Mecusilik ve İslam dininde kader anlayışı
The concept of destiny in Zoroastrianism and Islam
- Tez No: 1002329
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET MASATOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Iğdır Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada dinler tarihi perspektifinden Mecusilik (Zerdüştlük) ve İslam'da kader anlayışını mukayeseli bir biçimde ele alınmaktadır. Kader olgusu, insanın varoluşunu, özgürlüğünü ve Tanrı tasavvurunu doğrudan etkileyen evrensel bir problem alanı olarak, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde farklı yorumlara konu olmuştur. Zerdüştlük'te kader, kozmik düzende iyilik ve kötülük ilkesinin mücadelesi çerçevesinde, Ahura Mazda ve Angra Mainyu arasındaki düalist yapı üzerinden şekillenirken; İslam'da kader, Allah'ın mutlak ilim, irade ve kudret sıfatları bağlamında tek tanrıcı bir anlayışla temellendirilmiştir. Araştırmada, kader kavramının her iki gelenekteki etimolojik kökenleri, kutsal metinlerdeki Avesta ve Kur'an yansımaları, teolojik ve felsefi yorumları incelenmiş; insanın özgür iradesi, sorumluluğu ve ilahi takdir arasındaki ilişkinin nasıl temellendirildiği karşılaştırmalı olarak ortaya konulmuştur. Mecusilik'teki düalist kader anlayışı ile İslam'ın tevhid eksenli yaklaşımı arasındaki benzerlik ve farklılıklar, tarihsel süreç içinde şekillenen kelâmî tartışmalar (Cebriyye, Kaderiyye, Mâturîdîlik, Eş'arîlik) ışığında değerlendirilmiştir. Çalışmanın amacı, kader fenomeninin iki farklı dini gelenekteki anlam dünyasını açığa çıkarmak, aynı zamanda dinler tarihi metodolojisi çerçevesinde bu anlayışların insanın varoluş, ahlak ve sorumluluk algısına nasıl yön verdiğini göstermektir. Elde edilen bulgular, kader anlayışının yalnızca teolojik bir tartışma değil, aynı zamanda insanın özgürlük ve sorumluluk deneyimini anlamlandıran temel bir unsur olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the concept of destiny (qadar) in Zoroastrianism and Islam from a comparative perspective within the field of history of religions. Destiny, as a universal issue, directly influences human existence, freedom, and the perception of the divine, and has been interpreted in diverse ways both individually and collectively. In Zoroastrianism, destiny is shaped through a dualistic framework grounded in the cosmic struggle between the principles of good and evil, represented by Ahura Mazda and Angra Mainyu. In contrast, Islam formulates destiny within a monotheistic framework, based on the attributes of God's absolute knowledge, will, and power. The research investigates the etymological origins of the concept of destiny, its reflections in the sacred texts (Avesta and the Qur'an), and its theological and philosophical interpretations. It further analyzes how the relationship between divine decree, human free will, and moral responsibility is established in both traditions. The Zoroastrian dualistic view of destiny is compared with Islam's tawḥīd-centered approach, particularly in light of theological debates developed throughout Islamic intellectual history (such as those of the Jabriyya, Qadariyya, Maturidi, and Ashʿarī schools). The aim of this study is to uncover the semantic world of destiny in two distinct religious traditions, while demonstrating how these interpretations shape human understanding of existence, morality, and accountability. The findings reveal that the notion of destiny is not only a theological concern but also a fundamental element in the human experience of freedom and responsibility.
Benzer Tezler
- Mehmet Şemseddin Günaltay'ın din, dindar ve dinler anlayışı
Mehmet Şemseddin Günaltay's understanding of religion, religions and religions
GÖKHAN DÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
FelsefeKafkas ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE ÖZTÜRK
- Günümüzde Orta Doğu ve Doğu dinlerinin dini ritüellerinde cinsiyet rolleri
Gender roles in religious rituals of Middle Eastern and Eastern religions today
HÜSEYİN ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinSüleyman Demirel ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AZİZE UYGUN
- Müteahhirîn Dönemi kelâmında ilâhî sıfat anlayışı: Sa'düddîn et-Teftâzânî ve Seyyid Şerîf Cürcânî örneği
Divine adjectives comprehension in the theology of the Muta'ahhirûn period: The outlook of Sa'ad al-dīn al-Taftāzānī and al-Sayyid al-Sharīf al-Jurjānī
BEYZA BAYRAKTAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
DinBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİKMET YAĞLI MAVİL
- Said Nursi'ye göre Yahudilik ve Yahudiler
Judaism and Jews according to Said Nursi
HALİL ÖZEL
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
DinBursa Uludağ ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN SAYAR
- VIII. yüzyıl ile XI. yüzyıllar arasında Horasan'ın dini ve sosyal yapısı
VIII. with the XI century. among hundreds of Khorasan religious and social structure
YUNUS ARİFOĞLU