Yetişkin bireylerde ultra işlenmiş besin tüketim sıklığının genel sağlık ve hedonik açlık üzerine ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between frequency of ultra-processed food consumption and general health and hedonic hunger in adult individuals
- Tez No: 1002307
- Danışmanlar: PROF. DR. PINAR SÖKÜLMEZ KAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Ultra işlenmiş besin, hedonik açlık, sağlık sorunları, Ultra-processed food, hedonic hunger, health problems
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmada yetişkin bireylerde ultra işlenmiş besin (UİB) tüketim sıklığının genel sağlık ve hedonik açlık üzerine ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: Bu kesitsel çalışma Mayıs 2024–Eylül 2024 tarihleri arasında Samsun Salıpazarı Anadolu Lisesi'nde çalışan 240 personel ve öğrenci ailesi ile yürütülmüştür. Veriler toplamda 8 bölümden oluşan anket ile araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme ile alınmıştır. Anket formu; bireylerin demografik özelliklerini, sağlık bilgilerini ve beslenme alışkanlıklarıyla ilgili bilgilerini sorgulayan soruları ,fiziksel aktivite düzeyini belirten Uluslararası Fiziksel Aktivite Kaydını (IPAQ/Kısa Formu), antropometrik ölçümlerini, NOVA sınıflandırılması kullanılarak hazırlanan UİB tüketim sıklığı formunu, Besin Gücü Ölçeği formunu (BGÖ), 24 saatlik besin tüketim kaydını içermektedir. Katılımcıların vücut ağırlığı (kg) , boy uzunluğu, bel ve kalça çevresi (cm) gibi ölçümleri araştırmacı tarafından alınıp değerlendirilmiştir. Bulgular Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) 27.0 programında istatistiksel olarak analiz edilmiştir ve p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bağımsız örneklem T testi, Mann-Whitney U testi, tek yönlü ANOVA (varyans analizi) testi, Kruskal-Wallis H testi kullanılmıştır ve değişkenler arasındaki ilişkilerin incelenmesi normal dağılım göstermeyen veriler için Spearman's sıra farkları korelasyon kat sayısı ile belirlenmiştir. Bulgular: Bireylerin yaşları ile BGÖ'nün alt faktörleri ve toplam puanları arasında anlamlı negatif yönde bir korelasyon olduğu belirlenmiştir (r:-0,189; p<0,05). Bireylerin IPAQ toplam puanları ile besin bulunabilirliği alt faktör puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönde bir ilişki olduğu bulunmuştur (r:-0,152; p<0,05). Bireylerin cinsiyete göre besin mevcudiyeti ve besinin tadına bakılması alt ölçek puanları ile hedonik açlık durumları arasında anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,05). Bireylerin UİB tüketim düzeylerine göre BGÖ puanları istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Ultra işlenmiş besininin sık tüketildiği düzeydeki puanlar az tüketilenlere göre daha yüksektir (p<0,05). Bireylerin UİB tüketim düzeyi en yüksek olan grupta bazı sağlık sorunlarının görülme sıklığının ve süresinin daha fazla olduğu gözlemlenmiştir. Sonuç: Ultra işlenmiş besin tüketim sıklığının hedonik açlık ve bazı sağlık sorunlarıyla ilişkisi olabileceği düşünülmektedir. İşlenmemiş veya minimum düzeyde işlenmiş besinlerle sağlıklı besin hazırlanımı desteklenerek belirtilen risklerin azaltılabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: This study aimed to evaluate the relationship between the frequency of ultra-processed food (UPF) consumption and general health and hedonic hunger in adult individuals. Material and Methods: This cross-sectional study was conducted with 240 staff and student families working at Samsun Salıpazarı Anatolian High School between May 2024 and September 2024. Data were collected by the researcher through a face-to-face interview with a survey consisting of 8 sections in total. The survey form includes questions investigating the demographic characteristics, health information and nutritional habits of individuals, the International Physical Activity Record (IPAQ/Short Form) indicating physical activity level, anthropometric measurements, the UİB consumption frequency form prepared using the NOVA classification, the Power of Food Scale form (PFS), and a 24-hour food consumption record. The participants' body weight (kg), height, waist and hip circumference (cm) measurements were taken and evaluated by the researcher. The findings were statistically analyzed using the Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) 27.0 program, and p<0.05 was considered statistically significant. Independent sample T test, Mann-Whitney U test, one-way ANOVA (analysis of variance) test, Kruskal-Wallis H test were used and the examination of the relationships between variables was determined by Spearman's rank difference correlation coefficient for data that didn't show normal distribution. Results: It was determined that there was a significant negative correlation between the individuals' ages and the sub-factors and total scores of the PFS (r: -0.189; p<0.05). It was found that there was a statistically significant negative correlation between the individuals' IPAQ total scores and the food availability sub-factor scores (r: -0.152; p<0.05). A significant difference was found between the individuals' food availability and food tasting sub-scale scores and hedonic hunger states according to gender (p<0.05). PFS scores were found to be statistically significant according to the individuals' UPF consumption levels. The scores at the level where UPF was consumed frequently were higher than those who consumed less (p<0.05). It has been observed that the incidence and duration of some health problems are higher in the group with the highest level of ultra-processed food consumption. Conclusion: It is thought that the frequency of ultra-processed food consumption may be related to hedonic hunger and some health problems. It is thought that the risks mentioned can be reduced by supporting healthy food preparation with unprocessed or minimally processed foods.
Benzer Tezler
- Yetişkin bireylerde ultra işlenmiş besin tüketimi, vücut bileşimi ve kronotip arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Association between ultra processed food consumption, chronotype and body composition among adults
ŞEYMA ESEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikAnkara ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE ÖZFER ÖZÇELİK
- Yetişkin bireylerde sağlıklı ortoreksiya ve ortoreksiya nervoza'nın ultra işlenmiş besin tüketimi ve slow food farkındalığı ile ilişkisi
The relationship between healthy orthorexia and orthorexia nervosa in adult individuals with ultra-processed food consumption and slow food awareness
YAREN ERKEÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Beslenme ve DiyetetikÜsküdar ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TEVFİK KOÇAK
- Yetişkin bireylerde hedonik hiperfaji ve vücut ağırlığı bakımından kendini damgalama durumu ile ultra işlenmiş besin tüketimi arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determination of relationship between hedonic hyperphagia, weight self-stigma and ultra-processed food consumption in adults
ZEHRA DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve DiyetetikGazi ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DUYGU AĞAGÜNDÜZ
- 18-65 yaş arası yetişkin bireylerde ultra işlenmiş gıda tüketiminin astım ile ilişkisinin biyokimyasal parametreler ile araştırılması
Investigation of the relationship between ultra-processed food consumption and asthma in ADULTS aged 18-65 with biochemical parameters
RÜMEYSA ÖZÇALKAP
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve DiyetetikTekirdağ Namık Kemal ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ALPASLAN
- Migren tanısı almış 18-65 yaş arası yetişkin bireylerde ultra işlenmiş gıda tüketimi ile migren arasındaki ilişkinin araştırılması
Investigation of the relationship between ultra-processed food consumption and migraine in adult individuals aged 18-65 with migraine diagnosis
MERVE KARABACAKOĞULLARINDAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikTekirdağ Namık Kemal ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ALPASLAN