Yapay zekânın yazılım kalitesini artırmadaki rolü: Çok yönlü literatür taraması ve hibrit kalite yönetim çerçevesi önerisi
The role of artificial intelligence in enhancing software quality: A multivocal literature review and a hybrid quality management framework proposal
- Tez No: 1002184
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MURAT YILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol, Computer Engineering and Computer Science and Control
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Bilişim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yazılım sistemlerinin artan karmaşıklığı ve büyük ölçekli projelerin yönetiminde yaşanan zorluklar, geleneksel yazılım geliştirme yaklaşımlarının sınırlarını zorlamakta ve daha etkili yöntemlere olan ihtiyacı artırmaktadır. Bu bağlamda yapay zekâ, yazılım mühendisliği süreçlerini dönüştürme potansiyeline sahip stratejik bir teknoloji olarak öne çıkmaktadır. Bu tez çalışmasında, yapay zekâ tekniklerinin yazılım geliştirme yaşam döngüsü aşamalarındaki kullanım alanları ve bu kullanımın yazılım ürün kalitesine etkileri sistematik olarak incelenmiştir. Çalışmada, akademik çalışmalar ile endüstriyel uygulamaları birlikte değerlendirebilmek amacıyla çok yönlü literatür taraması yöntemi uygulanmış; 2020–2025 yılları arasında yayımlanan toplam 117 kaynak belirlenen dahil etme ve hariç tutma kriterleri doğrultusunda analiz edilmiştir. Bulgular, yapay zekâ tekniklerinin yazılım geliştirme yaşam döngüsü içerisinde özellikle geliştirme ve test aşamalarında yoğunlaştığını; kod üretimi, hata tahmini, test senaryosu üretimi ve otomatik hata tespiti gibi görevlerde sürece önemli katkılar sağladığını göstermiştir. ISO/IEC 25010 standardı temel alınarak yürütülen kalite değerlendirmeleri, yapay zekâ destekli araçların özellikle fonksiyonel uygunluk, güvenilirlik ve bakım yapılabilirlik kalite karakteristiklerinde iyileştirme potansiyeli sunduğunu ortaya koymuştur. Bununla birlikte, yapay zekâ çıktılarının bağlama duyarlılığı, doğrulama gereksinimleri ve hata riski nedeniyle insan denetiminin halen kritik önemde olduğu belirlenmiştir. Bu doğrultuda, araştırma kapsamındaki bulgular sentezlenerek yapay zekâ destekli araçların yazılım geliştirme süreçlerine güvenli ve ölçülebilir biçimde entegre edilebilmesini desteklemek üzere, insan denetimini merkezine alan hibrit bir kalite yönetim çerçevesi önerilmiştir.
Özet (Çeviri)
The increasing complexity of software systems and the managerial challenges associated with large-scale projects highlight the limitations of conventional software development approaches and intensify the demand for more effective methods. In this context, artificial intelligence has emerged as a strategic technology with the potential to reshape software engineering practices. This thesis systematically examined the application areas of artificial intelligence techniques across the stages of the software development life cycle and evaluated their impact on software product quality. To synthesize evidence from both academic research and industrial practice, a multivocal literature review method was employed. A total of 117 sources published between 2020 and 2025 were systematically selected and analyzed based on predefined inclusion and exclusion criteria. The results indicated that artificial intelligence techniques were predominantly adopted in the development and testing stages, contributing to tasks such as code generation, defect prediction, automated test case generation, and automated fault detection. Quality evaluations grounded in the ISO/IEC 25010 standard demonstrated that artificial intelligence–assisted tools have the potential to improve key software quality characteristics, particularly functional suitability, reliability, and maintainability. Nevertheless, due to context sensitivity, verification requirements, and the risk of incorrect outputs, human oversight remained essential. Accordingly, by synthesizing the research findings, a hybrid quality management framework centered on human supervision was proposed to support the safe and measurable integration of artificial intelligence-assisted tools into software development processes.
Benzer Tezler
- Prediction of COVID 19 disease using chest X-ray images based on deep learning
Derin öğrenmeye dayalı göğüs röntgen görüntüleri kullanarak COVID 19 hastalığının tahmini
ISMAEL ABDULLAH MOHAMMED AL-RAWE
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolGazi ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADEM TEKEREK
- Bankacılık hizmetlerinin performansının iyileştirilmesinde yapay zekanın rolü
The role of artificial intelligence in improving the performance of banking services
SARA TABBAA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Bankacılıkİskenderun Teknik ÜniversitesiEkonomi ve Finans Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. NAZİF ÇALIŞ
- Leveraging generative AI to enhance sixth graders' scientific argumentation quality on the greenhouse effect topic
Üretken yapay zekanın altıncı sınıf öğrencilerinin sera etkisi konusundaki bilimsel argümantasyon kalitesini artırmadaki rolünün incelenmesi
ERENAY ATAY
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimBoğaziçi ÜniversitesiEğitim Teknolojileri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUTLU ŞEN AKBULUT
- Empowering learner autonomy for developing writing skills through ai-enhanced reflective journals
Yapay zekâ destekli yansıtıcı günlükler aracılığıyla yazma becerilerinin geliştirilmesi için öğrenen özerkliğinin güçlendirilmesi
SENA KÖNEZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELAMİ AYDIN
- Data driven software engineering: The integral role of generative ai in transforming software development processes
Veri odaklı yazılım mühendisliği: Yazılım geliştirme süreçlerini dönüştürmede üretken yapay zekanın temel rolü
AYBÜKE YALÇINER
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolHacettepe ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU GÖKALP AYDIN
DR. AHMET DİKİCİ