terpenoid türevleri bakımından farmasötik ve biyoteknolojik araştırmalarda yüksek potansiyele sahiptir. Türkiye florasında geniş taksonomik çeşitlilikle temsil edilen bu cins, önemli sayıda endemik tür içermekte olup, antropojenik baskılar, habitat fragmentasyonu ve kontrolsüz bitki toplama faaliyetleri nedeniyle bazı taksonlar tehdit altındadır. Bu bağlamda, genetik kaynakların korunmasına yönelik in vitro çoğaltım stratejilerinin geliştirilmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmada, yaygın dağılıma sahip Salvia verticillata ile Türkiye'ye endemik Salvia siirtica türlerinin mikroçoğaltım protokolünün optimize edilmesi amaçlanmıştır. Deneysel tasarım kapsamında, sitokinin grubu bir büyüme düzenleyicisi olan 6-benzilaminopurin (BAP) farklı konsantrasyonlarda kültür ortamına ilave edilmiş ve sürgün rejenerasyonu, yaprak oluşumu ile biyokütle artışı parametreleri nicel olarak değerlendirilmiştir. Her iki tür için 2.0 mg/L BAP uygulaması, sürgün proliferasyonu ve morfogenetik yanıt açısından istatistiksel olarak en etkili konsantrasyon olarak belirlenmiştir. Ayrıca kültür ortamındaki karbon kaynağı olarak sukrozun (0, 15, 30 ve 45 g/L) farklı düzeylerinin sürgün gelişimi üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Bulgular, 30 g/L sukroz konsantrasyonunun sürgün uzunluğu, yaprak sayısı ve taze ağırlık değerlerinde anlamlı artış sağladığını ortaya koymuştur. Bununla birlikte, yüksek sukroz düzeylerinin osmotik stres kaynaklı olarak bazı büyüme parametrelerini baskılayabileceği gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, her iki Salvia türü için optimize edilen in vitro çoğaltım koşulları, özellikle endemik S. siirtica'nın ex situ korunması, sürdürülebilir üretimi ve ileri düzey biyoteknolojik uygulamalara entegrasyonu açısından uygulanabilir ve güvenilir bir yöntem sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The genus Salvia L. (Lamiaceae) possesses considerable pharmaceutical and biotechnological potential due to its rich profile of secondary metabolites, including essential oils, phenolic compounds, and terpenoid derivatives. In the flora of Türkiye, Salvia is represented by high taxonomic diversity, comprising numerous endemic taxa. However, anthropogenic pressures, habitat fragmentation, and uncontrolled harvesting threaten the natural populations of several species. In this context, the development of efficient in vitro propagation strategies is of critical importance for the conservation and sustainable utilization of genetic resources. The present study aimed to optimize the micropropagation protocol of Salvia verticillata, a widely distributed species, and Salvia siirtica, an endemic species restricted to Türkiye. Within the experimental framework, different concentrations of the cytokinin 6-benzylaminopurine (BAP) were incorporated into the culture medium, and their effects on shoot regeneration, leaf formation, and biomass accumulation were quantitatively evaluated. For both species, 2.0 mg/L BAP was identified as the most effective concentration in terms of shoot proliferation and morphogenetic response. Additionally, the influence of sucrose concentrations (0, 15, 30, and 45 g/L) as a carbon source on shoot development was investigated. The results demonstrated that 30 g/L sucrose significantly enhanced shoot length, leaf number, and fresh weight. Conversely, elevated sucrose levels were observed to exert inhibitory effects on certain growth parameters, possibly due to osmotic stress. Overall, the optimized in vitro propagation conditions established in this study provide a reliable and reproducible system for both species. The developed protocol offers a valuable framework for the ex situ conservation, sustainable production, and future biotechnological applications of the endemic species S. siirtica.
Benzer Tezler
- Jüvenil diabetes mellituslu olgularda tükrük immunoglobulin A, çürük ve periodontal ilişki
Başlık çevirisi yok
SERAP AKYÜZ
- Tıbbi adaçayı (salvia officinalis L.)'nda ekolojik ve morfogenetik varyabilite
Başlık çevirisi yok
HÜSEYİN YILMAZ
- Kızılağaç (almus glutinosa geartnsubsp barbata (C.A.Mey) Yalt.) gövde hacim ve biyokütle tablolarının düzenlenmesi
Başlık çevirisi yok
NEDİM SARAÇOĞLU
- Eskişehir ili sınırları içinde yetişen çeşitli bitkilerde görülen bazı parazit funguslar üzerinde taksonomik bir araştırma
Başlık çevirisi yok
KIYMET YILMAZ
